Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<meta name="keywords"
content="бөх, х.баянмөнх" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" />
<meta property="og:title"
content="Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх </h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">07 сарын 10, 2018</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum&text=Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" alt=""/> </p>
<blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 14px;">Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.</span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong>-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л хоёр жил дарааллаад түрүүлчих бөх гарахгүй байна. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Шалтгаан нь?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Үүнийг өрсөлдөөнтэй холбож тайлбарладаг. 21 аймагт гал байгуулагдчихсан. Ингэхээр үндэсний бөхийн 21 шигшээ баг гарч байна гэсэн үг. Ийм л зорилгоор анх “Увс нуур” галыг байгуулж байлаа.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та нутгийнхаа бөхчүүдийн галаар очив уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-6 дугаар сарын 30-нд нутгийн бөхчүүдийн галын баярт очиж барилдахыг нь хараад ирлээ. Бэлтгэл ерөнхийдөө сайн. Ганц нэг гэмтэл бэртэлтэй харагдсан. </p><p style="text-align: justify;">Хамгийн харамсалтай нь Улсын гарьд Ө.Бат-Орших барилдахгүй нь. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Уг нь шүүхийн шийдвэр гарчихсан биз дээ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Шүүхээс шийдвэр гарчихсан л даа. Хамгийн гол нь Олон улсын олимпын хорооны допингийн комиссын дүрэм шаардлагыг шууд үндэсний бөхөд тулгаж хэрэглэчихэж байгаа юм. Уг нь ингэж болохгүй, үүнийг Монгол улсын хууль гарч байж ярих асуудал. Хууль гаргаагүй хэрнээ дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад байгаа нь хүний эрхэнд халдсан асуудал юм. Энэ чинь олимпын төрөл биш шүү дээ, үндэсний спорт. Ухаандаа зүйрлэвэл дуурийн дуучдын олон улсын тэмцээний дүрмээр манай уртын дуучдыг шүүвэл юу болох вэ. Үүнтэй л адилхан зүйлийг хийгээд байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Допингийн шинжилгээтэй холбоотой таны яриа хүмүүст арай өөр ойлголт төрүүлсэн юм шиг санагдсан?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Би допингийн эсрэг байдаг хүн. Гэхдээ хүний эрх зөрчиж болохгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Бөхчүүд чинь хүн шүү дээ. Хэдэн үеэрээ хөдөлмөрлөж барилдаж ирсэн улс ч тэдний дунд бий. Энэ хүмүүсийг дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад гадаад дахь лабораторид явуулчих ёс байхгүй. Тусгай хууль дүрмэнд багтааж байж л шинжилгээ авна. Одоо байгаа хууль эрх зүйн үүднээс шөвгийн 16 бөхөөс шинжилгээ авах ёстой. Бусдаас нь авах ёсгүй, энэ бол хууль бус ажиллагаа. </p><p style="text-align: justify;">Гол нь үүний цаана бөхчүүдийн урмыг мохоох, бэлтгэл сургуулилтыг нь сулруулах гээд олон хор гэм бий. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-МҮБХ-ноос хэдхэн хоногийн өмнө допингийн шинжилгээг хоёрын даваанаас эхлэн авдаг болгосон шүү дээ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Ер нь хоёрын даваа байтугай наадмаар барилдсан 512 бөхөөс бүгдээс нь допингийн шинжилгээ авсан ч болно. Гол нь хуульчилах юм. Бид хуулийнхаа дагуу л амьдардаг нийгэмд аж төрж байна.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхийн холбооны маргаанаас болж бөх ер нь спорт мөн эсэх тухай яриа нийгмийн сүлжээнд гарсан. Энэ тал дээр таны бодлыг сонсмоор байна?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Яахав. Юм уншдаггүй, мэддэггүй улсын л яриа шүү дээ. Ийм улс л өөрийн болон бусдын таавраар ярина. Угттаа бид ингэж ойлгох учир байхгүй юм. Дэлхий дахинд даяаршил явагдаж улс болгон соёл уламжлалаа хамгаалах асуудал дээр толгойгоо гашилгаж байна. Эхнээсээ ч соёлууд устаад эхэлчихлээ. Хэрэв хэт даяаршаад эдийн засаг нь хүчтэй улсын соёл давамгайлаад эхэлбэл яах вэ. Тэр болгонд бууж өгөөд байвал 100 жилийн дараа Монгол гэдэг ямар үндэстэн байсан нь мартагдана. Даяарчлалаас сугарч, монгол түмний өөрийн гэсэн шинж чанараа хадгалж үлдэх үнэт зүйл нь үндэсний бөх юм. Монгол шиг эрийн гурван наадамтай улс дэлхийд байхгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Телевизээр гарсан хэлэлцүүлгийн дараа таныг нэлээн шүүмжилсэн. Та эмзэглэсэн үү?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Би тэр бүхнийг уншиж сонсдог ч үгүй. Намайг хэн сайлж муулах нь надад падлий байхгүй. Намайг муулж доромжиллоо, мууллаа гээд хэнд ч юм наалдахгүй. Би бол түүхэнд нэрээ үлдээсэн хүн.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхийн холбооны асуудлыг цэгцлэх гэж та олон жил явж байна. Сайн муугаараа ч хэлүүллээ. Энэ бүхнийг орхих бодол танд төрдөг үү?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Ийм бодол байхгүй. Би монгол бөхийнхөө төлөө үхэх хүртлээ ярина. Үүнийг хэнээр ч заалгахгүй, хэнээр ч хориулахгүй. Яагаад гэвэл бөх бол миний түүх, миний амьдрал. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-МҮБХ-г таныг авч явбал Увсынхан бөхөөрөө эзэлнэ гэсэн үнэн худал нь мэдэгдэхгүй яриа бий. Энэ тал дээрх таны бодол?</strong><br>-Тийм зүйл байхгүй. Аль ч нутаг усных байлаа ч монгол хүн шүү дээ. Будлиангүй сайхан барилдаж байвал хараад баярладаг. Бөх үзэж байхдаа миний шавь нар барилдаж байвал даваасай гэж бодолгүй яахав. Энэ бол үнэн. Давж чадахгүй бол яахав, аль бяртай нь давдаг хойно. Хамгийн гол нь барилдааныхаа дүрмээр зөв тоглож байвал болох нь тэр.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монгол бөхийн үүслийн тухай танаас асуухгүй өнгөрч болохгүй байх аа?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх бол монголчуудын олон зуун жилийн бүтээл. Яагаад гэвэл бөх нь Монголын ард түмний эрин зууны түүх, аж амьдралын хэв маяг, ёс заншил, хүсэл мөрөөдөл нь нэвт шингэчихсэн цогц соёл юм. Би үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж ном гаргалаа. Судлаад үзэхээр монголчуудын догшин эмнэг хангал сургадаг, жин тээдэг, хашаа хороогоо барьдаг, мал хуйгаа адгуулдаг, цас зудтай тэмцдэг бүх чанарууд хөдөлгөөний эвслүүд мэхэндээ шингэчихсэн байдаг. Ерөөсөө бөхийг монголчуудын амьдралаас салгаж ойлгох аргагүй юм. Он цагийн түүхийг багтаахдаа бид бичиж биш биеэрээ эзэмшиж шингээсэн. Анх овоо бумба тахьдаг бөөгийн мөргөлийн үед анх барилдаж эхэлсэн байдаг. Үүнээс өмнө бөх хөдөлмөр, ажил амьдралд шингээд явж ирсэн хэрэг.</p><p style="text-align: justify;">Ер нь амьд амьтан болгон барилдаж ноцолддог юм шүү дээ. Тарвага зурам, аргаль угалз гээд бүх амьтад ноцолддог. Зарим нь амьдралын тэмцлийн хуулиар өрсөлддөг бол бага амьтад тоглож наадаж ноцолдоно. Баавгайн бамбарууш гэхэд тоглохоороо 4-5 мэх хийчихнэ. Өмсөх, үүрэх,тонгорох мэхийг гаргууд сайн хийдэг шүү.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монголчуудаас өөр үндэсний бөхтэй улс хэр олон бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Дэлхий дээр 260 төрлийн үндэсний бөх байна. НҮБ-д бүртгэгдсэн улсаас ч олон үндэсний бөх байгаа биз. Зарим улсад үндэсний 2 ч төрлийн бөх бий. </p><p style="text-align: justify;">Үндэсний бөх бол агуу том соёл. Зөвхөн хоёр хүн барилдаад нэг нь дийлж байгаа зүйл биш. Үүний цаана хөдөлгөөн, гараа дэвээ, зиндаа, цол хэргэм, тахим өгдөг нь бүгдээрээ ёс суртахуун юм. Монгол хүн бөхдөө энэ бүх ёс суртахууныг бүгдийг шингээчихсэн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бид энэ соёлоо хэр хадгалж хамгаалж чадаж байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Бөхчүүдийн хэмжээнд хамгаалж чадаж байгаа. Гэхдээ улам сайжруулаад залуу үеийг хүмүүжүүлэх тал дээр анхаарах цаг нь болсон. Хуучин цагт мэдлэг мэргэжил л гэдэг байлаа. Гэтэл хэчнээн их юм мэддэг ч ёс суртахуунгүй хүнээр нийгэм дүүрчихвэл яах вэ. Эхлээд ёс суртахуунтай байж өөрийн хэв хэмжээ тогтдог. Эрдэм боловсролыг энд үгүйсэхгүй гэсэнгүй. Түүнээс чухал зүйл нь ёс суртахуун гэдгийг мартаж болохгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тэгвэл монгол бөх хүн ямар ёс суртахуунтай байх ёстой вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх хүн гурван зүйлийг хатуу барьдаг байх ёстой. Нэгдүгээрт дээдсийн хажууд ч эгэл ардын хажууд нэг л нүүрээрээ байх ёстой. Энд нэг зүйл ярьчихаад цаашаа шал өөр юм ярьж хоёр нүүрлэхгүй гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Хоёрдугаарт бөх хүн худал хэлдэггүй. Маш сайхан ноён нуруутай, голч байх ётой. Гуравдугаарт хов зөөдөггүй. Энэ гурван зан чанар бол бөх төдийгүй монгол эр хүний нандин бөгөөд гол яс чанар юм</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/cabdeabc31697f65526c8e8435d551b0.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/cabdeabc31697f65526c8e8435d551b0.png"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Үүний цаана жудаг гэж зүйл бий. Таны бодлоор жудаг гэж юуг хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Зарим хүн жудаг гэхээр нэг их сайхан инээгээд гар бариад явахыг хэлж байна гэж ойлгодог бололтой. Ерөөсөө л дээр хэлсэн гурван чанар юм. Хүний итгээд хэлсэн үгийг өөр хүнд дуулгахгүй байх чинь жудаг л биз дээ. Ийм жудаггүйгээс л нийгмийн сүлжээнд элдэв хэл ам хэрүүл шуугиан тардаг. Хэрэв бид хойч үеэ л гэж бодож байвал хүнээ ёс суртахуунтай болгох хэрэгтэй. Тэгээгүй цагт мянган эрдэм сураад гадаадын ном л цээжилсэн хүн болно. Уламжлалт ёс суртахуун гээч зүйлээ бид бас мартах учиргүй. Хүмүүс хэлдэг дээ, манай аав, өвөө тэгж хэлдэг байсан гэдэг. Энэ чинь л бидний уламжлалт зүйл. Үүнийг иш үндэс болгож, удам судраараа дамжиж хадгалж явах учиртай. Газраас ургасан өвс хүртэл өвөл нь хатчихаад хатсан цагаан үндэс нь хавар өндийдөг дөө. Үүн шиг монгол хүний ёс суртахуун мартагдах ёсгүй. Би оюутнууддаа үүнийг л сургаж хэлдэг. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Одоогийн бөхчүүдийн ёс суртахууны тухайд юу хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Зарим эвдэрч байна. Үүнийг монгол бөхийн холбооны дүрмээр хүмүүжүүлж засч залруулах ёстой. Хэн нэгэн дуртай нь дүрмээ гаргаж монгол бөхийг эвдэж болохгүй. Ингээд эхлэхээр л монгол бөхийн ноён нуруу алдагдана. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөх өөрчлөгдөж хөгжих ёстой юу...?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Мэдээж өөрчлөлт шинэчлэлт байлгүй яахав. Нийгмийн хөгжилөө дагаад шинэчлэгдэхгүй бол хоцрогдоно. Гэхдээ монгол бөхөд халдаж болохгүй дархлаа байдаг. Түүнийг хадгалаад бусдыг нь шинэчилэх хэрэгтэй. Жишээ нь дээр үед учраа таарсан бөхөө унагачихвал толгой дээгүүр нь гараад явчихдаг байлаа.Үүний би халж хаясан бөхөө татаж босгодог дүрмийг бий болгосон. Орчин цагт ихэнх бөхчүүд энэ уламжлалыг дагадаг. Энэ бол адилхан бөх хүндээ үзүүлж буй хүнлэг сайхан ёс юм.Тахим өгдөг авдаг ёс гэхэд их сайхан үйл. Дамдиндорж гэж бөх гүйж ирээд намбатайн аргагүй газарт өвдөгөө хүргэхгүй суугаад тахимаа суган доогуур авдаг сан. Зарим бөхчүүдийг харж байхдаа тахимаа өгөхдөө уурлаж харагддаг. Заавал давж байх ёстой юм гэж хаана байхав. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монголчууд бөхөө хайрлаж хүндэлдэг. Гэтэл зүлэг ногоон дэвжээнээ гараад тавьтаргүй аашлах бөхчүүд цөөнгүй харагдах юм?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Үндэсний бөхөөр гэхэд 25 мянган хүн барилдаж байна. Тэгэхээр уулын мод урттай богинотой гэдэг шиг олон хүний дунд алдаа дутагдал гарна. Яг ч яахаа алдсан ч юм байхгүй. Ихэнх нь хуучны ёсоо сахидаг, намба төрхтэй, эрэмбэтэй зиндаагаа мэддэг. Гэхдээ улам сайжруулах зүйл бий. Бүр хичээл болгож заагаад нарийн дэг мөрдүүлмээр байна. Үүнийг мөрдүүлэх бөхийн холбоо нь ажлаа хийхгүй, сайхан барилдаан л боллоо гэдэг. Харвал маш олон алдаа дутагдал бий. Үүнийг засч залруулж байж урагшилна. Тиймээс барилдааны дүрмийг олон талаас нь харж маш сайн хийх хэрэгтэй. Барилдааны дүрэм ямар байна түүнийг л бөхчүүд биелүүлнэ. Ингэж байж л бөхийн дэвжээн дээр гарч буй маргаанууд дуусна. Өөр ямар ч арга байхгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тахимаа өгөхгүй байгаа бөхийн үзэгчийн суудлаас харж суухад хэцүү санагдах юм уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэцүүдэх юу байхав дээ. Бид нар насаараа барилдлаа, судаллаа, наадлаа, уналаа, давлаа, дийллээ. Өдийг хүрээд харахад үндэсний бөхийн барилдааныг харахад үг үсэггүй цээжилсэн шүлэг шиг л байдаг. Хөндлөнгөөс хараад энэ ёсыг ингээд сахиулчихмаар, тэр ажлыг ингээд хийчихмээр гэж харагддаг нь үнэн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тантай барилдсан бөхчүүдээс тахимаа өгөхгүй нэгэнтэй таарч байв уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Надтай барилдсан бөхчүүд тийм зан бараг гаргаж үзээгүй дээ. Уначихаараа яасан чанга хаядаг юм бэ гэж хэлсэн нэг ганц нэгхэн хүн бий л байх. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Сонирхоод асуухад хоёр бөх тулаад барилдахдаа үг сольдог уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Юм ярих ёс огт байхгүй. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхчүүдийн барилдаан нутгаасаа шалтгаалаад өөр байх уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Тийм зүйл байна. Жишээ нь баруун аймгийн бөхчүүд хав золгоонд их сайн. Зүүн аймгийнхан хөлөөрөө мэх хийхдээ гарамгай гэх мэтээр.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эртнээсээ монголчууд ямар хүмүүсээ бөх гэдэг байсан юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх бол монгол соёлын дархлаа юм. Монголын ард түмэн амьдралын туршлага ухаан, эв дүй, эрхэлдэг аж ахуй өөрийн хүсэл мөрөөдөл, шүтлэг, зан заншил гээд бүх зүйлээ бөхөд шингээсэн. Бөх гээд тусгайлан заагаагүй тэр үеийн тэргүүлэх хүмүүс нь энэ бүхнийг сурдаг байсан хэрэг. Яагаад гэвэл аян дайнд мордох, ан араатанг авлах, ажил хөдөлмөр хийхэд бяртай чадалтай сэргэлэн цовоо хүмүүс нь оролцож гарамгайлж хошуучилсаар ирсэн. Тэр нь тухайн үеийн бөхчүүд юм. Эдгээр гарамгай улсууддаа аль сайхан чанаруудаа шингээж үр хойчдоо уламжлуулаад ирсэн.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та бөхчүүдийг сайн барилдах нь эсэхийг хэрхэн шинждэг вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Барьцаа зөв барьж байгаагаас эхлээд алхалт гишгэлт өрөлт, гарны хайрцаг зөв байгаа эсэхийг нь харахад андашгүй дээ. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Таныг ном гаргах гэж байгаа сонссон. </strong></p><p style="text-align: justify;">-Би 45 жил болж байж 3 ном гаргалаа. Зарим хүн 45 жил бичээд яахав гэж бодох л байх. Гэхдээ хэдэн онд хэн түрүүлсэн тухай ном биш ээ. Ийм номыг архиваас лавлаад хэн ч хийж чадна. Би монгол бөхийн түүхэнд хэн ч хийж чадаагүй номыг бичнэ гээд амлачихсан хүн. Тиймээс үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж бүх зургийг нь аваад тайлбартай нь бичиж гаргалаа. Үүнд тухайн мэхийг хийхэд гарч болох алдааг нь хүртэл дурьдсан байгаа. Өнөөдөртөө үнэ цэнийг нь ч хүмүүс мэдэхгүй. Зараагүй ч юм, магадгүй ойлгохгүй байх. Энэ ном шиг бүтээл ойрын 100 жилдээ гарахгүй болов уу.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/бөх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">бөх</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/х.баянмөнх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">х.баянмөнх</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum&text=Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(13) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776628383.3625"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="0fc0b8b6-2fd1-45b6-90e5-81db9fb3b0f8">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [150.129.140.82] ・ 2020.06.05</span>
<a onclick="addReply('0fc0b8b6-2fd1-45b6-90e5-81db9fb3b0f8')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ДАНДАА ГОРХИ ШИГ ХОРЖИГНОЖ БАЙХ ЮМ. ЯДАХДАА ТУУЛ ГОЛ ШИГ БАЙВАЛ ЯАСАН ЮМ БЭ? АГУУ БЯР, АГУУ УХААН ХОЁРЫН АЛЬ НЬ ЮМ БОЛДОО. ОДОО ЦААС ЦООХОРЛОХ ХӨГШИД ОЛОН БОЛЖЭЭ БАЯНАА МИНЬ!</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="2733b382-dcc2-44a5-a5ff-644a5444214c">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [150.129.140.82] ・ 2020.06.05</span>
<a onclick="addReply('2733b382-dcc2-44a5-a5ff-644a5444214c')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>АВАРГА МИНЬ ДЭЭ. ЯАСАН НЭХЭЛ ХАТУУТАЙ ХОРВОО ВЭ?</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '10586';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/margaashnaas-bukhchuud">
<img src="https://peak.mn/files/03658bf8-5a3b-41cf-b201-1a29192586ef/0883d2fed2c08b49efe23fb4cbd202bc_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/03658bf8-5a3b-41cf-b201-1a29192586ef/0883d2fed2c08b49efe23fb4cbd202bc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/margaashnaas-bukhchuud">
Бөхчүүд маргааш Төв цэнгэлдэхийн зүлгэн дээр туршилтын бэлтгэл хийнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Уянга </a> ・
06 сарын 21, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/awarga-eoyuunboldod-nutgiin-zuwlul-ni-5-uruu-bair-beleglejee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/258f99e5010c0af9a8b1fe9e9751c1b3.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/258f99e5010c0af9a8b1fe9e9751c1b3.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/awarga-eoyuunboldod-nutgiin-zuwlul-ni-5-uruu-bair-beleglejee">
Аварга Э.Оюунболдод нутгийн зөвлөл нь 5 өрөө байр бэлэглэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 15, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/zenkhbold-eoyuunboldiin-tsol-khuraakh-asuudal-shuukheer-shiidegdekh-uchraas-2-3-jil-urgeljilne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3cc9af56eeb382a5e5e82d677fc89b78.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3cc9af56eeb382a5e5e82d677fc89b78.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/zenkhbold-eoyuunboldiin-tsol-khuraakh-asuudal-shuukheer-shiidegdekh-uchraas-2-3-jil-urgeljilne">
З.Энхболд: Э.Оюунболдын цол хураах асуудал шүүхээр шийдэгдэх учраас 2-3 жил үргэлжилнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 29, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/khoriotoi-bodis-ilersen-khoyor-bukh-khariugaa-khuleen-zuwshuurukhgui-baiwal-b-soritsiin-shinjilgee-ugukh-erkhtei">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/4c4e37cf1dfc75f0d5672d3816f14b61.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/4c4e37cf1dfc75f0d5672d3816f14b61.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/khoriotoi-bodis-ilersen-khoyor-bukh-khariugaa-khuleen-zuwshuurukhgui-baiwal-b-soritsiin-shinjilgee-ugukh-erkhtei">
Допинг илэрсэн хоёр бөх хариугаа зөвшөөрөхгүй байвал Б сорьцын шинжилгээ өгөх эрхтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 12, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/khoyor-bukh-dopingiin-shinjilgeenii-khariugaa-medegdelgui-uldeed-baina">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8a53fb51f4a96d1c3cd390bb8cde29fe.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8a53fb51f4a96d1c3cd390bb8cde29fe.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/sport">
Спорт & Фитнес </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/khoyor-bukh-dopingiin-shinjilgeenii-khariugaa-medegdelgui-uldeed-baina">
Хоёр бөх допингийн шинжилгээний хариугаа мэдэгдэлгүй үлдээд байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 11, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n862";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<meta name="keywords"
content="бөх, х.баянмөнх" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" />
<meta property="og:title"
content="Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх </h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">07 сарын 10, 2018</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum&text=Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" alt=""/> </p>
<blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 14px;">Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.</span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong>-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л хоёр жил дарааллаад түрүүлчих бөх гарахгүй байна. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Шалтгаан нь?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Үүнийг өрсөлдөөнтэй холбож тайлбарладаг. 21 аймагт гал байгуулагдчихсан. Ингэхээр үндэсний бөхийн 21 шигшээ баг гарч байна гэсэн үг. Ийм л зорилгоор анх “Увс нуур” галыг байгуулж байлаа.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та нутгийнхаа бөхчүүдийн галаар очив уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-6 дугаар сарын 30-нд нутгийн бөхчүүдийн галын баярт очиж барилдахыг нь хараад ирлээ. Бэлтгэл ерөнхийдөө сайн. Ганц нэг гэмтэл бэртэлтэй харагдсан. </p><p style="text-align: justify;">Хамгийн харамсалтай нь Улсын гарьд Ө.Бат-Орших барилдахгүй нь. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Уг нь шүүхийн шийдвэр гарчихсан биз дээ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Шүүхээс шийдвэр гарчихсан л даа. Хамгийн гол нь Олон улсын олимпын хорооны допингийн комиссын дүрэм шаардлагыг шууд үндэсний бөхөд тулгаж хэрэглэчихэж байгаа юм. Уг нь ингэж болохгүй, үүнийг Монгол улсын хууль гарч байж ярих асуудал. Хууль гаргаагүй хэрнээ дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад байгаа нь хүний эрхэнд халдсан асуудал юм. Энэ чинь олимпын төрөл биш шүү дээ, үндэсний спорт. Ухаандаа зүйрлэвэл дуурийн дуучдын олон улсын тэмцээний дүрмээр манай уртын дуучдыг шүүвэл юу болох вэ. Үүнтэй л адилхан зүйлийг хийгээд байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Допингийн шинжилгээтэй холбоотой таны яриа хүмүүст арай өөр ойлголт төрүүлсэн юм шиг санагдсан?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Би допингийн эсрэг байдаг хүн. Гэхдээ хүний эрх зөрчиж болохгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Бөхчүүд чинь хүн шүү дээ. Хэдэн үеэрээ хөдөлмөрлөж барилдаж ирсэн улс ч тэдний дунд бий. Энэ хүмүүсийг дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад гадаад дахь лабораторид явуулчих ёс байхгүй. Тусгай хууль дүрмэнд багтааж байж л шинжилгээ авна. Одоо байгаа хууль эрх зүйн үүднээс шөвгийн 16 бөхөөс шинжилгээ авах ёстой. Бусдаас нь авах ёсгүй, энэ бол хууль бус ажиллагаа. </p><p style="text-align: justify;">Гол нь үүний цаана бөхчүүдийн урмыг мохоох, бэлтгэл сургуулилтыг нь сулруулах гээд олон хор гэм бий. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-МҮБХ-ноос хэдхэн хоногийн өмнө допингийн шинжилгээг хоёрын даваанаас эхлэн авдаг болгосон шүү дээ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Ер нь хоёрын даваа байтугай наадмаар барилдсан 512 бөхөөс бүгдээс нь допингийн шинжилгээ авсан ч болно. Гол нь хуульчилах юм. Бид хуулийнхаа дагуу л амьдардаг нийгэмд аж төрж байна.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхийн холбооны маргаанаас болж бөх ер нь спорт мөн эсэх тухай яриа нийгмийн сүлжээнд гарсан. Энэ тал дээр таны бодлыг сонсмоор байна?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Яахав. Юм уншдаггүй, мэддэггүй улсын л яриа шүү дээ. Ийм улс л өөрийн болон бусдын таавраар ярина. Угттаа бид ингэж ойлгох учир байхгүй юм. Дэлхий дахинд даяаршил явагдаж улс болгон соёл уламжлалаа хамгаалах асуудал дээр толгойгоо гашилгаж байна. Эхнээсээ ч соёлууд устаад эхэлчихлээ. Хэрэв хэт даяаршаад эдийн засаг нь хүчтэй улсын соёл давамгайлаад эхэлбэл яах вэ. Тэр болгонд бууж өгөөд байвал 100 жилийн дараа Монгол гэдэг ямар үндэстэн байсан нь мартагдана. Даяарчлалаас сугарч, монгол түмний өөрийн гэсэн шинж чанараа хадгалж үлдэх үнэт зүйл нь үндэсний бөх юм. Монгол шиг эрийн гурван наадамтай улс дэлхийд байхгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Телевизээр гарсан хэлэлцүүлгийн дараа таныг нэлээн шүүмжилсэн. Та эмзэглэсэн үү?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Би тэр бүхнийг уншиж сонсдог ч үгүй. Намайг хэн сайлж муулах нь надад падлий байхгүй. Намайг муулж доромжиллоо, мууллаа гээд хэнд ч юм наалдахгүй. Би бол түүхэнд нэрээ үлдээсэн хүн.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхийн холбооны асуудлыг цэгцлэх гэж та олон жил явж байна. Сайн муугаараа ч хэлүүллээ. Энэ бүхнийг орхих бодол танд төрдөг үү?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Ийм бодол байхгүй. Би монгол бөхийнхөө төлөө үхэх хүртлээ ярина. Үүнийг хэнээр ч заалгахгүй, хэнээр ч хориулахгүй. Яагаад гэвэл бөх бол миний түүх, миний амьдрал. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-МҮБХ-г таныг авч явбал Увсынхан бөхөөрөө эзэлнэ гэсэн үнэн худал нь мэдэгдэхгүй яриа бий. Энэ тал дээрх таны бодол?</strong><br>-Тийм зүйл байхгүй. Аль ч нутаг усных байлаа ч монгол хүн шүү дээ. Будлиангүй сайхан барилдаж байвал хараад баярладаг. Бөх үзэж байхдаа миний шавь нар барилдаж байвал даваасай гэж бодолгүй яахав. Энэ бол үнэн. Давж чадахгүй бол яахав, аль бяртай нь давдаг хойно. Хамгийн гол нь барилдааныхаа дүрмээр зөв тоглож байвал болох нь тэр.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монгол бөхийн үүслийн тухай танаас асуухгүй өнгөрч болохгүй байх аа?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх бол монголчуудын олон зуун жилийн бүтээл. Яагаад гэвэл бөх нь Монголын ард түмний эрин зууны түүх, аж амьдралын хэв маяг, ёс заншил, хүсэл мөрөөдөл нь нэвт шингэчихсэн цогц соёл юм. Би үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж ном гаргалаа. Судлаад үзэхээр монголчуудын догшин эмнэг хангал сургадаг, жин тээдэг, хашаа хороогоо барьдаг, мал хуйгаа адгуулдаг, цас зудтай тэмцдэг бүх чанарууд хөдөлгөөний эвслүүд мэхэндээ шингэчихсэн байдаг. Ерөөсөө бөхийг монголчуудын амьдралаас салгаж ойлгох аргагүй юм. Он цагийн түүхийг багтаахдаа бид бичиж биш биеэрээ эзэмшиж шингээсэн. Анх овоо бумба тахьдаг бөөгийн мөргөлийн үед анх барилдаж эхэлсэн байдаг. Үүнээс өмнө бөх хөдөлмөр, ажил амьдралд шингээд явж ирсэн хэрэг.</p><p style="text-align: justify;">Ер нь амьд амьтан болгон барилдаж ноцолддог юм шүү дээ. Тарвага зурам, аргаль угалз гээд бүх амьтад ноцолддог. Зарим нь амьдралын тэмцлийн хуулиар өрсөлддөг бол бага амьтад тоглож наадаж ноцолдоно. Баавгайн бамбарууш гэхэд тоглохоороо 4-5 мэх хийчихнэ. Өмсөх, үүрэх,тонгорох мэхийг гаргууд сайн хийдэг шүү.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монголчуудаас өөр үндэсний бөхтэй улс хэр олон бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Дэлхий дээр 260 төрлийн үндэсний бөх байна. НҮБ-д бүртгэгдсэн улсаас ч олон үндэсний бөх байгаа биз. Зарим улсад үндэсний 2 ч төрлийн бөх бий. </p><p style="text-align: justify;">Үндэсний бөх бол агуу том соёл. Зөвхөн хоёр хүн барилдаад нэг нь дийлж байгаа зүйл биш. Үүний цаана хөдөлгөөн, гараа дэвээ, зиндаа, цол хэргэм, тахим өгдөг нь бүгдээрээ ёс суртахуун юм. Монгол хүн бөхдөө энэ бүх ёс суртахууныг бүгдийг шингээчихсэн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бид энэ соёлоо хэр хадгалж хамгаалж чадаж байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Бөхчүүдийн хэмжээнд хамгаалж чадаж байгаа. Гэхдээ улам сайжруулаад залуу үеийг хүмүүжүүлэх тал дээр анхаарах цаг нь болсон. Хуучин цагт мэдлэг мэргэжил л гэдэг байлаа. Гэтэл хэчнээн их юм мэддэг ч ёс суртахуунгүй хүнээр нийгэм дүүрчихвэл яах вэ. Эхлээд ёс суртахуунтай байж өөрийн хэв хэмжээ тогтдог. Эрдэм боловсролыг энд үгүйсэхгүй гэсэнгүй. Түүнээс чухал зүйл нь ёс суртахуун гэдгийг мартаж болохгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тэгвэл монгол бөх хүн ямар ёс суртахуунтай байх ёстой вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх хүн гурван зүйлийг хатуу барьдаг байх ёстой. Нэгдүгээрт дээдсийн хажууд ч эгэл ардын хажууд нэг л нүүрээрээ байх ёстой. Энд нэг зүйл ярьчихаад цаашаа шал өөр юм ярьж хоёр нүүрлэхгүй гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Хоёрдугаарт бөх хүн худал хэлдэггүй. Маш сайхан ноён нуруутай, голч байх ётой. Гуравдугаарт хов зөөдөггүй. Энэ гурван зан чанар бол бөх төдийгүй монгол эр хүний нандин бөгөөд гол яс чанар юм</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/cabdeabc31697f65526c8e8435d551b0.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/cabdeabc31697f65526c8e8435d551b0.png"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Үүний цаана жудаг гэж зүйл бий. Таны бодлоор жудаг гэж юуг хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Зарим хүн жудаг гэхээр нэг их сайхан инээгээд гар бариад явахыг хэлж байна гэж ойлгодог бололтой. Ерөөсөө л дээр хэлсэн гурван чанар юм. Хүний итгээд хэлсэн үгийг өөр хүнд дуулгахгүй байх чинь жудаг л биз дээ. Ийм жудаггүйгээс л нийгмийн сүлжээнд элдэв хэл ам хэрүүл шуугиан тардаг. Хэрэв бид хойч үеэ л гэж бодож байвал хүнээ ёс суртахуунтай болгох хэрэгтэй. Тэгээгүй цагт мянган эрдэм сураад гадаадын ном л цээжилсэн хүн болно. Уламжлалт ёс суртахуун гээч зүйлээ бид бас мартах учиргүй. Хүмүүс хэлдэг дээ, манай аав, өвөө тэгж хэлдэг байсан гэдэг. Энэ чинь л бидний уламжлалт зүйл. Үүнийг иш үндэс болгож, удам судраараа дамжиж хадгалж явах учиртай. Газраас ургасан өвс хүртэл өвөл нь хатчихаад хатсан цагаан үндэс нь хавар өндийдөг дөө. Үүн шиг монгол хүний ёс суртахуун мартагдах ёсгүй. Би оюутнууддаа үүнийг л сургаж хэлдэг. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Одоогийн бөхчүүдийн ёс суртахууны тухайд юу хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Зарим эвдэрч байна. Үүнийг монгол бөхийн холбооны дүрмээр хүмүүжүүлж засч залруулах ёстой. Хэн нэгэн дуртай нь дүрмээ гаргаж монгол бөхийг эвдэж болохгүй. Ингээд эхлэхээр л монгол бөхийн ноён нуруу алдагдана. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөх өөрчлөгдөж хөгжих ёстой юу...?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Мэдээж өөрчлөлт шинэчлэлт байлгүй яахав. Нийгмийн хөгжилөө дагаад шинэчлэгдэхгүй бол хоцрогдоно. Гэхдээ монгол бөхөд халдаж болохгүй дархлаа байдаг. Түүнийг хадгалаад бусдыг нь шинэчилэх хэрэгтэй. Жишээ нь дээр үед учраа таарсан бөхөө унагачихвал толгой дээгүүр нь гараад явчихдаг байлаа.Үүний би халж хаясан бөхөө татаж босгодог дүрмийг бий болгосон. Орчин цагт ихэнх бөхчүүд энэ уламжлалыг дагадаг. Энэ бол адилхан бөх хүндээ үзүүлж буй хүнлэг сайхан ёс юм.Тахим өгдөг авдаг ёс гэхэд их сайхан үйл. Дамдиндорж гэж бөх гүйж ирээд намбатайн аргагүй газарт өвдөгөө хүргэхгүй суугаад тахимаа суган доогуур авдаг сан. Зарим бөхчүүдийг харж байхдаа тахимаа өгөхдөө уурлаж харагддаг. Заавал давж байх ёстой юм гэж хаана байхав. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монголчууд бөхөө хайрлаж хүндэлдэг. Гэтэл зүлэг ногоон дэвжээнээ гараад тавьтаргүй аашлах бөхчүүд цөөнгүй харагдах юм?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Үндэсний бөхөөр гэхэд 25 мянган хүн барилдаж байна. Тэгэхээр уулын мод урттай богинотой гэдэг шиг олон хүний дунд алдаа дутагдал гарна. Яг ч яахаа алдсан ч юм байхгүй. Ихэнх нь хуучны ёсоо сахидаг, намба төрхтэй, эрэмбэтэй зиндаагаа мэддэг. Гэхдээ улам сайжруулах зүйл бий. Бүр хичээл болгож заагаад нарийн дэг мөрдүүлмээр байна. Үүнийг мөрдүүлэх бөхийн холбоо нь ажлаа хийхгүй, сайхан барилдаан л боллоо гэдэг. Харвал маш олон алдаа дутагдал бий. Үүнийг засч залруулж байж урагшилна. Тиймээс барилдааны дүрмийг олон талаас нь харж маш сайн хийх хэрэгтэй. Барилдааны дүрэм ямар байна түүнийг л бөхчүүд биелүүлнэ. Ингэж байж л бөхийн дэвжээн дээр гарч буй маргаанууд дуусна. Өөр ямар ч арга байхгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тахимаа өгөхгүй байгаа бөхийн үзэгчийн суудлаас харж суухад хэцүү санагдах юм уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэцүүдэх юу байхав дээ. Бид нар насаараа барилдлаа, судаллаа, наадлаа, уналаа, давлаа, дийллээ. Өдийг хүрээд харахад үндэсний бөхийн барилдааныг харахад үг үсэггүй цээжилсэн шүлэг шиг л байдаг. Хөндлөнгөөс хараад энэ ёсыг ингээд сахиулчихмаар, тэр ажлыг ингээд хийчихмээр гэж харагддаг нь үнэн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тантай барилдсан бөхчүүдээс тахимаа өгөхгүй нэгэнтэй таарч байв уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Надтай барилдсан бөхчүүд тийм зан бараг гаргаж үзээгүй дээ. Уначихаараа яасан чанга хаядаг юм бэ гэж хэлсэн нэг ганц нэгхэн хүн бий л байх. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Сонирхоод асуухад хоёр бөх тулаад барилдахдаа үг сольдог уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Юм ярих ёс огт байхгүй. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхчүүдийн барилдаан нутгаасаа шалтгаалаад өөр байх уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Тийм зүйл байна. Жишээ нь баруун аймгийн бөхчүүд хав золгоонд их сайн. Зүүн аймгийнхан хөлөөрөө мэх хийхдээ гарамгай гэх мэтээр.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эртнээсээ монголчууд ямар хүмүүсээ бөх гэдэг байсан юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх бол монгол соёлын дархлаа юм. Монголын ард түмэн амьдралын туршлага ухаан, эв дүй, эрхэлдэг аж ахуй өөрийн хүсэл мөрөөдөл, шүтлэг, зан заншил гээд бүх зүйлээ бөхөд шингээсэн. Бөх гээд тусгайлан заагаагүй тэр үеийн тэргүүлэх хүмүүс нь энэ бүхнийг сурдаг байсан хэрэг. Яагаад гэвэл аян дайнд мордох, ан араатанг авлах, ажил хөдөлмөр хийхэд бяртай чадалтай сэргэлэн цовоо хүмүүс нь оролцож гарамгайлж хошуучилсаар ирсэн. Тэр нь тухайн үеийн бөхчүүд юм. Эдгээр гарамгай улсууддаа аль сайхан чанаруудаа шингээж үр хойчдоо уламжлуулаад ирсэн.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та бөхчүүдийг сайн барилдах нь эсэхийг хэрхэн шинждэг вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Барьцаа зөв барьж байгаагаас эхлээд алхалт гишгэлт өрөлт, гарны хайрцаг зөв байгаа эсэхийг нь харахад андашгүй дээ. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Таныг ном гаргах гэж байгаа сонссон. </strong></p><p style="text-align: justify;">-Би 45 жил болж байж 3 ном гаргалаа. Зарим хүн 45 жил бичээд яахав гэж бодох л байх. Гэхдээ хэдэн онд хэн түрүүлсэн тухай ном биш ээ. Ийм номыг архиваас лавлаад хэн ч хийж чадна. Би монгол бөхийн түүхэнд хэн ч хийж чадаагүй номыг бичнэ гээд амлачихсан хүн. Тиймээс үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж бүх зургийг нь аваад тайлбартай нь бичиж гаргалаа. Үүнд тухайн мэхийг хийхэд гарч болох алдааг нь хүртэл дурьдсан байгаа. Өнөөдөртөө үнэ цэнийг нь ч хүмүүс мэдэхгүй. Зараагүй ч юм, магадгүй ойлгохгүй байх. Энэ ном шиг бүтээл ойрын 100 жилдээ гарахгүй болов уу.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/бөх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">бөх</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/х.баянмөнх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">х.баянмөнх</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum&text=Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(13) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776628383.3625"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="0fc0b8b6-2fd1-45b6-90e5-81db9fb3b0f8">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [150.129.140.82] ・ 2020.06.05</span>
<a onclick="addReply('0fc0b8b6-2fd1-45b6-90e5-81db9fb3b0f8')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ДАНДАА ГОРХИ ШИГ ХОРЖИГНОЖ БАЙХ ЮМ. ЯДАХДАА ТУУЛ ГОЛ ШИГ БАЙВАЛ ЯАСАН ЮМ БЭ? АГУУ БЯР, АГУУ УХААН ХОЁРЫН АЛЬ НЬ ЮМ БОЛДОО. ОДОО ЦААС ЦООХОРЛОХ ХӨГШИД ОЛОН БОЛЖЭЭ БАЯНАА МИНЬ!</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="2733b382-dcc2-44a5-a5ff-644a5444214c">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [150.129.140.82] ・ 2020.06.05</span>
<a onclick="addReply('2733b382-dcc2-44a5-a5ff-644a5444214c')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>АВАРГА МИНЬ ДЭЭ. ЯАСАН НЭХЭЛ ХАТУУТАЙ ХОРВОО ВЭ?</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '10586';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/margaashnaas-bukhchuud">
<img src="https://peak.mn/files/03658bf8-5a3b-41cf-b201-1a29192586ef/0883d2fed2c08b49efe23fb4cbd202bc_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/03658bf8-5a3b-41cf-b201-1a29192586ef/0883d2fed2c08b49efe23fb4cbd202bc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/margaashnaas-bukhchuud">
Бөхчүүд маргааш Төв цэнгэлдэхийн зүлгэн дээр туршилтын бэлтгэл хийнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Уянга </a> ・
06 сарын 21, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/awarga-eoyuunboldod-nutgiin-zuwlul-ni-5-uruu-bair-beleglejee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/258f99e5010c0af9a8b1fe9e9751c1b3.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/258f99e5010c0af9a8b1fe9e9751c1b3.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/awarga-eoyuunboldod-nutgiin-zuwlul-ni-5-uruu-bair-beleglejee">
Аварга Э.Оюунболдод нутгийн зөвлөл нь 5 өрөө байр бэлэглэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 15, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/zenkhbold-eoyuunboldiin-tsol-khuraakh-asuudal-shuukheer-shiidegdekh-uchraas-2-3-jil-urgeljilne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3cc9af56eeb382a5e5e82d677fc89b78.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3cc9af56eeb382a5e5e82d677fc89b78.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/zenkhbold-eoyuunboldiin-tsol-khuraakh-asuudal-shuukheer-shiidegdekh-uchraas-2-3-jil-urgeljilne">
З.Энхболд: Э.Оюунболдын цол хураах асуудал шүүхээр шийдэгдэх учраас 2-3 жил үргэлжилнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 29, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/khoriotoi-bodis-ilersen-khoyor-bukh-khariugaa-khuleen-zuwshuurukhgui-baiwal-b-soritsiin-shinjilgee-ugukh-erkhtei">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/4c4e37cf1dfc75f0d5672d3816f14b61.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/4c4e37cf1dfc75f0d5672d3816f14b61.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/khoriotoi-bodis-ilersen-khoyor-bukh-khariugaa-khuleen-zuwshuurukhgui-baiwal-b-soritsiin-shinjilgee-ugukh-erkhtei">
Допинг илэрсэн хоёр бөх хариугаа зөвшөөрөхгүй байвал Б сорьцын шинжилгээ өгөх эрхтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 12, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/khoyor-bukh-dopingiin-shinjilgeenii-khariugaa-medegdelgui-uldeed-baina">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8a53fb51f4a96d1c3cd390bb8cde29fe.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8a53fb51f4a96d1c3cd390bb8cde29fe.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/sport">
Спорт & Фитнес </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/khoyor-bukh-dopingiin-shinjilgeenii-khariugaa-medegdelgui-uldeed-baina">
Хоёр бөх допингийн шинжилгээний хариугаа мэдэгдэлгүй үлдээд байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 11, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n862";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<meta name="keywords"
content="бөх, х.баянмөнх" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" />
<meta property="og:title"
content="Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх </h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">07 сарын 10, 2018</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum&text=Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/32ab17c6897264a3e64cac243c4a3b08.png" alt=""/> </p>
<blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 14px;">Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.</span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong>-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л хоёр жил дарааллаад түрүүлчих бөх гарахгүй байна. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Шалтгаан нь?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Үүнийг өрсөлдөөнтэй холбож тайлбарладаг. 21 аймагт гал байгуулагдчихсан. Ингэхээр үндэсний бөхийн 21 шигшээ баг гарч байна гэсэн үг. Ийм л зорилгоор анх “Увс нуур” галыг байгуулж байлаа.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та нутгийнхаа бөхчүүдийн галаар очив уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-6 дугаар сарын 30-нд нутгийн бөхчүүдийн галын баярт очиж барилдахыг нь хараад ирлээ. Бэлтгэл ерөнхийдөө сайн. Ганц нэг гэмтэл бэртэлтэй харагдсан. </p><p style="text-align: justify;">Хамгийн харамсалтай нь Улсын гарьд Ө.Бат-Орших барилдахгүй нь. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Уг нь шүүхийн шийдвэр гарчихсан биз дээ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Шүүхээс шийдвэр гарчихсан л даа. Хамгийн гол нь Олон улсын олимпын хорооны допингийн комиссын дүрэм шаардлагыг шууд үндэсний бөхөд тулгаж хэрэглэчихэж байгаа юм. Уг нь ингэж болохгүй, үүнийг Монгол улсын хууль гарч байж ярих асуудал. Хууль гаргаагүй хэрнээ дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад байгаа нь хүний эрхэнд халдсан асуудал юм. Энэ чинь олимпын төрөл биш шүү дээ, үндэсний спорт. Ухаандаа зүйрлэвэл дуурийн дуучдын олон улсын тэмцээний дүрмээр манай уртын дуучдыг шүүвэл юу болох вэ. Үүнтэй л адилхан зүйлийг хийгээд байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Допингийн шинжилгээтэй холбоотой таны яриа хүмүүст арай өөр ойлголт төрүүлсэн юм шиг санагдсан?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Би допингийн эсрэг байдаг хүн. Гэхдээ хүний эрх зөрчиж болохгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Бөхчүүд чинь хүн шүү дээ. Хэдэн үеэрээ хөдөлмөрлөж барилдаж ирсэн улс ч тэдний дунд бий. Энэ хүмүүсийг дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад гадаад дахь лабораторид явуулчих ёс байхгүй. Тусгай хууль дүрмэнд багтааж байж л шинжилгээ авна. Одоо байгаа хууль эрх зүйн үүднээс шөвгийн 16 бөхөөс шинжилгээ авах ёстой. Бусдаас нь авах ёсгүй, энэ бол хууль бус ажиллагаа. </p><p style="text-align: justify;">Гол нь үүний цаана бөхчүүдийн урмыг мохоох, бэлтгэл сургуулилтыг нь сулруулах гээд олон хор гэм бий. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-МҮБХ-ноос хэдхэн хоногийн өмнө допингийн шинжилгээг хоёрын даваанаас эхлэн авдаг болгосон шүү дээ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Ер нь хоёрын даваа байтугай наадмаар барилдсан 512 бөхөөс бүгдээс нь допингийн шинжилгээ авсан ч болно. Гол нь хуульчилах юм. Бид хуулийнхаа дагуу л амьдардаг нийгэмд аж төрж байна.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхийн холбооны маргаанаас болж бөх ер нь спорт мөн эсэх тухай яриа нийгмийн сүлжээнд гарсан. Энэ тал дээр таны бодлыг сонсмоор байна?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Яахав. Юм уншдаггүй, мэддэггүй улсын л яриа шүү дээ. Ийм улс л өөрийн болон бусдын таавраар ярина. Угттаа бид ингэж ойлгох учир байхгүй юм. Дэлхий дахинд даяаршил явагдаж улс болгон соёл уламжлалаа хамгаалах асуудал дээр толгойгоо гашилгаж байна. Эхнээсээ ч соёлууд устаад эхэлчихлээ. Хэрэв хэт даяаршаад эдийн засаг нь хүчтэй улсын соёл давамгайлаад эхэлбэл яах вэ. Тэр болгонд бууж өгөөд байвал 100 жилийн дараа Монгол гэдэг ямар үндэстэн байсан нь мартагдана. Даяарчлалаас сугарч, монгол түмний өөрийн гэсэн шинж чанараа хадгалж үлдэх үнэт зүйл нь үндэсний бөх юм. Монгол шиг эрийн гурван наадамтай улс дэлхийд байхгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Телевизээр гарсан хэлэлцүүлгийн дараа таныг нэлээн шүүмжилсэн. Та эмзэглэсэн үү?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Би тэр бүхнийг уншиж сонсдог ч үгүй. Намайг хэн сайлж муулах нь надад падлий байхгүй. Намайг муулж доромжиллоо, мууллаа гээд хэнд ч юм наалдахгүй. Би бол түүхэнд нэрээ үлдээсэн хүн.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхийн холбооны асуудлыг цэгцлэх гэж та олон жил явж байна. Сайн муугаараа ч хэлүүллээ. Энэ бүхнийг орхих бодол танд төрдөг үү?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Ийм бодол байхгүй. Би монгол бөхийнхөө төлөө үхэх хүртлээ ярина. Үүнийг хэнээр ч заалгахгүй, хэнээр ч хориулахгүй. Яагаад гэвэл бөх бол миний түүх, миний амьдрал. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-МҮБХ-г таныг авч явбал Увсынхан бөхөөрөө эзэлнэ гэсэн үнэн худал нь мэдэгдэхгүй яриа бий. Энэ тал дээрх таны бодол?</strong><br>-Тийм зүйл байхгүй. Аль ч нутаг усных байлаа ч монгол хүн шүү дээ. Будлиангүй сайхан барилдаж байвал хараад баярладаг. Бөх үзэж байхдаа миний шавь нар барилдаж байвал даваасай гэж бодолгүй яахав. Энэ бол үнэн. Давж чадахгүй бол яахав, аль бяртай нь давдаг хойно. Хамгийн гол нь барилдааныхаа дүрмээр зөв тоглож байвал болох нь тэр.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монгол бөхийн үүслийн тухай танаас асуухгүй өнгөрч болохгүй байх аа?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх бол монголчуудын олон зуун жилийн бүтээл. Яагаад гэвэл бөх нь Монголын ард түмний эрин зууны түүх, аж амьдралын хэв маяг, ёс заншил, хүсэл мөрөөдөл нь нэвт шингэчихсэн цогц соёл юм. Би үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж ном гаргалаа. Судлаад үзэхээр монголчуудын догшин эмнэг хангал сургадаг, жин тээдэг, хашаа хороогоо барьдаг, мал хуйгаа адгуулдаг, цас зудтай тэмцдэг бүх чанарууд хөдөлгөөний эвслүүд мэхэндээ шингэчихсэн байдаг. Ерөөсөө бөхийг монголчуудын амьдралаас салгаж ойлгох аргагүй юм. Он цагийн түүхийг багтаахдаа бид бичиж биш биеэрээ эзэмшиж шингээсэн. Анх овоо бумба тахьдаг бөөгийн мөргөлийн үед анх барилдаж эхэлсэн байдаг. Үүнээс өмнө бөх хөдөлмөр, ажил амьдралд шингээд явж ирсэн хэрэг.</p><p style="text-align: justify;">Ер нь амьд амьтан болгон барилдаж ноцолддог юм шүү дээ. Тарвага зурам, аргаль угалз гээд бүх амьтад ноцолддог. Зарим нь амьдралын тэмцлийн хуулиар өрсөлддөг бол бага амьтад тоглож наадаж ноцолдоно. Баавгайн бамбарууш гэхэд тоглохоороо 4-5 мэх хийчихнэ. Өмсөх, үүрэх,тонгорох мэхийг гаргууд сайн хийдэг шүү.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монголчуудаас өөр үндэсний бөхтэй улс хэр олон бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Дэлхий дээр 260 төрлийн үндэсний бөх байна. НҮБ-д бүртгэгдсэн улсаас ч олон үндэсний бөх байгаа биз. Зарим улсад үндэсний 2 ч төрлийн бөх бий. </p><p style="text-align: justify;">Үндэсний бөх бол агуу том соёл. Зөвхөн хоёр хүн барилдаад нэг нь дийлж байгаа зүйл биш. Үүний цаана хөдөлгөөн, гараа дэвээ, зиндаа, цол хэргэм, тахим өгдөг нь бүгдээрээ ёс суртахуун юм. Монгол хүн бөхдөө энэ бүх ёс суртахууныг бүгдийг шингээчихсэн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бид энэ соёлоо хэр хадгалж хамгаалж чадаж байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Бөхчүүдийн хэмжээнд хамгаалж чадаж байгаа. Гэхдээ улам сайжруулаад залуу үеийг хүмүүжүүлэх тал дээр анхаарах цаг нь болсон. Хуучин цагт мэдлэг мэргэжил л гэдэг байлаа. Гэтэл хэчнээн их юм мэддэг ч ёс суртахуунгүй хүнээр нийгэм дүүрчихвэл яах вэ. Эхлээд ёс суртахуунтай байж өөрийн хэв хэмжээ тогтдог. Эрдэм боловсролыг энд үгүйсэхгүй гэсэнгүй. Түүнээс чухал зүйл нь ёс суртахуун гэдгийг мартаж болохгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тэгвэл монгол бөх хүн ямар ёс суртахуунтай байх ёстой вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх хүн гурван зүйлийг хатуу барьдаг байх ёстой. Нэгдүгээрт дээдсийн хажууд ч эгэл ардын хажууд нэг л нүүрээрээ байх ёстой. Энд нэг зүйл ярьчихаад цаашаа шал өөр юм ярьж хоёр нүүрлэхгүй гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Хоёрдугаарт бөх хүн худал хэлдэггүй. Маш сайхан ноён нуруутай, голч байх ётой. Гуравдугаарт хов зөөдөггүй. Энэ гурван зан чанар бол бөх төдийгүй монгол эр хүний нандин бөгөөд гол яс чанар юм</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/cabdeabc31697f65526c8e8435d551b0.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/cabdeabc31697f65526c8e8435d551b0.png"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Үүний цаана жудаг гэж зүйл бий. Таны бодлоор жудаг гэж юуг хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Зарим хүн жудаг гэхээр нэг их сайхан инээгээд гар бариад явахыг хэлж байна гэж ойлгодог бололтой. Ерөөсөө л дээр хэлсэн гурван чанар юм. Хүний итгээд хэлсэн үгийг өөр хүнд дуулгахгүй байх чинь жудаг л биз дээ. Ийм жудаггүйгээс л нийгмийн сүлжээнд элдэв хэл ам хэрүүл шуугиан тардаг. Хэрэв бид хойч үеэ л гэж бодож байвал хүнээ ёс суртахуунтай болгох хэрэгтэй. Тэгээгүй цагт мянган эрдэм сураад гадаадын ном л цээжилсэн хүн болно. Уламжлалт ёс суртахуун гээч зүйлээ бид бас мартах учиргүй. Хүмүүс хэлдэг дээ, манай аав, өвөө тэгж хэлдэг байсан гэдэг. Энэ чинь л бидний уламжлалт зүйл. Үүнийг иш үндэс болгож, удам судраараа дамжиж хадгалж явах учиртай. Газраас ургасан өвс хүртэл өвөл нь хатчихаад хатсан цагаан үндэс нь хавар өндийдөг дөө. Үүн шиг монгол хүний ёс суртахуун мартагдах ёсгүй. Би оюутнууддаа үүнийг л сургаж хэлдэг. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Одоогийн бөхчүүдийн ёс суртахууны тухайд юу хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Зарим эвдэрч байна. Үүнийг монгол бөхийн холбооны дүрмээр хүмүүжүүлж засч залруулах ёстой. Хэн нэгэн дуртай нь дүрмээ гаргаж монгол бөхийг эвдэж болохгүй. Ингээд эхлэхээр л монгол бөхийн ноён нуруу алдагдана. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөх өөрчлөгдөж хөгжих ёстой юу...?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Мэдээж өөрчлөлт шинэчлэлт байлгүй яахав. Нийгмийн хөгжилөө дагаад шинэчлэгдэхгүй бол хоцрогдоно. Гэхдээ монгол бөхөд халдаж болохгүй дархлаа байдаг. Түүнийг хадгалаад бусдыг нь шинэчилэх хэрэгтэй. Жишээ нь дээр үед учраа таарсан бөхөө унагачихвал толгой дээгүүр нь гараад явчихдаг байлаа.Үүний би халж хаясан бөхөө татаж босгодог дүрмийг бий болгосон. Орчин цагт ихэнх бөхчүүд энэ уламжлалыг дагадаг. Энэ бол адилхан бөх хүндээ үзүүлж буй хүнлэг сайхан ёс юм.Тахим өгдөг авдаг ёс гэхэд их сайхан үйл. Дамдиндорж гэж бөх гүйж ирээд намбатайн аргагүй газарт өвдөгөө хүргэхгүй суугаад тахимаа суган доогуур авдаг сан. Зарим бөхчүүдийг харж байхдаа тахимаа өгөхдөө уурлаж харагддаг. Заавал давж байх ёстой юм гэж хаана байхав. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Монголчууд бөхөө хайрлаж хүндэлдэг. Гэтэл зүлэг ногоон дэвжээнээ гараад тавьтаргүй аашлах бөхчүүд цөөнгүй харагдах юм?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Үндэсний бөхөөр гэхэд 25 мянган хүн барилдаж байна. Тэгэхээр уулын мод урттай богинотой гэдэг шиг олон хүний дунд алдаа дутагдал гарна. Яг ч яахаа алдсан ч юм байхгүй. Ихэнх нь хуучны ёсоо сахидаг, намба төрхтэй, эрэмбэтэй зиндаагаа мэддэг. Гэхдээ улам сайжруулах зүйл бий. Бүр хичээл болгож заагаад нарийн дэг мөрдүүлмээр байна. Үүнийг мөрдүүлэх бөхийн холбоо нь ажлаа хийхгүй, сайхан барилдаан л боллоо гэдэг. Харвал маш олон алдаа дутагдал бий. Үүнийг засч залруулж байж урагшилна. Тиймээс барилдааны дүрмийг олон талаас нь харж маш сайн хийх хэрэгтэй. Барилдааны дүрэм ямар байна түүнийг л бөхчүүд биелүүлнэ. Ингэж байж л бөхийн дэвжээн дээр гарч буй маргаанууд дуусна. Өөр ямар ч арга байхгүй.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тахимаа өгөхгүй байгаа бөхийн үзэгчийн суудлаас харж суухад хэцүү санагдах юм уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэцүүдэх юу байхав дээ. Бид нар насаараа барилдлаа, судаллаа, наадлаа, уналаа, давлаа, дийллээ. Өдийг хүрээд харахад үндэсний бөхийн барилдааныг харахад үг үсэггүй цээжилсэн шүлэг шиг л байдаг. Хөндлөнгөөс хараад энэ ёсыг ингээд сахиулчихмаар, тэр ажлыг ингээд хийчихмээр гэж харагддаг нь үнэн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тантай барилдсан бөхчүүдээс тахимаа өгөхгүй нэгэнтэй таарч байв уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Надтай барилдсан бөхчүүд тийм зан бараг гаргаж үзээгүй дээ. Уначихаараа яасан чанга хаядаг юм бэ гэж хэлсэн нэг ганц нэгхэн хүн бий л байх. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Сонирхоод асуухад хоёр бөх тулаад барилдахдаа үг сольдог уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Юм ярих ёс огт байхгүй. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бөхчүүдийн барилдаан нутгаасаа шалтгаалаад өөр байх уу?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Тийм зүйл байна. Жишээ нь баруун аймгийн бөхчүүд хав золгоонд их сайн. Зүүн аймгийнхан хөлөөрөө мэх хийхдээ гарамгай гэх мэтээр.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эртнээсээ монголчууд ямар хүмүүсээ бөх гэдэг байсан юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол бөх бол монгол соёлын дархлаа юм. Монголын ард түмэн амьдралын туршлага ухаан, эв дүй, эрхэлдэг аж ахуй өөрийн хүсэл мөрөөдөл, шүтлэг, зан заншил гээд бүх зүйлээ бөхөд шингээсэн. Бөх гээд тусгайлан заагаагүй тэр үеийн тэргүүлэх хүмүүс нь энэ бүхнийг сурдаг байсан хэрэг. Яагаад гэвэл аян дайнд мордох, ан араатанг авлах, ажил хөдөлмөр хийхэд бяртай чадалтай сэргэлэн цовоо хүмүүс нь оролцож гарамгайлж хошуучилсаар ирсэн. Тэр нь тухайн үеийн бөхчүүд юм. Эдгээр гарамгай улсууддаа аль сайхан чанаруудаа шингээж үр хойчдоо уламжлуулаад ирсэн.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та бөхчүүдийг сайн барилдах нь эсэхийг хэрхэн шинждэг вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Барьцаа зөв барьж байгаагаас эхлээд алхалт гишгэлт өрөлт, гарны хайрцаг зөв байгаа эсэхийг нь харахад андашгүй дээ. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Таныг ном гаргах гэж байгаа сонссон. </strong></p><p style="text-align: justify;">-Би 45 жил болж байж 3 ном гаргалаа. Зарим хүн 45 жил бичээд яахав гэж бодох л байх. Гэхдээ хэдэн онд хэн түрүүлсэн тухай ном биш ээ. Ийм номыг архиваас лавлаад хэн ч хийж чадна. Би монгол бөхийн түүхэнд хэн ч хийж чадаагүй номыг бичнэ гээд амлачихсан хүн. Тиймээс үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж бүх зургийг нь аваад тайлбартай нь бичиж гаргалаа. Үүнд тухайн мэхийг хийхэд гарч болох алдааг нь хүртэл дурьдсан байгаа. Өнөөдөртөө үнэ цэнийг нь ч хүмүүс мэдэхгүй. Зараагүй ч юм, магадгүй ойлгохгүй байх. Энэ ном шиг бүтээл ойрын 100 жилдээ гарахгүй болов уу.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/бөх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">бөх</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/х.баянмөнх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">х.баянмөнх</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum&text=Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/khbayanmunkh-dayaarchlalaas-sugarch-uldekh-mongoliin-gesen-zuilee-khadgalj-uldekh-zuil-ni-undesnii-bukh-yum"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(13) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776628383.3625"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="0fc0b8b6-2fd1-45b6-90e5-81db9fb3b0f8">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [150.129.140.82] ・ 2020.06.05</span>
<a onclick="addReply('0fc0b8b6-2fd1-45b6-90e5-81db9fb3b0f8')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>ДАНДАА ГОРХИ ШИГ ХОРЖИГНОЖ БАЙХ ЮМ. ЯДАХДАА ТУУЛ ГОЛ ШИГ БАЙВАЛ ЯАСАН ЮМ БЭ? АГУУ БЯР, АГУУ УХААН ХОЁРЫН АЛЬ НЬ ЮМ БОЛДОО. ОДОО ЦААС ЦООХОРЛОХ ХӨГШИД ОЛОН БОЛЖЭЭ БАЯНАА МИНЬ!</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="2733b382-dcc2-44a5-a5ff-644a5444214c">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [150.129.140.82] ・ 2020.06.05</span>
<a onclick="addReply('2733b382-dcc2-44a5-a5ff-644a5444214c')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>АВАРГА МИНЬ ДЭЭ. ЯАСАН НЭХЭЛ ХАТУУТАЙ ХОРВОО ВЭ?</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '10586';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/margaashnaas-bukhchuud">
<img src="https://peak.mn/files/03658bf8-5a3b-41cf-b201-1a29192586ef/0883d2fed2c08b49efe23fb4cbd202bc_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/03658bf8-5a3b-41cf-b201-1a29192586ef/0883d2fed2c08b49efe23fb4cbd202bc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/margaashnaas-bukhchuud">
Бөхчүүд маргааш Төв цэнгэлдэхийн зүлгэн дээр туршилтын бэлтгэл хийнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Уянга </a> ・
06 сарын 21, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/awarga-eoyuunboldod-nutgiin-zuwlul-ni-5-uruu-bair-beleglejee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/258f99e5010c0af9a8b1fe9e9751c1b3.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/258f99e5010c0af9a8b1fe9e9751c1b3.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/awarga-eoyuunboldod-nutgiin-zuwlul-ni-5-uruu-bair-beleglejee">
Аварга Э.Оюунболдод нутгийн зөвлөл нь 5 өрөө байр бэлэглэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 15, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/zenkhbold-eoyuunboldiin-tsol-khuraakh-asuudal-shuukheer-shiidegdekh-uchraas-2-3-jil-urgeljilne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3cc9af56eeb382a5e5e82d677fc89b78.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3cc9af56eeb382a5e5e82d677fc89b78.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/zenkhbold-eoyuunboldiin-tsol-khuraakh-asuudal-shuukheer-shiidegdekh-uchraas-2-3-jil-urgeljilne">
З.Энхболд: Э.Оюунболдын цол хураах асуудал шүүхээр шийдэгдэх учраас 2-3 жил үргэлжилнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 29, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/khoriotoi-bodis-ilersen-khoyor-bukh-khariugaa-khuleen-zuwshuurukhgui-baiwal-b-soritsiin-shinjilgee-ugukh-erkhtei">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/4c4e37cf1dfc75f0d5672d3816f14b61.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/4c4e37cf1dfc75f0d5672d3816f14b61.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/khoriotoi-bodis-ilersen-khoyor-bukh-khariugaa-khuleen-zuwshuurukhgui-baiwal-b-soritsiin-shinjilgee-ugukh-erkhtei">
Допинг илэрсэн хоёр бөх хариугаа зөвшөөрөхгүй байвал Б сорьцын шинжилгээ өгөх эрхтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 12, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/khoyor-bukh-dopingiin-shinjilgeenii-khariugaa-medegdelgui-uldeed-baina">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8a53fb51f4a96d1c3cd390bb8cde29fe.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8a53fb51f4a96d1c3cd390bb8cde29fe.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/sport">
Спорт & Фитнес </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/khoyor-bukh-dopingiin-shinjilgeenii-khariugaa-medegdelgui-uldeed-baina">
Хоёр бөх допингийн шинжилгээний хариугаа мэдэгдэлгүй үлдээд байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 11, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n862";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.YjBkZjNjNzc1ZWVkYzJkNDliYTM0M2Q2MTBhOTc0ZGFjMjQ2OTY5OGY4MTU2YWJhMjlkMDkxNWY0NDAzMTM1Y/nd1XbuKoMgxEbWImrQvWT6Bfv0hs3K6+IHuA5LsFNv',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1779220383',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.YzZmYTFmZWI3NjZkMzlmZjA3Y2IyZDczMWQyOTQ4MTBlYzVhYTNiM2VjODY2ZjJkMmI2NWFjMjEwODQ1OGVjMGSSx5XApMNvmf036g8jfrQKYTKHKnIMjlfixoF/vldLovp4Ew0SoDu+cQQIus+G4FAHU0fmJh0Bxh2sGiUEXd8=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1779220383',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '0ddb641354353676ca23e15307cc233ee43c98087ab75a4978b3ac90ab9fd63428738ece823358135e5726579e1e658fb4e4c2f6ece954c8922b60ffd5137e3c'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.YjBkZjNjNzc1ZWVkYzJkNDliYTM0M2Q2MTBhOTc0ZGFjMjQ2OTY5OGY4MTU2YWJhMjlkMDkxNWY0NDAzMTM1Y/nd1XbuKoMgxEbWImrQvWT6Bfv0hs3K6+IHuA5LsFNv'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1779220383'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.YzZmYTFmZWI3NjZkMzlmZjA3Y2IyZDczMWQyOTQ4MTBlYzVhYTNiM2VjODY2ZjJkMmI2NWFjMjEwODQ1OGVjMGSSx5XApMNvmf036g8jfrQKYTKHKnIMjlfixoF/vldLovp4Ew0SoDu+cQQIus+G4FAHU0fmJh0Bxh2sGiUEXd8='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1779220383'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх | Peak News
Х.Баянмөнх: Даяарчлалаас сугарч, Монголын гэсэн зүйлээ хадгалж үлдэх дархлаа нь үндэсний бөх
Зууны манлай монгол бөх, хөдөлмөрийн баатар, дархан аварга Х.Баянмөнхтэй ярилцлаа.
-Та энэ жилийн наадмын тааврыг хэрхэн харж байна вэ?
-Энэ жил урьдын адил залуучууд нэлээн үлдэх байх. Хуучин цолтой бөхчүүдээс сайн барилдах бөх 3-4 л бий. Гэхдээ л хоёр жил дарааллаад түрүүлчих бөх гарахгүй байна.
-Шалтгаан нь?
-Үүнийг өрсөлдөөнтэй холбож тайлбарладаг. 21 аймагт гал байгуулагдчихсан. Ингэхээр үндэсний бөхийн 21 шигшээ баг гарч байна гэсэн үг. Ийм л зорилгоор анх “Увс нуур” галыг байгуулж байлаа.
-Та нутгийнхаа бөхчүүдийн галаар очив уу?
-6 дугаар сарын 30-нд нутгийн бөхчүүдийн галын баярт очиж барилдахыг нь хараад ирлээ. Бэлтгэл ерөнхийдөө сайн. Ганц нэг гэмтэл бэртэлтэй харагдсан.
Хамгийн харамсалтай нь Улсын гарьд Ө.Бат-Орших барилдахгүй нь.
-Уг нь шүүхийн шийдвэр гарчихсан биз дээ?
-Шүүхээс шийдвэр гарчихсан л даа. Хамгийн гол нь Олон улсын олимпын хорооны допингийн комиссын дүрэм шаардлагыг шууд үндэсний бөхөд тулгаж хэрэглэчихэж байгаа юм. Уг нь ингэж болохгүй, үүнийг Монгол улсын хууль гарч байж ярих асуудал. Хууль гаргаагүй хэрнээ дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад байгаа нь хүний эрхэнд халдсан асуудал юм. Энэ чинь олимпын төрөл биш шүү дээ, үндэсний спорт. Ухаандаа зүйрлэвэл дуурийн дуучдын олон улсын тэмцээний дүрмээр манай уртын дуучдыг шүүвэл юу болох вэ. Үүнтэй л адилхан зүйлийг хийгээд байгаа юм.
-Допингийн шинжилгээтэй холбоотой таны яриа хүмүүст арай өөр ойлголт төрүүлсэн юм шиг санагдсан?
-Би допингийн эсрэг байдаг хүн. Гэхдээ хүний эрх зөрчиж болохгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Бөхчүүд чинь хүн шүү дээ. Хэдэн үеэрээ хөдөлмөрлөж барилдаж ирсэн улс ч тэдний дунд бий. Энэ хүмүүсийг дуртай үедээ дуудаж шинжилгээ аваад гадаад дахь лабораторид явуулчих ёс байхгүй. Тусгай хууль дүрмэнд багтааж байж л шинжилгээ авна. Одоо байгаа хууль эрх зүйн үүднээс шөвгийн 16 бөхөөс шинжилгээ авах ёстой. Бусдаас нь авах ёсгүй, энэ бол хууль бус ажиллагаа.
Гол нь үүний цаана бөхчүүдийн урмыг мохоох, бэлтгэл сургуулилтыг нь сулруулах гээд олон хор гэм бий.
-МҮБХ-ноос хэдхэн хоногийн өмнө допингийн шинжилгээг хоёрын даваанаас эхлэн авдаг болгосон шүү дээ?
-Ер нь хоёрын даваа байтугай наадмаар барилдсан 512 бөхөөс бүгдээс нь допингийн шинжилгээ авсан ч болно. Гол нь хуульчилах юм. Бид хуулийнхаа дагуу л амьдардаг нийгэмд аж төрж байна.
-Бөхийн холбооны маргаанаас болж бөх ер нь спорт мөн эсэх тухай яриа нийгмийн сүлжээнд гарсан. Энэ тал дээр таны бодлыг сонсмоор байна?
-Яахав. Юм уншдаггүй, мэддэггүй улсын л яриа шүү дээ. Ийм улс л өөрийн болон бусдын таавраар ярина. Угттаа бид ингэж ойлгох учир байхгүй юм. Дэлхий дахинд даяаршил явагдаж улс болгон соёл уламжлалаа хамгаалах асуудал дээр толгойгоо гашилгаж байна. Эхнээсээ ч соёлууд устаад эхэлчихлээ. Хэрэв хэт даяаршаад эдийн засаг нь хүчтэй улсын соёл давамгайлаад эхэлбэл яах вэ. Тэр болгонд бууж өгөөд байвал 100 жилийн дараа Монгол гэдэг ямар үндэстэн байсан нь мартагдана. Даяарчлалаас сугарч, монгол түмний өөрийн гэсэн шинж чанараа хадгалж үлдэх үнэт зүйл нь үндэсний бөх юм. Монгол шиг эрийн гурван наадамтай улс дэлхийд байхгүй.
-Телевизээр гарсан хэлэлцүүлгийн дараа таныг нэлээн шүүмжилсэн. Та эмзэглэсэн үү?
-Би тэр бүхнийг уншиж сонсдог ч үгүй. Намайг хэн сайлж муулах нь надад падлий байхгүй. Намайг муулж доромжиллоо, мууллаа гээд хэнд ч юм наалдахгүй. Би бол түүхэнд нэрээ үлдээсэн хүн.
-Бөхийн холбооны асуудлыг цэгцлэх гэж та олон жил явж байна. Сайн муугаараа ч хэлүүллээ. Энэ бүхнийг орхих бодол танд төрдөг үү?
-Ийм бодол байхгүй. Би монгол бөхийнхөө төлөө үхэх хүртлээ ярина. Үүнийг хэнээр ч заалгахгүй, хэнээр ч хориулахгүй. Яагаад гэвэл бөх бол миний түүх, миний амьдрал.
-МҮБХ-г таныг авч явбал Увсынхан бөхөөрөө эзэлнэ гэсэн үнэн худал нь мэдэгдэхгүй яриа бий. Энэ тал дээрх таны бодол?
-Монгол бөхийн үүслийн тухай танаас асуухгүй өнгөрч болохгүй байх аа?
-Монгол бөх бол монголчуудын олон зуун жилийн бүтээл. Яагаад гэвэл бөх нь Монголын ард түмний эрин зууны түүх, аж амьдралын хэв маяг, ёс заншил, хүсэл мөрөөдөл нь нэвт шингэчихсэн цогц соёл юм. Би үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж ном гаргалаа. Судлаад үзэхээр монголчуудын догшин эмнэг хангал сургадаг, жин тээдэг, хашаа хороогоо барьдаг, мал хуйгаа адгуулдаг, цас зудтай тэмцдэг бүх чанарууд хөдөлгөөний эвслүүд мэхэндээ шингэчихсэн байдаг. Ерөөсөө бөхийг монголчуудын амьдралаас салгаж ойлгох аргагүй юм. Он цагийн түүхийг багтаахдаа бид бичиж биш биеэрээ эзэмшиж шингээсэн. Анх овоо бумба тахьдаг бөөгийн мөргөлийн үед анх барилдаж эхэлсэн байдаг. Үүнээс өмнө бөх хөдөлмөр, ажил амьдралд шингээд явж ирсэн хэрэг.
Ер нь амьд амьтан болгон барилдаж ноцолддог юм шүү дээ. Тарвага зурам, аргаль угалз гээд бүх амьтад ноцолддог. Зарим нь амьдралын тэмцлийн хуулиар өрсөлддөг бол бага амьтад тоглож наадаж ноцолдоно. Баавгайн бамбарууш гэхэд тоглохоороо 4-5 мэх хийчихнэ. Өмсөх, үүрэх,тонгорох мэхийг гаргууд сайн хийдэг шүү.
-Монголчуудаас өөр үндэсний бөхтэй улс хэр олон бэ?
-Дэлхий дээр 260 төрлийн үндэсний бөх байна. НҮБ-д бүртгэгдсэн улсаас ч олон үндэсний бөх байгаа биз. Зарим улсад үндэсний 2 ч төрлийн бөх бий.
Үндэсний бөх бол агуу том соёл. Зөвхөн хоёр хүн барилдаад нэг нь дийлж байгаа зүйл биш. Үүний цаана хөдөлгөөн, гараа дэвээ, зиндаа, цол хэргэм, тахим өгдөг нь бүгдээрээ ёс суртахуун юм. Монгол хүн бөхдөө энэ бүх ёс суртахууныг бүгдийг шингээчихсэн.
-Бид энэ соёлоо хэр хадгалж хамгаалж чадаж байна вэ?
-Бөхчүүдийн хэмжээнд хамгаалж чадаж байгаа. Гэхдээ улам сайжруулаад залуу үеийг хүмүүжүүлэх тал дээр анхаарах цаг нь болсон. Хуучин цагт мэдлэг мэргэжил л гэдэг байлаа. Гэтэл хэчнээн их юм мэддэг ч ёс суртахуунгүй хүнээр нийгэм дүүрчихвэл яах вэ. Эхлээд ёс суртахуунтай байж өөрийн хэв хэмжээ тогтдог. Эрдэм боловсролыг энд үгүйсэхгүй гэсэнгүй. Түүнээс чухал зүйл нь ёс суртахуун гэдгийг мартаж болохгүй.
-Тэгвэл монгол бөх хүн ямар ёс суртахуунтай байх ёстой вэ?
-Монгол бөх хүн гурван зүйлийг хатуу барьдаг байх ёстой. Нэгдүгээрт дээдсийн хажууд ч эгэл ардын хажууд нэг л нүүрээрээ байх ёстой. Энд нэг зүйл ярьчихаад цаашаа шал өөр юм ярьж хоёр нүүрлэхгүй гэсэн үг.
Хоёрдугаарт бөх хүн худал хэлдэггүй. Маш сайхан ноён нуруутай, голч байх ётой. Гуравдугаарт хов зөөдөггүй. Энэ гурван зан чанар бол бөх төдийгүй монгол эр хүний нандин бөгөөд гол яс чанар юм
-Үүний цаана жудаг гэж зүйл бий. Таны бодлоор жудаг гэж юуг хэлэх вэ?
-Зарим хүн жудаг гэхээр нэг их сайхан инээгээд гар бариад явахыг хэлж байна гэж ойлгодог бололтой. Ерөөсөө л дээр хэлсэн гурван чанар юм. Хүний итгээд хэлсэн үгийг өөр хүнд дуулгахгүй байх чинь жудаг л биз дээ. Ийм жудаггүйгээс л нийгмийн сүлжээнд элдэв хэл ам хэрүүл шуугиан тардаг. Хэрэв бид хойч үеэ л гэж бодож байвал хүнээ ёс суртахуунтай болгох хэрэгтэй. Тэгээгүй цагт мянган эрдэм сураад гадаадын ном л цээжилсэн хүн болно. Уламжлалт ёс суртахуун гээч зүйлээ бид бас мартах учиргүй. Хүмүүс хэлдэг дээ, манай аав, өвөө тэгж хэлдэг байсан гэдэг. Энэ чинь л бидний уламжлалт зүйл. Үүнийг иш үндэс болгож, удам судраараа дамжиж хадгалж явах учиртай. Газраас ургасан өвс хүртэл өвөл нь хатчихаад хатсан цагаан үндэс нь хавар өндийдөг дөө. Үүн шиг монгол хүний ёс суртахуун мартагдах ёсгүй. Би оюутнууддаа үүнийг л сургаж хэлдэг.
-Одоогийн бөхчүүдийн ёс суртахууны тухайд юу хэлэх вэ?
-Зарим эвдэрч байна. Үүнийг монгол бөхийн холбооны дүрмээр хүмүүжүүлж засч залруулах ёстой. Хэн нэгэн дуртай нь дүрмээ гаргаж монгол бөхийг эвдэж болохгүй. Ингээд эхлэхээр л монгол бөхийн ноён нуруу алдагдана.
-Бөх өөрчлөгдөж хөгжих ёстой юу...?
-Мэдээж өөрчлөлт шинэчлэлт байлгүй яахав. Нийгмийн хөгжилөө дагаад шинэчлэгдэхгүй бол хоцрогдоно. Гэхдээ монгол бөхөд халдаж болохгүй дархлаа байдаг. Түүнийг хадгалаад бусдыг нь шинэчилэх хэрэгтэй. Жишээ нь дээр үед учраа таарсан бөхөө унагачихвал толгой дээгүүр нь гараад явчихдаг байлаа.Үүний би халж хаясан бөхөө татаж босгодог дүрмийг бий болгосон. Орчин цагт ихэнх бөхчүүд энэ уламжлалыг дагадаг. Энэ бол адилхан бөх хүндээ үзүүлж буй хүнлэг сайхан ёс юм.Тахим өгдөг авдаг ёс гэхэд их сайхан үйл. Дамдиндорж гэж бөх гүйж ирээд намбатайн аргагүй газарт өвдөгөө хүргэхгүй суугаад тахимаа суган доогуур авдаг сан. Зарим бөхчүүдийг харж байхдаа тахимаа өгөхдөө уурлаж харагддаг. Заавал давж байх ёстой юм гэж хаана байхав.
-Монголчууд бөхөө хайрлаж хүндэлдэг. Гэтэл зүлэг ногоон дэвжээнээ гараад тавьтаргүй аашлах бөхчүүд цөөнгүй харагдах юм?
-Үндэсний бөхөөр гэхэд 25 мянган хүн барилдаж байна. Тэгэхээр уулын мод урттай богинотой гэдэг шиг олон хүний дунд алдаа дутагдал гарна. Яг ч яахаа алдсан ч юм байхгүй. Ихэнх нь хуучны ёсоо сахидаг, намба төрхтэй, эрэмбэтэй зиндаагаа мэддэг. Гэхдээ улам сайжруулах зүйл бий. Бүр хичээл болгож заагаад нарийн дэг мөрдүүлмээр байна. Үүнийг мөрдүүлэх бөхийн холбоо нь ажлаа хийхгүй, сайхан барилдаан л боллоо гэдэг. Харвал маш олон алдаа дутагдал бий. Үүнийг засч залруулж байж урагшилна. Тиймээс барилдааны дүрмийг олон талаас нь харж маш сайн хийх хэрэгтэй. Барилдааны дүрэм ямар байна түүнийг л бөхчүүд биелүүлнэ. Ингэж байж л бөхийн дэвжээн дээр гарч буй маргаанууд дуусна. Өөр ямар ч арга байхгүй.
-Тахимаа өгөхгүй байгаа бөхийн үзэгчийн суудлаас харж суухад хэцүү санагдах юм уу?
-Хэцүүдэх юу байхав дээ. Бид нар насаараа барилдлаа, судаллаа, наадлаа, уналаа, давлаа, дийллээ. Өдийг хүрээд харахад үндэсний бөхийн барилдааныг харахад үг үсэггүй цээжилсэн шүлэг шиг л байдаг. Хөндлөнгөөс хараад энэ ёсыг ингээд сахиулчихмаар, тэр ажлыг ингээд хийчихмээр гэж харагддаг нь үнэн.
-Тантай барилдсан бөхчүүдээс тахимаа өгөхгүй нэгэнтэй таарч байв уу?
-Надтай барилдсан бөхчүүд тийм зан бараг гаргаж үзээгүй дээ. Уначихаараа яасан чанга хаядаг юм бэ гэж хэлсэн нэг ганц нэгхэн хүн бий л байх.
-Сонирхоод асуухад хоёр бөх тулаад барилдахдаа үг сольдог уу?
-Юм ярих ёс огт байхгүй.
-Бөхчүүдийн барилдаан нутгаасаа шалтгаалаад өөр байх уу?
-Тийм зүйл байна. Жишээ нь баруун аймгийн бөхчүүд хав золгоонд их сайн. Зүүн аймгийнхан хөлөөрөө мэх хийхдээ гарамгай гэх мэтээр.
-Эртнээсээ монголчууд ямар хүмүүсээ бөх гэдэг байсан юм бэ?
-Монгол бөх бол монгол соёлын дархлаа юм. Монголын ард түмэн амьдралын туршлага ухаан, эв дүй, эрхэлдэг аж ахуй өөрийн хүсэл мөрөөдөл, шүтлэг, зан заншил гээд бүх зүйлээ бөхөд шингээсэн. Бөх гээд тусгайлан заагаагүй тэр үеийн тэргүүлэх хүмүүс нь энэ бүхнийг сурдаг байсан хэрэг. Яагаад гэвэл аян дайнд мордох, ан араатанг авлах, ажил хөдөлмөр хийхэд бяртай чадалтай сэргэлэн цовоо хүмүүс нь оролцож гарамгайлж хошуучилсаар ирсэн. Тэр нь тухайн үеийн бөхчүүд юм. Эдгээр гарамгай улсууддаа аль сайхан чанаруудаа шингээж үр хойчдоо уламжлуулаад ирсэн.
-Та бөхчүүдийг сайн барилдах нь эсэхийг хэрхэн шинждэг вэ?
-Барьцаа зөв барьж байгаагаас эхлээд алхалт гишгэлт өрөлт, гарны хайрцаг зөв байгаа эсэхийг нь харахад андашгүй дээ.
-Таныг ном гаргах гэж байгаа сонссон.
-Би 45 жил болж байж 3 ном гаргалаа. Зарим хүн 45 жил бичээд яахав гэж бодох л байх. Гэхдээ хэдэн онд хэн түрүүлсэн тухай ном биш ээ. Ийм номыг архиваас лавлаад хэн ч хийж чадна. Би монгол бөхийн түүхэнд хэн ч хийж чадаагүй номыг бичнэ гээд амлачихсан хүн. Тиймээс үндэсний бөхийн 725 мэхийг судалж бүх зургийг нь аваад тайлбартай нь бичиж гаргалаа. Үүнд тухайн мэхийг хийхэд гарч болох алдааг нь хүртэл дурьдсан байгаа. Өнөөдөртөө үнэ цэнийг нь ч хүмүүс мэдэхгүй. Зараагүй ч юм, магадгүй ойлгохгүй байх. Энэ ном шиг бүтээл ойрын 100 жилдээ гарахгүй болов уу.
Цэдэнбалын Цэрэндолгор
Сэтгэгдэл бичих (13)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.
Зочин [150.129.140.82] ・ 2020.06.05 Хариулах
ДАНДАА ГОРХИ ШИГ ХОРЖИГНОЖ БАЙХ ЮМ. ЯДАХДАА ТУУЛ ГОЛ ШИГ БАЙВАЛ ЯАСАН ЮМ БЭ? АГУУ БЯР, АГУУ УХААН ХОЁРЫН АЛЬ НЬ ЮМ БОЛДОО. ОДОО ЦААС ЦООХОРЛОХ ХӨГШИД ОЛОН БОЛЖЭЭ БАЯНАА МИНЬ!
Зочин [150.129.140.82] ・ 2020.06.05 Хариулах
АВАРГА МИНЬ ДЭЭ. ЯАСАН НЭХЭЛ ХАТУУТАЙ ХОРВОО ВЭ?
Санал болгох
1 Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио
2 ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү?
3 Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь
4 Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо
5 Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай