Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<meta name="keywords"
content="а.баттамир, эеш, эеш-ын дүн" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" />
<meta property="og:title"
content="А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">07 сарын 02, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan&text=А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч <span class="twittersharelink">хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ</span> гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг өнгөрсөн жилээс улс даяар нэвтрүүлж ашиглаж эхэлсэнтэй холбоотой. Энэ шилэн технологийг хөгжүүлж нийлүүлсэн компани нь “Ай Си Ти Групп”. </p><p style="text-align: justify;">Тодруулбал, <span class="twittersharelink">Америкийн компанийн “Скантрон” засагч машиныг ашиглан шууд засалтын энэ программыг монгол инженерүүд хөгжүүлсэн юм. </span></p><p style="text-align: justify;">Энэ тухай “Ай Си Ти Групп” компанийн технологи хариуцсан захирал, програмист А.Баттамир мэдэгдэхдээ “<span class="twittersharelink">программд эргэлзээ тээнэгэлзээ төрөх үндэслэл байхгүй. Тиймээс ч өнгөрсөн жил ямар нэгэн гомдол санал манай компани дээр ирээгүй</span>” гэж байлаа. </p><p style="text-align: justify;"><em>Түүнтэй технологийн хөгжилтэй холбоотой олны анхааралд байгаа асуудлаар ярилцлаа. </em> </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг олон улсад хэрэглэж байгаа туршлагаас танилцуулвал?</strong> </p><p style="text-align: justify;">- Шууд засалтыг нэвтрүүлсэн орон гэж бараг байхгүй. Япон, Хятад зэрэг улсад төвлөрүүлж засдаг хуучин арга хэвээрээ. Олон хүн амтай Хятад, Орос, Япон зэрэг улсад ийм систем нэвтрүүлэх нь маш хүндрэлтэй. Улсын хэмжээний нүсэр систем болохоор цаг их алддаг. Ноднин би <span class="twittersharelink">Америкийн Скантрон компанийн төлөөлөлтэй уулзахад тэдний скайнерийг ашиглаж шалгалтыг шууд зассан орон Монголоос өөр байхгүй гэж мэдэгдсэн.</span> Гэтэл хариултын хуудсыг хамгийн алдаагүй найдвартай уншдаг “скантрон” засагч машиныг дэлхийн 148 оронд хэрэглэж байна. Сүүлийн 40 гаруй жилд тухайн зах зээлд тэргүүлж байгаа фирм. <span class="twittersharelink">Олон улсын итгэмжлэгдсэн шалгалт, судалгааны байгууллагууд ч энэ скайнерийг ашиглахыг шаарддаг.</span> Тиймээс бид шууд засалтын технологио экспортлохоор “Скантрон” компанитай ярьж байтал ковид цар тахал гарч түр зогссон. Бид нэг жил гаруй ажиллаж байж энэ программыг гаргаж авсан.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Сонгуулийн хар хайрцагт, түүний технологид эргэлзэх нэг хэсэг ч байна. Программист хүний хувьд та сонгуулийн дүн дээр гарсан энэ талын маргааныг юу гэж дүгнэсэн бэ? </strong></p><p style="text-align: justify;">- Яг хөгжүүлэлт дээр нь ажиллаж үзээгүй болохоор нарийн ярьж мэдэхгүй байна. Бусадтай адилхан зурагтаар харж суулаа. Програмист хүний хувьд ийм хардлага сэрдлэг илүүц санагдсан. Хүн мэдэхгүй юмаа их харддаг тэр л жишиг харагдсан. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-д ашигладаг технологи хоёр яг адилхан будсан будалтыг танидаг OMR технологи. Сонгуулийн засагч машин, ЭЕШ-ийн машин хоёр яг л адилхан датагаа тухайн цэг дээрээ хадгалдаг. Сонгуулийн үр дүнг хакердана гэвэл сонгуулийн хар машин дээр нь алсаас нөлөөлж хакердана л гэсэн үг. Гэтэл хар машин интернетийн сүлжээ байхгүй орчинд ажиллаж байгаа. Би сонгуулийн хар машин, түүний дүнд асуудал байхгүй гэж бодож байгаа. </p><p style="text-align: justify;">Таслал, эрэмбэлэлт урд хойноо орсон гэдэг дээр техникийн алдаа хийсэн юм болов уу. Тэр гарч байгаа үр дүнг дэлгэцэд хүнд ойлгомжтой болгож харагдуулах хэсэг дээр нь алдчихсан юм шиг байгаа юм. <span class="twittersharelink">Би өөрөө технологид итгэдэг, түүнийг хөгжүүлдэг хүний хувьд сонгуулийн дүнд зөрүү гарах үндэсгүй гэж бодож байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Бас сонгуулийн дүнг хуучин шигээ гараар тоолъё гэх хүмүүс ч бий. Тэд Япон зэрэг орныг жишээ болгодог. </strong></p><p style="text-align: justify;">Хар машиныг хэрэглэж, харин мэдээллийг дамжуулж буй технологио илүү сайн баталгаажуулах хэрэгтэй байх. Жишээ нь блокчейн технологийг ашиглах ёстой. Солонгос улс 2022 онд блокчейн технологид суурилсан саналын систем хэрэглэнэ гэсэн мэдээлэл байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Технологид итгэх итгэлтэй холбоотой асуудал тэртээ тэргүй технологи хөгжсөн үеэс гарч ирсэн. Цаашид ч байна.</span> Мэдээлэл өөрөө үнэн үү, зөв үү гээд итгэх асуудлыг үргэлж дагуулж явдаг. <span class="twittersharelink">Энэ технологийн мэдээлэлд итгэх итгэлийг төрүүлэх шийдэл нь одоо бол блокчейн технологи.</span></p><p style="text-align: justify;">Бидний амьдрал тэр чигээрээ бүртгэл. Тухайлбал таны дэвтэрнээс нэг хуудсыг дундаас нь тасдаад авчихвал дэвтэрт чинь итгэхэд хэцүү болно. Үүнтэй адил хардлага бүртгэл дээр үүсдэг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэгвэл <span class="twittersharelink">блокчейн технологи таны дэвтэрний нэгдүгээр хуудсан дээр байгаа бүх бүртгэлийг тодорхой алгоритмаар нэг тоо болгож дараагийн хуудсан дээр бичдэг.</span> Хоёрдугаар хуудсаа бичиж дуусаад бүх мэдээллийг мөн адил алгоритмаар шифрлээд дараагийн хуудсан дээр бичнэ. Гурвыг дөрөв дээр гэх байдлаар хуудас болгоны бүх мэдээллийг хооронд нь уялдаа холбоотой болгочихож байгаа юм. Блокчейн бол блокуудын гинж гэсэн утгатай. Тэгэхээр таны дэвтэрний бүх мэдээлэл хоорондоо хамааралтай болж, дундаас нь ганц тоон мэдээллийг өөрчлөх аргагүй болчихно. </p><p style="text-align: justify;">Мөн хамгаалсан мэдээллээ олон хувь тараагаад хадгалчихна. Тэр мянган хувь хадгалсан мэдээллийн нэг хувийг засахад бусад 999 хувийг хадгалж байгаа компьютерүүд хуурамч мэдээлэлтэй компьютерээ сүлжээнээс гаргачихдаг. Энэ бол технологит итгэх итгэлийг хамгийн сайн нэмэгдүүлсэн шийдэл. Тэр утгаараа дараа <span class="twittersharelink">дараагийн сонгуульд энэ хар машин дээр тооглогдсон мэдээллийг нэгтгэж байгаа үйл явцыг блокчейн технологид оруулвал дэлхийн ямар ч эксперт ирээд мэдээлэл худал гэж маргахгүй.</span> Ийм байдлаар бид технологид итгэх итгэлээ цуг дэмжээд явах ёстой. Хэрэв бид <span class="twittersharelink">үүнийг болиод гараараа тоолъё гэвэл юун аж үйлдвэрийн дөрөв дэх хувьсгал. Эдийн засгаа солонгоруулах тухай ч мартах хэрэгтэй болно.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Тэгвэл технологи өндөр хөгжсөн зарим улс орон сонгуулийнхаа дүнг яагаад гараараа тоолоод байдаг юм бэ? Тухайлбал Япон.</strong></p><p style="text-align: justify;">Технологийг ашиглана гэдэг би техник технологид дуртай гээд шийдчих асуудал биш. <span class="twittersharelink">Засгийн эрхийг хэн барьж байгаа улс төрийн хүчин болон сөрөг хүчний ойлголцлоос шалтгаалдаг.</span> Улс төрийн асуудлаас гадна тухайн улсын онцлог, соёл зэрэгтэй холбоотой. Япон улс технологийн өндөр хөгжилтэй ч саяхныг хүртэл архи уусан жолоочийг хамраараа үнэрлэж шалгадаг хэвээрээ л байсан. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Монголчуудын цахим хэрэглээ, нийгмийн сүлжээний хэрэглээ нэмэгдэх тусам гадагш урсах хөрөнгө нэмэгдсээр. Тухайлбал сая УИХ-д нэр дэвшигч нэг хүн сонгуулийн сурталчилгаагаар өдөрт дунджаар 5О-500 доллароор "бүүст хийсэн" гэх мэдээ ч байна. Бид хэзээ энэ салбарт үйлдвэрлэгч болох боломжтой бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">- Монгол улс өөрөө мэдээллийн технологийн хувьд 1990 оноос хойш нийтээрээ хэрэглэгч сэтгэхүйтэй болчихсон. Түүнээс өмнө бид бүтээдэг байлаа. <span class="twittersharelink">1980 оны үед Монголд нэгэн зэрэг дөрвөн компьютерыг хийж байсан</span> юм билээ. <span class="twittersharelink">Яг тэр үед Америкийн Microsoft, Apple компани бидэнтэй ижил түвшинд байсан.</span> Мөн үйлдвэрлэгч зарим орон бүр ч сураггүй байв. </p><p style="text-align: justify;">Гэтэл бид өнөөдөр ганц ч компьютер үйлдвэрлэдэггүй. Гар утаснаас эхлээд ухаалаг төхөөрөмжүүдийн тухайд ч мөн адил. Нэг жишээ хэлье. 1992 онд анхны парлементийн санал тоолох төхөөрөмжийг электроникийн монгол инженерүүд хийсэн байдаг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">2005, 2006 онд хэсэг залуус яг фейсбүүк шиг дурсамж.mn нэртэй сошиал сүлжээ бүтээсэн</span> байгаа юм. Тухайн үед дунд сургууль төгсөгч хүүхдүүд орж бүртгүүлээд, хоорондоо найз болж зургаа оруулна, зурган дээрээ өөрийгөө тааглана. Гэтэл Фейсбүүк компани зураг тааглах үйлчилгээгээ 2009 онд гаргасан байдаг билүү дээ. </p><p style="text-align: justify;">Гэвч бид эдгээрийг өрсөлдөх үйлдвэрлэл болгож хөгжүүлж чадаагүй алдсан. 2000 оны дундуур дэлхий нийтэд сошиал сүлжээний шинэ давалгаа, шинэ зах зээл үүсч байх үед одоогийнх шиг гарааны бизнесийг дэмжигч, мэдээллийн технологид хөрөнгө оруулагч байсангүй, ойлголт ч тааруу байсан уу хөрөнгө оруулагчгүй таг зогссон. Тухайн үед дотооддоо гаргасан нийгмийн сүлжээ маш хурдан хугацаанд 80.000 хэрэглэгчтэй болж байсан. Гэтэл өнөөдөр тэр чигтээ импорт болчихлоо. <span class="twittersharelink">Сошиал сүлжээний импорт ардаа дахиад зар сурталчилгаа гэсэн асар том зах зээлийг авч явдаг.</span> Өдөр тутмын хэрэгцээг дагаад сурталчилгааны зах зээл явж байна. ТВ өнөөдөр сурталчилгааны ашигтай талбар биш болсон. Аль болох тухайн бүлэгт зориулсан, чиглэсэн сурталчилгаа сошиалаар явдаг болчихсон. Тиймээс <span class="twittersharelink">фейсбүүк, твиттерээр дамжин асар их хөрөнгө гадагш урсаж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Бид үндэсний нийгмийн сүлжээг бий болгож фейсбүүк, youtube шиг ашиглая гэвэл оройтсон уу? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Сошиал сүлжээний хувьд цоо шинэ зах зээл бий болоод аль хэдийнэ хэрэглэгчдээ хуваагаад авчихсан. Монгол бол фейсбүүкийн хэрэглэгч. <span class="twittersharelink">Бидний хувьд одоо алдаагаа давтахгүй байх нь л чухал. Өнгөрснийг алдаа гэж хэлж болно. </span>Сошиал сүлжээ гараад ирэнгүүт чухал гэж үзээд үндэсний системтэй болохыг зорьж хувийн хэвшлээ дэмжих ёстой байсан ч тэгээгүй. Одоо фейсбүүкээ болъё гэхэд тун хэцүү. Хятад улс анх гарахад нь фейсбүүкийг хориглож байгаад өөрсдийнхөө системийн нэвтрүүлсэн. Youtube ч гэсэн Google компанийн бүтээгдэхүүн. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хүмүүс сурчихсан үед солиход хэцүү. Харин <span class="twittersharelink">цаашид ямар боломж байна гэдгийг харах хэрэгтэй. Технологийн хөгжлийн хүрээнд цаашид маш олон боломж гарч ирнэ.</span> Хиймэл оюун ухаан, блокчейн, интернетэд холбогдсон төхөөрөмжүүд гээд. Эдгээр зах зээлд өөрсдийнхөө байр суурийг олоод технологи үйлдвэрлэгчдийн нэг хэсэг нь байх боломжтой. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь асуудал тоочъё гэвэл жижиг зах зээл, хоёрхон хөрштэй гэхчлэн бэрхшээл тоочоод суугаад байж болно. Харин сайн талаас нь харвал үндсэндээ <span class="twittersharelink">хоёр том бие хамгаалагч байна. Энэ боломжоо ашиглаад дата центрийн бүс болох гэхчлэн боломж их.</span> Бас өгөгдлийг боловсруулдаг шинэ зах зээл хэрэгтэй. Энэ зах зээлийг бий болговол <span class="twittersharelink">бусад орны мэдээллийг монголдоо хадгалж, шилэн кабелаар дамжуулах гээд бидэнд том боломжууд бий. </span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Цахим хэрэглээ, технологийн шинэчлэл, энэ талын импорт өөрөө аюулгүй байдлын асуудлыг хөнддөг. Энэ тал дээр манайд хамгаалалт ямар байгаа бол? </strong></p><p style="text-align: justify;">- Америкийн Facebook, Google компани намайг юу үздэг, сонирхдог, хүсдэг, хэнтэй чатладаг гээд өөрөөс минь илүү мэдэж байна. Ингээд харвал монгол иргэний, Монгол Улсын аюулгүй байдлын мэдээлэл гаднын зах зээл дээр, эсвэл өөр улсын хууль үйлчилдэг газар хадгалагдаад байна гээд үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой болоод ирнэ.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Америкт тус улсын иргэний эрүүл мэндийн мэдээллийн бүртгэлийг зөвхөн америкийн компани хийж, хадгална гэсэн хууль дүрэм хэрэгждэг.</span> Өөрөөр хэлбэл <span class="twittersharelink">иргэний эрүүл мэндийн мэдээлэл нь хувийн нууцтай, нэгтгээд харвал үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой. Гэтэл манайд ийм хууль байхгүй.</span> Тэр байтугай Хятадын Засгийн газрын тусламжаар эмнэлгүүдэд Huawei компанийн билүү дээ тоног төхөөрөмж, системийг нийлүүлсэн байдаг. Тиймээс үүнийг цаг алдалгүй шийдэх хэрэгтэй. Царай танилтын технологийн хувьд ч адилхан. Энэ бол хүүхдийг хүчирхийллээс сэргийлэх, аюулгүй хот байгуулах, эрэн сурвалжлагдаж байгаа хүмүүсийг хайж олох гээд зайлшгүй байх ёстой технологи. Мөн <span class="twittersharelink">байгууллагууд ажиллагсдынхаа цагийг хүрэлцэхгүйгээр, хуруугаараа хүрэлгүйгээр царай танилтаар бүртгэдэг болж байна. Үүнийг мөн л гаднын орнуудаар хийлгэж болохгүй.</span> Монгол хүний царайны санг Хятадын ч юм уу, хаа нэг улсын гаднын сервер дээр хадгалж болохгүй л дээ. Энэ бол тухайн хүний хувийнх нь өмч, хувийн нууц, иргэдийн мэдээллийг нийлүүлээд харвал үндэсний аюулгүй байдалтай салшгүй холбоотой улсын нууц болно. <span class="twittersharelink">Үүнийг үндэсний компаниуд хийж чадна. Тухайлбал манай компани өөрсдөө хийгээд ашиглаж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Баярлалаа.</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/а.баттамир" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">а.баттамир</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эеш" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эеш</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эеш-ын дүн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эеш-ын дүн</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan&text=А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(4) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776430843.8329"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="4f6e7963-a7b1-43a1-8e09-9275fbec7144">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.9.46.90] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('4f6e7963-a7b1-43a1-8e09-9275fbec7144')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ХАР МАШИНААС ХААМАГҮЙ ХҮЧТЭЙ МАН МАШИН АЖИЛЛАЖ БАЙГАА
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="3c55d75e-f428-469d-bee3-8ee224c80350">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.9.46.90] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('3c55d75e-f428-469d-bee3-8ee224c80350')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ХАР МАШИН ХАМААГҮЙ.ТҮҮНЭЭС ӨМНӨ БҮХ БАГ ХОРООНЫ ДАРГА НАР МАН-Ы ЗААВРААР ЦАРЦАА БАЙРЛУУЛЧИХСАН БАЙГАА
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="31602f40-2880-4860-b1fb-73a89d3600a2">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.131.246.180] ・ 2020.07.02</span>
<a onclick="addReply('31602f40-2880-4860-b1fb-73a89d3600a2')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Энэ муу сонгуулийн хар машин байтугай казиногийн машиныг хүртэл хакердсан түүх байдаг юм. Ярилцлага өгч болно гэхдээ наад ярилцлагыг чинь бас янз бүрийн хүмүүс уншина гэдгийг бодоорой. Чамаас ухаантай нь ч уншина. Тэнэг нь ч уншина. Манай кибер ертөнц бол ямар ч хамгаалалтгүй. Ер нь аливаа программ, техник нь хүний оролцоотой л хийгдсэн бол түүнийг хакердаж болно. Үүнийг зөвшөөрнө биз дээ.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div class="uk-margin-large-left"><div id="27553bda-0b2a-43f4-8a30-9f58dcab0940">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.10.22.106] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('27553bda-0b2a-43f4-8a30-9f58dcab0940')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Hha zza </p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div></div>
<script>
var foreign_key = '33605';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-mongol-ulsad-datagiin-offshor-bus-bolokh-asar-ikh-bolomj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/a5d3231921344a818522a29d24c052ee_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/a5d3231921344a818522a29d24c052ee.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-mongol-ulsad-datagiin-offshor-bus-bolokh-asar-ikh-bolomj-baina">
А.Баттамир: Монгол улсад датагийн оффшор бүс болох асар их боломж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
11 сарын 03, 2017 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/elseltiin-erunkhii-shalgalt-ugukh-suragchdiin-ankhaarald0610">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2daf1555a25fb09f4a585db87d8e5348.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2daf1555a25fb09f4a585db87d8e5348.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/elseltiin-erunkhii-shalgalt-ugukh-suragchdiin-ankhaarald0610">
Элсэлтийн ерөнхий шалгалт өгөх сурагчдын анхааралд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
06 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iig-07-dugaar-sariin-01-04-nd-tankhimaar-zokhion-baiguulna">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c20b7892a92ee82340876a8da038a3d8.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c20b7892a92ee82340876a8da038a3d8.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iig-07-dugaar-sariin-01-04-nd-tankhimaar-zokhion-baiguulna">
ЭЕШ-ыг 07 дугаар сарын 01-04-нд танхимаар зохион байгуулна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
04 сарын 13, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/bshuya-2021-2022-onii-khicheeliin-jild-i-angid-elsekh-zurgaan-nastnuudiig-8-dugaar-sard-burtgene">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f381d3fe138d724aa4305af0d6d27010.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f381d3fe138d724aa4305af0d6d27010.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/bshuya-2021-2022-onii-khicheeliin-jild-i-angid-elsekh-zurgaan-nastnuudiig-8-dugaar-sard-burtgene">
БШУЯ: 2021-2022 оны хичээлийн жилд I ангид элсэх зургаан настнуудыг 8 дугаар сард бүртгэнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
04 сарын 13, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iin">
<img src="https://peak.mn/files/fa4d3822-fa64-4e50-a698-53dc48e51816/1e6cab399de780fefe0de675f243ab3a.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/fa4d3822-fa64-4e50-a698-53dc48e51816/1e6cab399de780fefe0de675f243ab3a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iin">
ЭЕШ-ын бүртгэл дөрөвдүгээр сарын 20-ны 18:00 цагт дуусна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Баттулгын Сайнжаргал </a> ・
04 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/npxh";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<meta name="keywords"
content="а.баттамир, эеш, эеш-ын дүн" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" />
<meta property="og:title"
content="А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">07 сарын 02, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan&text=А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч <span class="twittersharelink">хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ</span> гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг өнгөрсөн жилээс улс даяар нэвтрүүлж ашиглаж эхэлсэнтэй холбоотой. Энэ шилэн технологийг хөгжүүлж нийлүүлсэн компани нь “Ай Си Ти Групп”. </p><p style="text-align: justify;">Тодруулбал, <span class="twittersharelink">Америкийн компанийн “Скантрон” засагч машиныг ашиглан шууд засалтын энэ программыг монгол инженерүүд хөгжүүлсэн юм. </span></p><p style="text-align: justify;">Энэ тухай “Ай Си Ти Групп” компанийн технологи хариуцсан захирал, програмист А.Баттамир мэдэгдэхдээ “<span class="twittersharelink">программд эргэлзээ тээнэгэлзээ төрөх үндэслэл байхгүй. Тиймээс ч өнгөрсөн жил ямар нэгэн гомдол санал манай компани дээр ирээгүй</span>” гэж байлаа. </p><p style="text-align: justify;"><em>Түүнтэй технологийн хөгжилтэй холбоотой олны анхааралд байгаа асуудлаар ярилцлаа. </em> </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг олон улсад хэрэглэж байгаа туршлагаас танилцуулвал?</strong> </p><p style="text-align: justify;">- Шууд засалтыг нэвтрүүлсэн орон гэж бараг байхгүй. Япон, Хятад зэрэг улсад төвлөрүүлж засдаг хуучин арга хэвээрээ. Олон хүн амтай Хятад, Орос, Япон зэрэг улсад ийм систем нэвтрүүлэх нь маш хүндрэлтэй. Улсын хэмжээний нүсэр систем болохоор цаг их алддаг. Ноднин би <span class="twittersharelink">Америкийн Скантрон компанийн төлөөлөлтэй уулзахад тэдний скайнерийг ашиглаж шалгалтыг шууд зассан орон Монголоос өөр байхгүй гэж мэдэгдсэн.</span> Гэтэл хариултын хуудсыг хамгийн алдаагүй найдвартай уншдаг “скантрон” засагч машиныг дэлхийн 148 оронд хэрэглэж байна. Сүүлийн 40 гаруй жилд тухайн зах зээлд тэргүүлж байгаа фирм. <span class="twittersharelink">Олон улсын итгэмжлэгдсэн шалгалт, судалгааны байгууллагууд ч энэ скайнерийг ашиглахыг шаарддаг.</span> Тиймээс бид шууд засалтын технологио экспортлохоор “Скантрон” компанитай ярьж байтал ковид цар тахал гарч түр зогссон. Бид нэг жил гаруй ажиллаж байж энэ программыг гаргаж авсан.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Сонгуулийн хар хайрцагт, түүний технологид эргэлзэх нэг хэсэг ч байна. Программист хүний хувьд та сонгуулийн дүн дээр гарсан энэ талын маргааныг юу гэж дүгнэсэн бэ? </strong></p><p style="text-align: justify;">- Яг хөгжүүлэлт дээр нь ажиллаж үзээгүй болохоор нарийн ярьж мэдэхгүй байна. Бусадтай адилхан зурагтаар харж суулаа. Програмист хүний хувьд ийм хардлага сэрдлэг илүүц санагдсан. Хүн мэдэхгүй юмаа их харддаг тэр л жишиг харагдсан. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-д ашигладаг технологи хоёр яг адилхан будсан будалтыг танидаг OMR технологи. Сонгуулийн засагч машин, ЭЕШ-ийн машин хоёр яг л адилхан датагаа тухайн цэг дээрээ хадгалдаг. Сонгуулийн үр дүнг хакердана гэвэл сонгуулийн хар машин дээр нь алсаас нөлөөлж хакердана л гэсэн үг. Гэтэл хар машин интернетийн сүлжээ байхгүй орчинд ажиллаж байгаа. Би сонгуулийн хар машин, түүний дүнд асуудал байхгүй гэж бодож байгаа. </p><p style="text-align: justify;">Таслал, эрэмбэлэлт урд хойноо орсон гэдэг дээр техникийн алдаа хийсэн юм болов уу. Тэр гарч байгаа үр дүнг дэлгэцэд хүнд ойлгомжтой болгож харагдуулах хэсэг дээр нь алдчихсан юм шиг байгаа юм. <span class="twittersharelink">Би өөрөө технологид итгэдэг, түүнийг хөгжүүлдэг хүний хувьд сонгуулийн дүнд зөрүү гарах үндэсгүй гэж бодож байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Бас сонгуулийн дүнг хуучин шигээ гараар тоолъё гэх хүмүүс ч бий. Тэд Япон зэрэг орныг жишээ болгодог. </strong></p><p style="text-align: justify;">Хар машиныг хэрэглэж, харин мэдээллийг дамжуулж буй технологио илүү сайн баталгаажуулах хэрэгтэй байх. Жишээ нь блокчейн технологийг ашиглах ёстой. Солонгос улс 2022 онд блокчейн технологид суурилсан саналын систем хэрэглэнэ гэсэн мэдээлэл байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Технологид итгэх итгэлтэй холбоотой асуудал тэртээ тэргүй технологи хөгжсөн үеэс гарч ирсэн. Цаашид ч байна.</span> Мэдээлэл өөрөө үнэн үү, зөв үү гээд итгэх асуудлыг үргэлж дагуулж явдаг. <span class="twittersharelink">Энэ технологийн мэдээлэлд итгэх итгэлийг төрүүлэх шийдэл нь одоо бол блокчейн технологи.</span></p><p style="text-align: justify;">Бидний амьдрал тэр чигээрээ бүртгэл. Тухайлбал таны дэвтэрнээс нэг хуудсыг дундаас нь тасдаад авчихвал дэвтэрт чинь итгэхэд хэцүү болно. Үүнтэй адил хардлага бүртгэл дээр үүсдэг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэгвэл <span class="twittersharelink">блокчейн технологи таны дэвтэрний нэгдүгээр хуудсан дээр байгаа бүх бүртгэлийг тодорхой алгоритмаар нэг тоо болгож дараагийн хуудсан дээр бичдэг.</span> Хоёрдугаар хуудсаа бичиж дуусаад бүх мэдээллийг мөн адил алгоритмаар шифрлээд дараагийн хуудсан дээр бичнэ. Гурвыг дөрөв дээр гэх байдлаар хуудас болгоны бүх мэдээллийг хооронд нь уялдаа холбоотой болгочихож байгаа юм. Блокчейн бол блокуудын гинж гэсэн утгатай. Тэгэхээр таны дэвтэрний бүх мэдээлэл хоорондоо хамааралтай болж, дундаас нь ганц тоон мэдээллийг өөрчлөх аргагүй болчихно. </p><p style="text-align: justify;">Мөн хамгаалсан мэдээллээ олон хувь тараагаад хадгалчихна. Тэр мянган хувь хадгалсан мэдээллийн нэг хувийг засахад бусад 999 хувийг хадгалж байгаа компьютерүүд хуурамч мэдээлэлтэй компьютерээ сүлжээнээс гаргачихдаг. Энэ бол технологит итгэх итгэлийг хамгийн сайн нэмэгдүүлсэн шийдэл. Тэр утгаараа дараа <span class="twittersharelink">дараагийн сонгуульд энэ хар машин дээр тооглогдсон мэдээллийг нэгтгэж байгаа үйл явцыг блокчейн технологид оруулвал дэлхийн ямар ч эксперт ирээд мэдээлэл худал гэж маргахгүй.</span> Ийм байдлаар бид технологид итгэх итгэлээ цуг дэмжээд явах ёстой. Хэрэв бид <span class="twittersharelink">үүнийг болиод гараараа тоолъё гэвэл юун аж үйлдвэрийн дөрөв дэх хувьсгал. Эдийн засгаа солонгоруулах тухай ч мартах хэрэгтэй болно.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Тэгвэл технологи өндөр хөгжсөн зарим улс орон сонгуулийнхаа дүнг яагаад гараараа тоолоод байдаг юм бэ? Тухайлбал Япон.</strong></p><p style="text-align: justify;">Технологийг ашиглана гэдэг би техник технологид дуртай гээд шийдчих асуудал биш. <span class="twittersharelink">Засгийн эрхийг хэн барьж байгаа улс төрийн хүчин болон сөрөг хүчний ойлголцлоос шалтгаалдаг.</span> Улс төрийн асуудлаас гадна тухайн улсын онцлог, соёл зэрэгтэй холбоотой. Япон улс технологийн өндөр хөгжилтэй ч саяхныг хүртэл архи уусан жолоочийг хамраараа үнэрлэж шалгадаг хэвээрээ л байсан. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Монголчуудын цахим хэрэглээ, нийгмийн сүлжээний хэрэглээ нэмэгдэх тусам гадагш урсах хөрөнгө нэмэгдсээр. Тухайлбал сая УИХ-д нэр дэвшигч нэг хүн сонгуулийн сурталчилгаагаар өдөрт дунджаар 5О-500 доллароор "бүүст хийсэн" гэх мэдээ ч байна. Бид хэзээ энэ салбарт үйлдвэрлэгч болох боломжтой бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">- Монгол улс өөрөө мэдээллийн технологийн хувьд 1990 оноос хойш нийтээрээ хэрэглэгч сэтгэхүйтэй болчихсон. Түүнээс өмнө бид бүтээдэг байлаа. <span class="twittersharelink">1980 оны үед Монголд нэгэн зэрэг дөрвөн компьютерыг хийж байсан</span> юм билээ. <span class="twittersharelink">Яг тэр үед Америкийн Microsoft, Apple компани бидэнтэй ижил түвшинд байсан.</span> Мөн үйлдвэрлэгч зарим орон бүр ч сураггүй байв. </p><p style="text-align: justify;">Гэтэл бид өнөөдөр ганц ч компьютер үйлдвэрлэдэггүй. Гар утаснаас эхлээд ухаалаг төхөөрөмжүүдийн тухайд ч мөн адил. Нэг жишээ хэлье. 1992 онд анхны парлементийн санал тоолох төхөөрөмжийг электроникийн монгол инженерүүд хийсэн байдаг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">2005, 2006 онд хэсэг залуус яг фейсбүүк шиг дурсамж.mn нэртэй сошиал сүлжээ бүтээсэн</span> байгаа юм. Тухайн үед дунд сургууль төгсөгч хүүхдүүд орж бүртгүүлээд, хоорондоо найз болж зургаа оруулна, зурган дээрээ өөрийгөө тааглана. Гэтэл Фейсбүүк компани зураг тааглах үйлчилгээгээ 2009 онд гаргасан байдаг билүү дээ. </p><p style="text-align: justify;">Гэвч бид эдгээрийг өрсөлдөх үйлдвэрлэл болгож хөгжүүлж чадаагүй алдсан. 2000 оны дундуур дэлхий нийтэд сошиал сүлжээний шинэ давалгаа, шинэ зах зээл үүсч байх үед одоогийнх шиг гарааны бизнесийг дэмжигч, мэдээллийн технологид хөрөнгө оруулагч байсангүй, ойлголт ч тааруу байсан уу хөрөнгө оруулагчгүй таг зогссон. Тухайн үед дотооддоо гаргасан нийгмийн сүлжээ маш хурдан хугацаанд 80.000 хэрэглэгчтэй болж байсан. Гэтэл өнөөдөр тэр чигтээ импорт болчихлоо. <span class="twittersharelink">Сошиал сүлжээний импорт ардаа дахиад зар сурталчилгаа гэсэн асар том зах зээлийг авч явдаг.</span> Өдөр тутмын хэрэгцээг дагаад сурталчилгааны зах зээл явж байна. ТВ өнөөдөр сурталчилгааны ашигтай талбар биш болсон. Аль болох тухайн бүлэгт зориулсан, чиглэсэн сурталчилгаа сошиалаар явдаг болчихсон. Тиймээс <span class="twittersharelink">фейсбүүк, твиттерээр дамжин асар их хөрөнгө гадагш урсаж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Бид үндэсний нийгмийн сүлжээг бий болгож фейсбүүк, youtube шиг ашиглая гэвэл оройтсон уу? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Сошиал сүлжээний хувьд цоо шинэ зах зээл бий болоод аль хэдийнэ хэрэглэгчдээ хуваагаад авчихсан. Монгол бол фейсбүүкийн хэрэглэгч. <span class="twittersharelink">Бидний хувьд одоо алдаагаа давтахгүй байх нь л чухал. Өнгөрснийг алдаа гэж хэлж болно. </span>Сошиал сүлжээ гараад ирэнгүүт чухал гэж үзээд үндэсний системтэй болохыг зорьж хувийн хэвшлээ дэмжих ёстой байсан ч тэгээгүй. Одоо фейсбүүкээ болъё гэхэд тун хэцүү. Хятад улс анх гарахад нь фейсбүүкийг хориглож байгаад өөрсдийнхөө системийн нэвтрүүлсэн. Youtube ч гэсэн Google компанийн бүтээгдэхүүн. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хүмүүс сурчихсан үед солиход хэцүү. Харин <span class="twittersharelink">цаашид ямар боломж байна гэдгийг харах хэрэгтэй. Технологийн хөгжлийн хүрээнд цаашид маш олон боломж гарч ирнэ.</span> Хиймэл оюун ухаан, блокчейн, интернетэд холбогдсон төхөөрөмжүүд гээд. Эдгээр зах зээлд өөрсдийнхөө байр суурийг олоод технологи үйлдвэрлэгчдийн нэг хэсэг нь байх боломжтой. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь асуудал тоочъё гэвэл жижиг зах зээл, хоёрхон хөрштэй гэхчлэн бэрхшээл тоочоод суугаад байж болно. Харин сайн талаас нь харвал үндсэндээ <span class="twittersharelink">хоёр том бие хамгаалагч байна. Энэ боломжоо ашиглаад дата центрийн бүс болох гэхчлэн боломж их.</span> Бас өгөгдлийг боловсруулдаг шинэ зах зээл хэрэгтэй. Энэ зах зээлийг бий болговол <span class="twittersharelink">бусад орны мэдээллийг монголдоо хадгалж, шилэн кабелаар дамжуулах гээд бидэнд том боломжууд бий. </span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Цахим хэрэглээ, технологийн шинэчлэл, энэ талын импорт өөрөө аюулгүй байдлын асуудлыг хөнддөг. Энэ тал дээр манайд хамгаалалт ямар байгаа бол? </strong></p><p style="text-align: justify;">- Америкийн Facebook, Google компани намайг юу үздэг, сонирхдог, хүсдэг, хэнтэй чатладаг гээд өөрөөс минь илүү мэдэж байна. Ингээд харвал монгол иргэний, Монгол Улсын аюулгүй байдлын мэдээлэл гаднын зах зээл дээр, эсвэл өөр улсын хууль үйлчилдэг газар хадгалагдаад байна гээд үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой болоод ирнэ.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Америкт тус улсын иргэний эрүүл мэндийн мэдээллийн бүртгэлийг зөвхөн америкийн компани хийж, хадгална гэсэн хууль дүрэм хэрэгждэг.</span> Өөрөөр хэлбэл <span class="twittersharelink">иргэний эрүүл мэндийн мэдээлэл нь хувийн нууцтай, нэгтгээд харвал үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой. Гэтэл манайд ийм хууль байхгүй.</span> Тэр байтугай Хятадын Засгийн газрын тусламжаар эмнэлгүүдэд Huawei компанийн билүү дээ тоног төхөөрөмж, системийг нийлүүлсэн байдаг. Тиймээс үүнийг цаг алдалгүй шийдэх хэрэгтэй. Царай танилтын технологийн хувьд ч адилхан. Энэ бол хүүхдийг хүчирхийллээс сэргийлэх, аюулгүй хот байгуулах, эрэн сурвалжлагдаж байгаа хүмүүсийг хайж олох гээд зайлшгүй байх ёстой технологи. Мөн <span class="twittersharelink">байгууллагууд ажиллагсдынхаа цагийг хүрэлцэхгүйгээр, хуруугаараа хүрэлгүйгээр царай танилтаар бүртгэдэг болж байна. Үүнийг мөн л гаднын орнуудаар хийлгэж болохгүй.</span> Монгол хүний царайны санг Хятадын ч юм уу, хаа нэг улсын гаднын сервер дээр хадгалж болохгүй л дээ. Энэ бол тухайн хүний хувийнх нь өмч, хувийн нууц, иргэдийн мэдээллийг нийлүүлээд харвал үндэсний аюулгүй байдалтай салшгүй холбоотой улсын нууц болно. <span class="twittersharelink">Үүнийг үндэсний компаниуд хийж чадна. Тухайлбал манай компани өөрсдөө хийгээд ашиглаж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Баярлалаа.</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/а.баттамир" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">а.баттамир</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эеш" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эеш</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эеш-ын дүн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эеш-ын дүн</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan&text=А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(4) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776430843.8329"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="4f6e7963-a7b1-43a1-8e09-9275fbec7144">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.9.46.90] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('4f6e7963-a7b1-43a1-8e09-9275fbec7144')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ХАР МАШИНААС ХААМАГҮЙ ХҮЧТЭЙ МАН МАШИН АЖИЛЛАЖ БАЙГАА
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="3c55d75e-f428-469d-bee3-8ee224c80350">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.9.46.90] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('3c55d75e-f428-469d-bee3-8ee224c80350')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ХАР МАШИН ХАМААГҮЙ.ТҮҮНЭЭС ӨМНӨ БҮХ БАГ ХОРООНЫ ДАРГА НАР МАН-Ы ЗААВРААР ЦАРЦАА БАЙРЛУУЛЧИХСАН БАЙГАА
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="31602f40-2880-4860-b1fb-73a89d3600a2">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.131.246.180] ・ 2020.07.02</span>
<a onclick="addReply('31602f40-2880-4860-b1fb-73a89d3600a2')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Энэ муу сонгуулийн хар машин байтугай казиногийн машиныг хүртэл хакердсан түүх байдаг юм. Ярилцлага өгч болно гэхдээ наад ярилцлагыг чинь бас янз бүрийн хүмүүс уншина гэдгийг бодоорой. Чамаас ухаантай нь ч уншина. Тэнэг нь ч уншина. Манай кибер ертөнц бол ямар ч хамгаалалтгүй. Ер нь аливаа программ, техник нь хүний оролцоотой л хийгдсэн бол түүнийг хакердаж болно. Үүнийг зөвшөөрнө биз дээ.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div class="uk-margin-large-left"><div id="27553bda-0b2a-43f4-8a30-9f58dcab0940">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.10.22.106] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('27553bda-0b2a-43f4-8a30-9f58dcab0940')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Hha zza </p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div></div>
<script>
var foreign_key = '33605';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-mongol-ulsad-datagiin-offshor-bus-bolokh-asar-ikh-bolomj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/a5d3231921344a818522a29d24c052ee_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/a5d3231921344a818522a29d24c052ee.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-mongol-ulsad-datagiin-offshor-bus-bolokh-asar-ikh-bolomj-baina">
А.Баттамир: Монгол улсад датагийн оффшор бүс болох асар их боломж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
11 сарын 03, 2017 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/elseltiin-erunkhii-shalgalt-ugukh-suragchdiin-ankhaarald0610">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2daf1555a25fb09f4a585db87d8e5348.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2daf1555a25fb09f4a585db87d8e5348.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/elseltiin-erunkhii-shalgalt-ugukh-suragchdiin-ankhaarald0610">
Элсэлтийн ерөнхий шалгалт өгөх сурагчдын анхааралд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
06 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iig-07-dugaar-sariin-01-04-nd-tankhimaar-zokhion-baiguulna">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c20b7892a92ee82340876a8da038a3d8.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c20b7892a92ee82340876a8da038a3d8.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iig-07-dugaar-sariin-01-04-nd-tankhimaar-zokhion-baiguulna">
ЭЕШ-ыг 07 дугаар сарын 01-04-нд танхимаар зохион байгуулна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
04 сарын 13, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/bshuya-2021-2022-onii-khicheeliin-jild-i-angid-elsekh-zurgaan-nastnuudiig-8-dugaar-sard-burtgene">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f381d3fe138d724aa4305af0d6d27010.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f381d3fe138d724aa4305af0d6d27010.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/bshuya-2021-2022-onii-khicheeliin-jild-i-angid-elsekh-zurgaan-nastnuudiig-8-dugaar-sard-burtgene">
БШУЯ: 2021-2022 оны хичээлийн жилд I ангид элсэх зургаан настнуудыг 8 дугаар сард бүртгэнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
04 сарын 13, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iin">
<img src="https://peak.mn/files/fa4d3822-fa64-4e50-a698-53dc48e51816/1e6cab399de780fefe0de675f243ab3a.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/fa4d3822-fa64-4e50-a698-53dc48e51816/1e6cab399de780fefe0de675f243ab3a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iin">
ЭЕШ-ын бүртгэл дөрөвдүгээр сарын 20-ны 18:00 цагт дуусна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Баттулгын Сайнжаргал </a> ・
04 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/npxh";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<meta name="keywords"
content="а.баттамир, эеш, эеш-ын дүн" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" />
<meta property="og:title"
content="А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">07 сарын 02, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan&text=А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d38c0f447f6012b2112404f36df44ff3.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч <span class="twittersharelink">хүн нэг бүрийн дүн шууд, харин улсын дүн 20 минутад нэгтгэгдэнэ</span> гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг өнгөрсөн жилээс улс даяар нэвтрүүлж ашиглаж эхэлсэнтэй холбоотой. Энэ шилэн технологийг хөгжүүлж нийлүүлсэн компани нь “Ай Си Ти Групп”. </p><p style="text-align: justify;">Тодруулбал, <span class="twittersharelink">Америкийн компанийн “Скантрон” засагч машиныг ашиглан шууд засалтын энэ программыг монгол инженерүүд хөгжүүлсэн юм. </span></p><p style="text-align: justify;">Энэ тухай “Ай Си Ти Групп” компанийн технологи хариуцсан захирал, програмист А.Баттамир мэдэгдэхдээ “<span class="twittersharelink">программд эргэлзээ тээнэгэлзээ төрөх үндэслэл байхгүй. Тиймээс ч өнгөрсөн жил ямар нэгэн гомдол санал манай компани дээр ирээгүй</span>” гэж байлаа. </p><p style="text-align: justify;"><em>Түүнтэй технологийн хөгжилтэй холбоотой олны анхааралд байгаа асуудлаар ярилцлаа. </em> </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг олон улсад хэрэглэж байгаа туршлагаас танилцуулвал?</strong> </p><p style="text-align: justify;">- Шууд засалтыг нэвтрүүлсэн орон гэж бараг байхгүй. Япон, Хятад зэрэг улсад төвлөрүүлж засдаг хуучин арга хэвээрээ. Олон хүн амтай Хятад, Орос, Япон зэрэг улсад ийм систем нэвтрүүлэх нь маш хүндрэлтэй. Улсын хэмжээний нүсэр систем болохоор цаг их алддаг. Ноднин би <span class="twittersharelink">Америкийн Скантрон компанийн төлөөлөлтэй уулзахад тэдний скайнерийг ашиглаж шалгалтыг шууд зассан орон Монголоос өөр байхгүй гэж мэдэгдсэн.</span> Гэтэл хариултын хуудсыг хамгийн алдаагүй найдвартай уншдаг “скантрон” засагч машиныг дэлхийн 148 оронд хэрэглэж байна. Сүүлийн 40 гаруй жилд тухайн зах зээлд тэргүүлж байгаа фирм. <span class="twittersharelink">Олон улсын итгэмжлэгдсэн шалгалт, судалгааны байгууллагууд ч энэ скайнерийг ашиглахыг шаарддаг.</span> Тиймээс бид шууд засалтын технологио экспортлохоор “Скантрон” компанитай ярьж байтал ковид цар тахал гарч түр зогссон. Бид нэг жил гаруй ажиллаж байж энэ программыг гаргаж авсан.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Сонгуулийн хар хайрцагт, түүний технологид эргэлзэх нэг хэсэг ч байна. Программист хүний хувьд та сонгуулийн дүн дээр гарсан энэ талын маргааныг юу гэж дүгнэсэн бэ? </strong></p><p style="text-align: justify;">- Яг хөгжүүлэлт дээр нь ажиллаж үзээгүй болохоор нарийн ярьж мэдэхгүй байна. Бусадтай адилхан зурагтаар харж суулаа. Програмист хүний хувьд ийм хардлага сэрдлэг илүүц санагдсан. Хүн мэдэхгүй юмаа их харддаг тэр л жишиг харагдсан. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-д ашигладаг технологи хоёр яг адилхан будсан будалтыг танидаг OMR технологи. Сонгуулийн засагч машин, ЭЕШ-ийн машин хоёр яг л адилхан датагаа тухайн цэг дээрээ хадгалдаг. Сонгуулийн үр дүнг хакердана гэвэл сонгуулийн хар машин дээр нь алсаас нөлөөлж хакердана л гэсэн үг. Гэтэл хар машин интернетийн сүлжээ байхгүй орчинд ажиллаж байгаа. Би сонгуулийн хар машин, түүний дүнд асуудал байхгүй гэж бодож байгаа. </p><p style="text-align: justify;">Таслал, эрэмбэлэлт урд хойноо орсон гэдэг дээр техникийн алдаа хийсэн юм болов уу. Тэр гарч байгаа үр дүнг дэлгэцэд хүнд ойлгомжтой болгож харагдуулах хэсэг дээр нь алдчихсан юм шиг байгаа юм. <span class="twittersharelink">Би өөрөө технологид итгэдэг, түүнийг хөгжүүлдэг хүний хувьд сонгуулийн дүнд зөрүү гарах үндэсгүй гэж бодож байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Бас сонгуулийн дүнг хуучин шигээ гараар тоолъё гэх хүмүүс ч бий. Тэд Япон зэрэг орныг жишээ болгодог. </strong></p><p style="text-align: justify;">Хар машиныг хэрэглэж, харин мэдээллийг дамжуулж буй технологио илүү сайн баталгаажуулах хэрэгтэй байх. Жишээ нь блокчейн технологийг ашиглах ёстой. Солонгос улс 2022 онд блокчейн технологид суурилсан саналын систем хэрэглэнэ гэсэн мэдээлэл байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Технологид итгэх итгэлтэй холбоотой асуудал тэртээ тэргүй технологи хөгжсөн үеэс гарч ирсэн. Цаашид ч байна.</span> Мэдээлэл өөрөө үнэн үү, зөв үү гээд итгэх асуудлыг үргэлж дагуулж явдаг. <span class="twittersharelink">Энэ технологийн мэдээлэлд итгэх итгэлийг төрүүлэх шийдэл нь одоо бол блокчейн технологи.</span></p><p style="text-align: justify;">Бидний амьдрал тэр чигээрээ бүртгэл. Тухайлбал таны дэвтэрнээс нэг хуудсыг дундаас нь тасдаад авчихвал дэвтэрт чинь итгэхэд хэцүү болно. Үүнтэй адил хардлага бүртгэл дээр үүсдэг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэгвэл <span class="twittersharelink">блокчейн технологи таны дэвтэрний нэгдүгээр хуудсан дээр байгаа бүх бүртгэлийг тодорхой алгоритмаар нэг тоо болгож дараагийн хуудсан дээр бичдэг.</span> Хоёрдугаар хуудсаа бичиж дуусаад бүх мэдээллийг мөн адил алгоритмаар шифрлээд дараагийн хуудсан дээр бичнэ. Гурвыг дөрөв дээр гэх байдлаар хуудас болгоны бүх мэдээллийг хооронд нь уялдаа холбоотой болгочихож байгаа юм. Блокчейн бол блокуудын гинж гэсэн утгатай. Тэгэхээр таны дэвтэрний бүх мэдээлэл хоорондоо хамааралтай болж, дундаас нь ганц тоон мэдээллийг өөрчлөх аргагүй болчихно. </p><p style="text-align: justify;">Мөн хамгаалсан мэдээллээ олон хувь тараагаад хадгалчихна. Тэр мянган хувь хадгалсан мэдээллийн нэг хувийг засахад бусад 999 хувийг хадгалж байгаа компьютерүүд хуурамч мэдээлэлтэй компьютерээ сүлжээнээс гаргачихдаг. Энэ бол технологит итгэх итгэлийг хамгийн сайн нэмэгдүүлсэн шийдэл. Тэр утгаараа дараа <span class="twittersharelink">дараагийн сонгуульд энэ хар машин дээр тооглогдсон мэдээллийг нэгтгэж байгаа үйл явцыг блокчейн технологид оруулвал дэлхийн ямар ч эксперт ирээд мэдээлэл худал гэж маргахгүй.</span> Ийм байдлаар бид технологид итгэх итгэлээ цуг дэмжээд явах ёстой. Хэрэв бид <span class="twittersharelink">үүнийг болиод гараараа тоолъё гэвэл юун аж үйлдвэрийн дөрөв дэх хувьсгал. Эдийн засгаа солонгоруулах тухай ч мартах хэрэгтэй болно.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Тэгвэл технологи өндөр хөгжсөн зарим улс орон сонгуулийнхаа дүнг яагаад гараараа тоолоод байдаг юм бэ? Тухайлбал Япон.</strong></p><p style="text-align: justify;">Технологийг ашиглана гэдэг би техник технологид дуртай гээд шийдчих асуудал биш. <span class="twittersharelink">Засгийн эрхийг хэн барьж байгаа улс төрийн хүчин болон сөрөг хүчний ойлголцлоос шалтгаалдаг.</span> Улс төрийн асуудлаас гадна тухайн улсын онцлог, соёл зэрэгтэй холбоотой. Япон улс технологийн өндөр хөгжилтэй ч саяхныг хүртэл архи уусан жолоочийг хамраараа үнэрлэж шалгадаг хэвээрээ л байсан. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Монголчуудын цахим хэрэглээ, нийгмийн сүлжээний хэрэглээ нэмэгдэх тусам гадагш урсах хөрөнгө нэмэгдсээр. Тухайлбал сая УИХ-д нэр дэвшигч нэг хүн сонгуулийн сурталчилгаагаар өдөрт дунджаар 5О-500 доллароор "бүүст хийсэн" гэх мэдээ ч байна. Бид хэзээ энэ салбарт үйлдвэрлэгч болох боломжтой бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">- Монгол улс өөрөө мэдээллийн технологийн хувьд 1990 оноос хойш нийтээрээ хэрэглэгч сэтгэхүйтэй болчихсон. Түүнээс өмнө бид бүтээдэг байлаа. <span class="twittersharelink">1980 оны үед Монголд нэгэн зэрэг дөрвөн компьютерыг хийж байсан</span> юм билээ. <span class="twittersharelink">Яг тэр үед Америкийн Microsoft, Apple компани бидэнтэй ижил түвшинд байсан.</span> Мөн үйлдвэрлэгч зарим орон бүр ч сураггүй байв. </p><p style="text-align: justify;">Гэтэл бид өнөөдөр ганц ч компьютер үйлдвэрлэдэггүй. Гар утаснаас эхлээд ухаалаг төхөөрөмжүүдийн тухайд ч мөн адил. Нэг жишээ хэлье. 1992 онд анхны парлементийн санал тоолох төхөөрөмжийг электроникийн монгол инженерүүд хийсэн байдаг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">2005, 2006 онд хэсэг залуус яг фейсбүүк шиг дурсамж.mn нэртэй сошиал сүлжээ бүтээсэн</span> байгаа юм. Тухайн үед дунд сургууль төгсөгч хүүхдүүд орж бүртгүүлээд, хоорондоо найз болж зургаа оруулна, зурган дээрээ өөрийгөө тааглана. Гэтэл Фейсбүүк компани зураг тааглах үйлчилгээгээ 2009 онд гаргасан байдаг билүү дээ. </p><p style="text-align: justify;">Гэвч бид эдгээрийг өрсөлдөх үйлдвэрлэл болгож хөгжүүлж чадаагүй алдсан. 2000 оны дундуур дэлхий нийтэд сошиал сүлжээний шинэ давалгаа, шинэ зах зээл үүсч байх үед одоогийнх шиг гарааны бизнесийг дэмжигч, мэдээллийн технологид хөрөнгө оруулагч байсангүй, ойлголт ч тааруу байсан уу хөрөнгө оруулагчгүй таг зогссон. Тухайн үед дотооддоо гаргасан нийгмийн сүлжээ маш хурдан хугацаанд 80.000 хэрэглэгчтэй болж байсан. Гэтэл өнөөдөр тэр чигтээ импорт болчихлоо. <span class="twittersharelink">Сошиал сүлжээний импорт ардаа дахиад зар сурталчилгаа гэсэн асар том зах зээлийг авч явдаг.</span> Өдөр тутмын хэрэгцээг дагаад сурталчилгааны зах зээл явж байна. ТВ өнөөдөр сурталчилгааны ашигтай талбар биш болсон. Аль болох тухайн бүлэгт зориулсан, чиглэсэн сурталчилгаа сошиалаар явдаг болчихсон. Тиймээс <span class="twittersharelink">фейсбүүк, твиттерээр дамжин асар их хөрөнгө гадагш урсаж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Бид үндэсний нийгмийн сүлжээг бий болгож фейсбүүк, youtube шиг ашиглая гэвэл оройтсон уу? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Сошиал сүлжээний хувьд цоо шинэ зах зээл бий болоод аль хэдийнэ хэрэглэгчдээ хуваагаад авчихсан. Монгол бол фейсбүүкийн хэрэглэгч. <span class="twittersharelink">Бидний хувьд одоо алдаагаа давтахгүй байх нь л чухал. Өнгөрснийг алдаа гэж хэлж болно. </span>Сошиал сүлжээ гараад ирэнгүүт чухал гэж үзээд үндэсний системтэй болохыг зорьж хувийн хэвшлээ дэмжих ёстой байсан ч тэгээгүй. Одоо фейсбүүкээ болъё гэхэд тун хэцүү. Хятад улс анх гарахад нь фейсбүүкийг хориглож байгаад өөрсдийнхөө системийн нэвтрүүлсэн. Youtube ч гэсэн Google компанийн бүтээгдэхүүн. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хүмүүс сурчихсан үед солиход хэцүү. Харин <span class="twittersharelink">цаашид ямар боломж байна гэдгийг харах хэрэгтэй. Технологийн хөгжлийн хүрээнд цаашид маш олон боломж гарч ирнэ.</span> Хиймэл оюун ухаан, блокчейн, интернетэд холбогдсон төхөөрөмжүүд гээд. Эдгээр зах зээлд өөрсдийнхөө байр суурийг олоод технологи үйлдвэрлэгчдийн нэг хэсэг нь байх боломжтой. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь асуудал тоочъё гэвэл жижиг зах зээл, хоёрхон хөрштэй гэхчлэн бэрхшээл тоочоод суугаад байж болно. Харин сайн талаас нь харвал үндсэндээ <span class="twittersharelink">хоёр том бие хамгаалагч байна. Энэ боломжоо ашиглаад дата центрийн бүс болох гэхчлэн боломж их.</span> Бас өгөгдлийг боловсруулдаг шинэ зах зээл хэрэгтэй. Энэ зах зээлийг бий болговол <span class="twittersharelink">бусад орны мэдээллийг монголдоо хадгалж, шилэн кабелаар дамжуулах гээд бидэнд том боломжууд бий. </span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Цахим хэрэглээ, технологийн шинэчлэл, энэ талын импорт өөрөө аюулгүй байдлын асуудлыг хөнддөг. Энэ тал дээр манайд хамгаалалт ямар байгаа бол? </strong></p><p style="text-align: justify;">- Америкийн Facebook, Google компани намайг юу үздэг, сонирхдог, хүсдэг, хэнтэй чатладаг гээд өөрөөс минь илүү мэдэж байна. Ингээд харвал монгол иргэний, Монгол Улсын аюулгүй байдлын мэдээлэл гаднын зах зээл дээр, эсвэл өөр улсын хууль үйлчилдэг газар хадгалагдаад байна гээд үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой болоод ирнэ.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Америкт тус улсын иргэний эрүүл мэндийн мэдээллийн бүртгэлийг зөвхөн америкийн компани хийж, хадгална гэсэн хууль дүрэм хэрэгждэг.</span> Өөрөөр хэлбэл <span class="twittersharelink">иргэний эрүүл мэндийн мэдээлэл нь хувийн нууцтай, нэгтгээд харвал үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой. Гэтэл манайд ийм хууль байхгүй.</span> Тэр байтугай Хятадын Засгийн газрын тусламжаар эмнэлгүүдэд Huawei компанийн билүү дээ тоног төхөөрөмж, системийг нийлүүлсэн байдаг. Тиймээс үүнийг цаг алдалгүй шийдэх хэрэгтэй. Царай танилтын технологийн хувьд ч адилхан. Энэ бол хүүхдийг хүчирхийллээс сэргийлэх, аюулгүй хот байгуулах, эрэн сурвалжлагдаж байгаа хүмүүсийг хайж олох гээд зайлшгүй байх ёстой технологи. Мөн <span class="twittersharelink">байгууллагууд ажиллагсдынхаа цагийг хүрэлцэхгүйгээр, хуруугаараа хүрэлгүйгээр царай танилтаар бүртгэдэг болж байна. Үүнийг мөн л гаднын орнуудаар хийлгэж болохгүй.</span> Монгол хүний царайны санг Хятадын ч юм уу, хаа нэг улсын гаднын сервер дээр хадгалж болохгүй л дээ. Энэ бол тухайн хүний хувийнх нь өмч, хувийн нууц, иргэдийн мэдээллийг нийлүүлээд харвал үндэсний аюулгүй байдалтай салшгүй холбоотой улсын нууц болно. <span class="twittersharelink">Үүнийг үндэсний компаниуд хийж чадна. Тухайлбал манай компани өөрсдөө хийгээд ашиглаж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>- Баярлалаа.</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/а.баттамир" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">а.баттамир</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эеш" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эеш</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эеш-ын дүн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эеш-ын дүн</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan&text=А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-songuuliin-khar-mashin-eesh-iin-zasagch-mashinii-tekhnologi-khoyor-adilkhan"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(4) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776430843.8329"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="4f6e7963-a7b1-43a1-8e09-9275fbec7144">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.9.46.90] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('4f6e7963-a7b1-43a1-8e09-9275fbec7144')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ХАР МАШИНААС ХААМАГҮЙ ХҮЧТЭЙ МАН МАШИН АЖИЛЛАЖ БАЙГАА
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="3c55d75e-f428-469d-bee3-8ee224c80350">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.9.46.90] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('3c55d75e-f428-469d-bee3-8ee224c80350')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ХАР МАШИН ХАМААГҮЙ.ТҮҮНЭЭС ӨМНӨ БҮХ БАГ ХОРООНЫ ДАРГА НАР МАН-Ы ЗААВРААР ЦАРЦАА БАЙРЛУУЛЧИХСАН БАЙГАА
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="31602f40-2880-4860-b1fb-73a89d3600a2">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [202.131.246.180] ・ 2020.07.02</span>
<a onclick="addReply('31602f40-2880-4860-b1fb-73a89d3600a2')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Энэ муу сонгуулийн хар машин байтугай казиногийн машиныг хүртэл хакердсан түүх байдаг юм. Ярилцлага өгч болно гэхдээ наад ярилцлагыг чинь бас янз бүрийн хүмүүс уншина гэдгийг бодоорой. Чамаас ухаантай нь ч уншина. Тэнэг нь ч уншина. Манай кибер ертөнц бол ямар ч хамгаалалтгүй. Ер нь аливаа программ, техник нь хүний оролцоотой л хийгдсэн бол түүнийг хакердаж болно. Үүнийг зөвшөөрнө биз дээ.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div class="uk-margin-large-left"><div id="27553bda-0b2a-43f4-8a30-9f58dcab0940">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.10.22.106] ・ 2020.07.04</span>
<a onclick="addReply('27553bda-0b2a-43f4-8a30-9f58dcab0940')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Hha zza </p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div></div>
<script>
var foreign_key = '33605';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-mongol-ulsad-datagiin-offshor-bus-bolokh-asar-ikh-bolomj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/a5d3231921344a818522a29d24c052ee_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/a5d3231921344a818522a29d24c052ee.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/abattamir-mongol-ulsad-datagiin-offshor-bus-bolokh-asar-ikh-bolomj-baina">
А.Баттамир: Монгол улсад датагийн оффшор бүс болох асар их боломж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
11 сарын 03, 2017 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/elseltiin-erunkhii-shalgalt-ugukh-suragchdiin-ankhaarald0610">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2daf1555a25fb09f4a585db87d8e5348.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2daf1555a25fb09f4a585db87d8e5348.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/elseltiin-erunkhii-shalgalt-ugukh-suragchdiin-ankhaarald0610">
Элсэлтийн ерөнхий шалгалт өгөх сурагчдын анхааралд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
06 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iig-07-dugaar-sariin-01-04-nd-tankhimaar-zokhion-baiguulna">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c20b7892a92ee82340876a8da038a3d8.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c20b7892a92ee82340876a8da038a3d8.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iig-07-dugaar-sariin-01-04-nd-tankhimaar-zokhion-baiguulna">
ЭЕШ-ыг 07 дугаар сарын 01-04-нд танхимаар зохион байгуулна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
04 сарын 13, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/bshuya-2021-2022-onii-khicheeliin-jild-i-angid-elsekh-zurgaan-nastnuudiig-8-dugaar-sard-burtgene">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f381d3fe138d724aa4305af0d6d27010.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f381d3fe138d724aa4305af0d6d27010.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/bshuya-2021-2022-onii-khicheeliin-jild-i-angid-elsekh-zurgaan-nastnuudiig-8-dugaar-sard-burtgene">
БШУЯ: 2021-2022 оны хичээлийн жилд I ангид элсэх зургаан настнуудыг 8 дугаар сард бүртгэнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
04 сарын 13, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iin">
<img src="https://peak.mn/files/fa4d3822-fa64-4e50-a698-53dc48e51816/1e6cab399de780fefe0de675f243ab3a.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/fa4d3822-fa64-4e50-a698-53dc48e51816/1e6cab399de780fefe0de675f243ab3a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/eesh-iin">
ЭЕШ-ын бүртгэл дөрөвдүгээр сарын 20-ны 18:00 цагт дуусна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Баттулгын Сайнжаргал </a> ・
04 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/npxh";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MWQxOGE3MTQyOGY4OTNmMGU2NmVhMjFlZjg4YjdhYTUwNDJmMjljYTJhOGNiNGZmOGE4NGFjMGI1NTJlN2ZhZe7riG/nVtjASE3KDXlI7gD3zfldvfRW+NgGTM2d5CNq',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1779022843',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.MDQyMGMyYTM3MzE3MDUxZDhmMDNlMjQ3OTQxYThmMmI2ZDI1YmYyMDNjZDM3NjRmZWFhYjUwMTViZGZjNTU3MF89goz6a/v2PeST0Ut/OBNZGlerjZy4ZhVZIfIMaSQS8Q05T+p66QNRP73q3lMK5NKSYU2QyfNmVba9ytL449w=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1779022843',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '954d062b5bfb29628c8712f557a47b27a0476a9653ee72a06f17ced66f0f1dbdc03247300d86fd912e0dd30927ba7c83f5e1f92467bb762c933a3aa628ed07d4'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MWQxOGE3MTQyOGY4OTNmMGU2NmVhMjFlZjg4YjdhYTUwNDJmMjljYTJhOGNiNGZmOGE4NGFjMGI1NTJlN2ZhZe7riG/nVtjASE3KDXlI7gD3zfldvfRW+NgGTM2d5CNq'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1779022843'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.MDQyMGMyYTM3MzE3MDUxZDhmMDNlMjQ3OTQxYThmMmI2ZDI1YmYyMDNjZDM3NjRmZWFhYjUwMTViZGZjNTU3MF89goz6a/v2PeST0Ut/OBNZGlerjZy4ZhVZIfIMaSQS8Q05T+p66QNRP73q3lMK5NKSYU2QyfNmVba9ytL449w='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1779022843'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан | Peak News
А.Баттамир: Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-ын засагч машины технологи хоёр адилхан
Өнөөдрөөс орон даяар ЭЕШ эхэлж байна. Нийтдээ 30.000 гаруй буюу өнгөрсөн жилийнхээс бараг нэг дахин олон төгсөгч шалгалт өгнө. Гэсэн ч гэж холбогдох албаныхан мэдэгдээд буй. Энэ бол ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг өнгөрсөн жилээс улс даяар нэвтрүүлж ашиглаж эхэлсэнтэй холбоотой. Энэ шилэн технологийг хөгжүүлж нийлүүлсэн компани нь “Ай Си Ти Групп”.
Тодруулбал,
Энэ тухай “Ай Си Ти Групп” компанийн технологи хариуцсан захирал, програмист А.Баттамир мэдэгдэхдээ “” гэж байлаа.
Түүнтэй технологийн хөгжилтэй холбоотой олны анхааралд байгаа асуудлаар ярилцлаа.
- ЭЕШ-ын дүнг шууд гаргадаг технологийг олон улсад хэрэглэж байгаа туршлагаас танилцуулвал?
- Шууд засалтыг нэвтрүүлсэн орон гэж бараг байхгүй. Япон, Хятад зэрэг улсад төвлөрүүлж засдаг хуучин арга хэвээрээ. Олон хүн амтай Хятад, Орос, Япон зэрэг улсад ийм систем нэвтрүүлэх нь маш хүндрэлтэй. Улсын хэмжээний нүсэр систем болохоор цаг их алддаг. Ноднин би Гэтэл хариултын хуудсыг хамгийн алдаагүй найдвартай уншдаг “скантрон” засагч машиныг дэлхийн 148 оронд хэрэглэж байна. Сүүлийн 40 гаруй жилд тухайн зах зээлд тэргүүлж байгаа фирм. Тиймээс бид шууд засалтын технологио экспортлохоор “Скантрон” компанитай ярьж байтал ковид цар тахал гарч түр зогссон. Бид нэг жил гаруй ажиллаж байж энэ программыг гаргаж авсан.
- Сонгуулийн хар хайрцагт, түүний технологид эргэлзэх нэг хэсэг ч байна. Программист хүний хувьд та сонгуулийн дүн дээр гарсан энэ талын маргааныг юу гэж дүгнэсэн бэ?
- Яг хөгжүүлэлт дээр нь ажиллаж үзээгүй болохоор нарийн ярьж мэдэхгүй байна. Бусадтай адилхан зурагтаар харж суулаа. Програмист хүний хувьд ийм хардлага сэрдлэг илүүц санагдсан. Хүн мэдэхгүй юмаа их харддаг тэр л жишиг харагдсан.
Сонгуулийн хар машин, ЭЕШ-д ашигладаг технологи хоёр яг адилхан будсан будалтыг танидаг OMR технологи. Сонгуулийн засагч машин, ЭЕШ-ийн машин хоёр яг л адилхан датагаа тухайн цэг дээрээ хадгалдаг. Сонгуулийн үр дүнг хакердана гэвэл сонгуулийн хар машин дээр нь алсаас нөлөөлж хакердана л гэсэн үг. Гэтэл хар машин интернетийн сүлжээ байхгүй орчинд ажиллаж байгаа. Би сонгуулийн хар машин, түүний дүнд асуудал байхгүй гэж бодож байгаа.
Таслал, эрэмбэлэлт урд хойноо орсон гэдэг дээр техникийн алдаа хийсэн юм болов уу. Тэр гарч байгаа үр дүнг дэлгэцэд хүнд ойлгомжтой болгож харагдуулах хэсэг дээр нь алдчихсан юм шиг байгаа юм.
- Бас сонгуулийн дүнг хуучин шигээ гараар тоолъё гэх хүмүүс ч бий. Тэд Япон зэрэг орныг жишээ болгодог.
Хар машиныг хэрэглэж, харин мэдээллийг дамжуулж буй технологио илүү сайн баталгаажуулах хэрэгтэй байх. Жишээ нь блокчейн технологийг ашиглах ёстой. Солонгос улс 2022 онд блокчейн технологид суурилсан саналын систем хэрэглэнэ гэсэн мэдээлэл байна.
Мэдээлэл өөрөө үнэн үү, зөв үү гээд итгэх асуудлыг үргэлж дагуулж явдаг.
Бидний амьдрал тэр чигээрээ бүртгэл. Тухайлбал таны дэвтэрнээс нэг хуудсыг дундаас нь тасдаад авчихвал дэвтэрт чинь итгэхэд хэцүү болно. Үүнтэй адил хардлага бүртгэл дээр үүсдэг.
Тэгвэл Хоёрдугаар хуудсаа бичиж дуусаад бүх мэдээллийг мөн адил алгоритмаар шифрлээд дараагийн хуудсан дээр бичнэ. Гурвыг дөрөв дээр гэх байдлаар хуудас болгоны бүх мэдээллийг хооронд нь уялдаа холбоотой болгочихож байгаа юм. Блокчейн бол блокуудын гинж гэсэн утгатай. Тэгэхээр таны дэвтэрний бүх мэдээлэл хоорондоо хамааралтай болж, дундаас нь ганц тоон мэдээллийг өөрчлөх аргагүй болчихно.
Мөн хамгаалсан мэдээллээ олон хувь тараагаад хадгалчихна. Тэр мянган хувь хадгалсан мэдээллийн нэг хувийг засахад бусад 999 хувийг хадгалж байгаа компьютерүүд хуурамч мэдээлэлтэй компьютерээ сүлжээнээс гаргачихдаг. Энэ бол технологит итгэх итгэлийг хамгийн сайн нэмэгдүүлсэн шийдэл. Тэр утгаараа дараа Ийм байдлаар бид технологид итгэх итгэлээ цуг дэмжээд явах ёстой. Хэрэв бид
- Тэгвэл технологи өндөр хөгжсөн зарим улс орон сонгуулийнхаа дүнг яагаад гараараа тоолоод байдаг юм бэ? Тухайлбал Япон.
Технологийг ашиглана гэдэг би техник технологид дуртай гээд шийдчих асуудал биш. Улс төрийн асуудлаас гадна тухайн улсын онцлог, соёл зэрэгтэй холбоотой. Япон улс технологийн өндөр хөгжилтэй ч саяхныг хүртэл архи уусан жолоочийг хамраараа үнэрлэж шалгадаг хэвээрээ л байсан.
- Монголчуудын цахим хэрэглээ, нийгмийн сүлжээний хэрэглээ нэмэгдэх тусам гадагш урсах хөрөнгө нэмэгдсээр. Тухайлбал сая УИХ-д нэр дэвшигч нэг хүн сонгуулийн сурталчилгаагаар өдөрт дунджаар 5О-500 доллароор "бүүст хийсэн" гэх мэдээ ч байна. Бид хэзээ энэ салбарт үйлдвэрлэгч болох боломжтой бол?
- Монгол улс өөрөө мэдээллийн технологийн хувьд 1990 оноос хойш нийтээрээ хэрэглэгч сэтгэхүйтэй болчихсон. Түүнээс өмнө бид бүтээдэг байлаа. юм билээ. Мөн үйлдвэрлэгч зарим орон бүр ч сураггүй байв.
Гэтэл бид өнөөдөр ганц ч компьютер үйлдвэрлэдэггүй. Гар утаснаас эхлээд ухаалаг төхөөрөмжүүдийн тухайд ч мөн адил. Нэг жишээ хэлье. 1992 онд анхны парлементийн санал тоолох төхөөрөмжийг электроникийн монгол инженерүүд хийсэн байдаг.
байгаа юм. Тухайн үед дунд сургууль төгсөгч хүүхдүүд орж бүртгүүлээд, хоорондоо найз болж зургаа оруулна, зурган дээрээ өөрийгөө тааглана. Гэтэл Фейсбүүк компани зураг тааглах үйлчилгээгээ 2009 онд гаргасан байдаг билүү дээ.
Гэвч бид эдгээрийг өрсөлдөх үйлдвэрлэл болгож хөгжүүлж чадаагүй алдсан. 2000 оны дундуур дэлхий нийтэд сошиал сүлжээний шинэ давалгаа, шинэ зах зээл үүсч байх үед одоогийнх шиг гарааны бизнесийг дэмжигч, мэдээллийн технологид хөрөнгө оруулагч байсангүй, ойлголт ч тааруу байсан уу хөрөнгө оруулагчгүй таг зогссон. Тухайн үед дотооддоо гаргасан нийгмийн сүлжээ маш хурдан хугацаанд 80.000 хэрэглэгчтэй болж байсан. Гэтэл өнөөдөр тэр чигтээ импорт болчихлоо. Өдөр тутмын хэрэгцээг дагаад сурталчилгааны зах зээл явж байна. ТВ өнөөдөр сурталчилгааны ашигтай талбар биш болсон. Аль болох тухайн бүлэгт зориулсан, чиглэсэн сурталчилгаа сошиалаар явдаг болчихсон. Тиймээс
- Бид үндэсний нийгмийн сүлжээг бий болгож фейсбүүк, youtube шиг ашиглая гэвэл оройтсон уу?
-Сошиал сүлжээний хувьд цоо шинэ зах зээл бий болоод аль хэдийнэ хэрэглэгчдээ хуваагаад авчихсан. Монгол бол фейсбүүкийн хэрэглэгч. Сошиал сүлжээ гараад ирэнгүүт чухал гэж үзээд үндэсний системтэй болохыг зорьж хувийн хэвшлээ дэмжих ёстой байсан ч тэгээгүй. Одоо фейсбүүкээ болъё гэхэд тун хэцүү. Хятад улс анх гарахад нь фейсбүүкийг хориглож байгаад өөрсдийнхөө системийн нэвтрүүлсэн. Youtube ч гэсэн Google компанийн бүтээгдэхүүн.
Хүмүүс сурчихсан үед солиход хэцүү. Харин Хиймэл оюун ухаан, блокчейн, интернетэд холбогдсон төхөөрөмжүүд гээд. Эдгээр зах зээлд өөрсдийнхөө байр суурийг олоод технологи үйлдвэрлэгчдийн нэг хэсэг нь байх боломжтой.
Ер нь асуудал тоочъё гэвэл жижиг зах зээл, хоёрхон хөрштэй гэхчлэн бэрхшээл тоочоод суугаад байж болно. Харин сайн талаас нь харвал үндсэндээ Бас өгөгдлийг боловсруулдаг шинэ зах зээл хэрэгтэй. Энэ зах зээлийг бий болговол
- Цахим хэрэглээ, технологийн шинэчлэл, энэ талын импорт өөрөө аюулгүй байдлын асуудлыг хөнддөг. Энэ тал дээр манайд хамгаалалт ямар байгаа бол?
- Америкийн Facebook, Google компани намайг юу үздэг, сонирхдог, хүсдэг, хэнтэй чатладаг гээд өөрөөс минь илүү мэдэж байна. Ингээд харвал монгол иргэний, Монгол Улсын аюулгүй байдлын мэдээлэл гаднын зах зээл дээр, эсвэл өөр улсын хууль үйлчилдэг газар хадгалагдаад байна гээд үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой болоод ирнэ.
Өөрөөр хэлбэл Тэр байтугай Хятадын Засгийн газрын тусламжаар эмнэлгүүдэд Huawei компанийн билүү дээ тоног төхөөрөмж, системийг нийлүүлсэн байдаг. Тиймээс үүнийг цаг алдалгүй шийдэх хэрэгтэй. Царай танилтын технологийн хувьд ч адилхан. Энэ бол хүүхдийг хүчирхийллээс сэргийлэх, аюулгүй хот байгуулах, эрэн сурвалжлагдаж байгаа хүмүүсийг хайж олох гээд зайлшгүй байх ёстой технологи. Мөн Монгол хүний царайны санг Хятадын ч юм уу, хаа нэг улсын гаднын сервер дээр хадгалж болохгүй л дээ. Энэ бол тухайн хүний хувийнх нь өмч, хувийн нууц, иргэдийн мэдээллийг нийлүүлээд харвал үндэсний аюулгүй байдалтай салшгүй холбоотой улсын нууц болно.
- Баярлалаа.
Д.Даваадулам
Сэтгэгдэл бичих (4)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.
Зочин [202.9.46.90] ・ 2020.07.04 Хариулах
ХАР МАШИНААС ХААМАГҮЙ ХҮЧТЭЙ МАН МАШИН АЖИЛЛАЖ БАЙГАА
Зочин [202.9.46.90] ・ 2020.07.04 Хариулах
ХАР МАШИН ХАМААГҮЙ.ТҮҮНЭЭС ӨМНӨ БҮХ БАГ ХОРООНЫ ДАРГА НАР МАН-Ы ЗААВРААР ЦАРЦАА БАЙРЛУУЛЧИХСАН БАЙГАА
Зочин [202.131.246.180] ・ 2020.07.02 Хариулах
Энэ муу сонгуулийн хар машин байтугай казиногийн машиныг хүртэл хакердсан түүх байдаг юм. Ярилцлага өгч болно гэхдээ наад ярилцлагыг чинь бас янз бүрийн хүмүүс уншина гэдгийг бодоорой. Чамаас ухаантай нь ч уншина. Тэнэг нь ч уншина. Манай кибер ертөнц бол ямар ч хамгаалалтгүй. Ер нь аливаа программ, техник нь хүний оролцоотой л хийгдсэн бол түүнийг хакердаж болно. Үүнийг зөвшөөрнө биз дээ.
Зочин [103.10.22.106] ・ 2020.07.04 Хариулах
Hha zza
Санал болгох
1 Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио
2 ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү?
3 Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь
4 Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо
5 Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай