Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<meta name="keywords"
content="дэлхийн дулаарал, хүлэрт намаг" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/uur-amisgaliin-uurchlultiin-ur-nuluug-bagasgakh">
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үр нөлөөг багасгах </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 14, 2024</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tnc')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tnc&text=Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tnc')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p>Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний хувьд сурсан мэдсэнээ энгийнээр буулгахыг завдсан минь доорх болно.</p></blockquote><p>Хүлэмжийн хийг ийнхүү нэрлэхийн учир гэвэл хүлэмж өөрөө хөрсөнд ойсон нарны туяаг эргэж гаргалгүй барьчихдаг. Хүлэмжийн хий шилэн бүрхүүл шиг л “хөнжлөөр” дэлхийг хучсан байдаг. Тиймээс л агаар мандалд хүлэмжийн хий ихэдвэл өнөө нарны цацраг туяа, халуун илч хаашаа ч үгүй хурсаар халуун зунаар хурганы үстэй тэрлэг нөмөрсөн мэт л дэлхийг маань халууцуулж байгаа юм. Хүлэмжийн хий гэдэг нь гэхдээ ганц юм биш, дотроо олон янзын нэгдэлтэй. Голлон зонхилох нь озон, метан болон нүүрсхүчлийн хий. Харин өнөөдөр бид нүүрсхүчлийн хийн тухай ярина.</p><p>Нүүрсхүчлийн хийн 99% нь дэлхийн хөрсөнд агуулагддаг. Үүгээр ургамал тэжээгддэг, бүр хооллодог ч гэж болно. Ургамал хөрснөөс ус чийг, агаар мандлаас нүүрстөрөгч, нарнаас дулааныг авдаг нь хүнээр бол ус, агаар, хоолноос өөрцгүй. Үүнийгээ эргээд хүчилтөрөгч болгон гаргаж хүн үүгээр нь амьсгалаад нүүрстөрөгч болгон ялгаруулдаг. Уг нь бол төгс зохицол байгаа биз, бас хаягдалгүй. Чухамдаа нүүрстөрөгч нь агаарт орших биш мөнхийн эргэлдэж байх учиртай. Гэтэл хүн төрөлхтөн бид нүүрстөрөгчийн гол шингээгч гэгдэх ургамал болон ой моддын аймгийг хайр гамгүй ашиглаж, сүйдэлсээр өдгөө шингээгчгүй шахам болж байна. </p><p class="txt-block1">Болоогүй, хязгаар үгүй хэрэгцээгээ хангах гэж үйлдвэрлэл, газар тариалан, мал аж ахуйг хэт их хөгжүүлж нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтаа нэмсээр л. Ингээд ирэхээр тэнцвэр нь алдагдаж хүлэмжийн хийн шингээлт нь нийлүүлэлт буюу ялгаруулалтаа гүйцэхээ больж, агаар мандал хааяагүй болсон хийгээр дүүрчээ. Энэ л дэлхийн дулаарлын шалтгаан байх нь.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/890300c316a4e4d7ec8b2b336b6a6c36.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,365.73333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/890300c316a4e4d7ec8b2b336b6a6c36.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Нүүрстөрөгч хөрсөнд агуулагддаг гэсэн дээ? Гэхдээ хөрс бүрт адилгүй, хүлэрт намагт маш ихээр агуулагдах бол цөлөрхөг газар хавьгүй бага гэх мэт. Уг нь бол нүүрстөрөгчийн нөөц ихдээ сайны шинж боловч агаарт биш харин хөрсөндөө байх учиртай. Хөрс элэгдэх тусам нүүрстөрөгч их хэмжээгээр агаарт дэгддэг. Өөрөөр хэлбэл, зүлэг ногоо зүгээр ч нэг нүдний баясгалан, малын тэжээл биш басхүү хөрсний нүүрстөрөгчийг тодорхой хэмжээнд “битүүмжлэх” үүрэгтэй. Тэгэхээр, хүн төрөлхтөн бид мод, зүлэг, цэцэг, навчнаас эхлээд ургамлын бүх л төрлийг хайрлан хамгаалах гарцаагүй үүргийг хүлээж байна.</p><p class="txt-block1">Дэлхийн хуурай газрын ердөө 3%-ийг эзлэх хэр нь хөрсний органик нүүрстөрөгчийн 1/3-ыг агуулах хүлэрт намаг гэж юу вэ? Энэ нь гүний ус гадарга руу түрсээр үхсэн ургамлыг бүрэн задалж, ялзруулалгүй хадгалдаг чамин экосистем юм. Доороо ихэвчлэн мөнх цэвдэгтэй учир хоолыг муудахаас хамгаалдаг хөргөгчтэй зүйрлэхэд нэг их холдохгүй аж. Үхсэн ургамлын ялзмагтай чийглэг энэхүү хар хөрсийг хамгийн шимтэй, ховор ургамлууд таалан ургадаг. Ийм ч болохоор хүлэрт намаг мал амьтны хувьд идээний дээж болдог гэнэ.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/43f4cdd3f2e2be503707229eeaa920e0.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.76666666667" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/43f4cdd3f2e2be503707229eeaa920e0.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Гэм нь малын бэлчээрлэлтийн эрчим тэнд хэтэрч, Монгол орны бусад төрлийн бэлчээртэй</p><p>Шалтгаан нь гэвэл хүлэрт намгийг балчиг шавар, машин техник байтугай морьтой ч явж болдоггүй гэж нүд үзүүрлэхээс биш хайрлан хамгаалдаг нь ховор байна. Зөвхөн Монголд биш, олон улсад ч ялгаагүй. Тиймээс нэн тэргүүнд хүлэрт намгийн ач холбогдол, уур амьсгалын өөрчлөлт болон биологийн олон янз байдалд үзүүлэх үр нөлөөг олон нийтэд сурталчлах чухал юм.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/2b65ee0a9677e869eb4b281dc27e30ec.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.06666666667" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/2b65ee0a9677e869eb4b281dc27e30ec.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Яг энэ зорилгоор Дэ Нэйче Консерванси байгууллагын “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг 2021 оноос хойш ажиллажээ. Тэд Монгол Улсын хэмжээнд хүлэрт намгийн тархалт, шинж чанарын талаарх судалгааг хийж, зураглалыг шинэчилж байгаа нь хамгаалахад чиглэсэн суурь ажил гэнэ. Уг<strong><em> төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D)</em></strong> “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл төслийн хүрээнд бид Шижлэх ухааны академийн Газарзүй, Геоэкологийн хүрээлэн, болон олон улсын эрдэмтэн судлаачидтай хамтран гурван жилийн хугацаанд нийт 600 гаруй цэгт судалгаа шинжилгээг хийлээ. Ингэснээр хүлэрт намгийн төлөв байдал, доройтол, түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тогтоож, цаашид шаардлагатай хамгааллын ажиллагааг авч хэрэгжүүлэх суурь бүрдэх юм аа. </p><p class="txt-block1">Үүний эхлэл болгож хүлэрт намаг ихтэйд тооцогдох Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сумын иргэдэд хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг сурталчлан таниулах, хамгааллын ажилд татан оролцуулахаар шат дараалсан уулзалт, сургалтыг зохион байгуулж байна” хэмээв. Төслийн багийнхан Дэлхийн усны өдрийг тохиолдуулан 2024 оны 3-р сарын 22-нд сумын ерөнхий боловсролын сургуулийн ахлах ангийн 200 гаруй сурагчдад сургалт мэдээлэл өгч, давхардсан тоогоор 100 гаруй малчинд төслийн явц, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөө, сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах талаар танилцуулжээ.</p><p>Энэ үеэр малчид өөрсдийн амьдрал ахуйд хэрхэн нөлөөлж байгаа талаар хуваалцав. </p><p>“Намайг хүүхэд байхад хүлэрт намаг маш их, сумын 60-70 орчим хувийг эзэлдэг байсан, одоо харин 14% болж буурсан гэж төслийн багш сая хэллээ. Бас хөрсний цөмрөлт манай суманд элбэг болсон нь цэвдгийг хамгаалдаг хүлэрт намаг ширгэж хатсанаас болдог гэнэ. </p><p>Манай <span class="twittersharelink">Баянзүрхэд бэлчээрийн даац хэдийнэ 3.5 дахин хэтэрсэн учир хөгжлийн бодлогодоо зайлшгүй тусгаж, малын тоо толгойг зохистой хэмжээнд барьж хүлэрт намгаа хамгаалах нь гарцаагүй шаардлагатай болжээ</span>” хэмээн Эмт 1-р багийн оршин суугч, сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга Л.Доржпүрэв хэллээ. Энэ мэтчилэн хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг танин мэдсэн нутгийн иргэдэд хамгаалах сэдэл төрснөө хуваалцсан юм.</p><p>Малчид нүүдэлчин ахуйг тэжээн тэтгэх эх сурвалж болсон байгаль, биологийн олон янз байдал, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөөллийн талаар шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, ойлголт, мэдээлэл авч мэдлэгтэй болсноор хамгаалах үйлсэд өөрсдийн сэдлээр манлайлан оролцож эхэлбэл төсөл үр дүндээ хүрнэ гэдгийг төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D) хэллээ. Зураглалын ажил нь зардал мөнгө, хүн хүч шаардсан ажил тул Монгол орны хэмжээнд сүүлийн жилүүдэд шинэчлэгдээгүй байсан бөгөөд “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг тархалтын зураглалыг шинэчлэх, баталгаажуулах зорилгоор дрон, хиймэл дагуулын мэдээ, үүлэн тооцоолол гэх мэт шинэлэг арга аргачлалуудыг туршиж байгаа гэв.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/дэлхийн дулаарал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">дэлхийн дулаарал</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/хүлэрт намаг" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хүлэрт намаг</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tnc')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tnc&text=Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tnc')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tnc" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tnc"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1777068111.9796"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '44414';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiig-awrakhiin-tuld-ta-makhnaas-garakh-shaardlagagui">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/3b14ee35d6f80582a6d1aba237bd9b6a.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/3b14ee35d6f80582a6d1aba237bd9b6a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiig-awrakhiin-tuld-ta-makhnaas-garakh-shaardlagagui">
Дэлхийг аврахын тулд та махнаас гарах шаардлагагүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
05 сарын 19, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiin-dulaarlaas-bolj-khoid-musun-dalai-khuldukhgui-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7f1a1f8c51051e3574a8c254afe09ec9.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7f1a1f8c51051e3574a8c254afe09ec9.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiin-dulaarlaas-bolj-khoid-musun-dalai-khuldukhgui-baina">
Дэлхийн дулаарлаас болж хойд мөсөн далай хөлдөхгүй байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 23, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/arktikiin-mus-sanasnaas-iluu-khurdan-khailj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/35fe4edf24579cc5a56c6129d13e78fc.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/35fe4edf24579cc5a56c6129d13e78fc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/arktikiin-mus-sanasnaas-iluu-khurdan-khailj-baina">
Ирэх 20 жилийн дотор Хойд мөсөн далайн мөс бүрмөсөн хайлах магадлалтай гэв </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 02, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khunii-baigalitaigaa-zokhitson-amidrakh-ukhaand-togtwortoi-khugjliin-zoriltuud-bagtsan-baidag">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e6e1e6e839d529f5981b537e8c666a77.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e6e1e6e839d529f5981b537e8c666a77.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khunii-baigalitaigaa-zokhitson-amidrakh-ukhaand-togtwortoi-khugjliin-zoriltuud-bagtsan-baidag">
Монгол хүний байгальтайгаа зохицон амьдрах ухаанд тогтвортой хөгжлийн зорилтууд багтсан байдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
01 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/agaarjuulagch-khulemjiin-khiig-khet-ikheer-yalgaruuldag">
<img src="https://peak.mn/files/9d2c45da-1d3b-4b66-af7a-0622a8627edd/1a13c579ed38fc9d2d94182403618b18.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/9d2c45da-1d3b-4b66-af7a-0622a8627edd/1a13c579ed38fc9d2d94182403618b18.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/technology">
Технологи </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/agaarjuulagch-khulemjiin-khiig-khet-ikheer-yalgaruuldag">
Агааржуулагч нь та бидний төсөөлснөөс ч илүү хор хөнөөлтэйг судлаачид тогтоожээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Э.Мөнхтуяа </a> ・
07 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ny9q";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<meta name="keywords"
content="дэлхийн дулаарал, хүлэрт намаг" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/uur-amisgaliin-uurchlultiin-ur-nuluug-bagasgakh">
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үр нөлөөг багасгах </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 14, 2024</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tnc')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tnc&text=Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tnc')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p>Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний хувьд сурсан мэдсэнээ энгийнээр буулгахыг завдсан минь доорх болно.</p></blockquote><p>Хүлэмжийн хийг ийнхүү нэрлэхийн учир гэвэл хүлэмж өөрөө хөрсөнд ойсон нарны туяаг эргэж гаргалгүй барьчихдаг. Хүлэмжийн хий шилэн бүрхүүл шиг л “хөнжлөөр” дэлхийг хучсан байдаг. Тиймээс л агаар мандалд хүлэмжийн хий ихэдвэл өнөө нарны цацраг туяа, халуун илч хаашаа ч үгүй хурсаар халуун зунаар хурганы үстэй тэрлэг нөмөрсөн мэт л дэлхийг маань халууцуулж байгаа юм. Хүлэмжийн хий гэдэг нь гэхдээ ганц юм биш, дотроо олон янзын нэгдэлтэй. Голлон зонхилох нь озон, метан болон нүүрсхүчлийн хий. Харин өнөөдөр бид нүүрсхүчлийн хийн тухай ярина.</p><p>Нүүрсхүчлийн хийн 99% нь дэлхийн хөрсөнд агуулагддаг. Үүгээр ургамал тэжээгддэг, бүр хооллодог ч гэж болно. Ургамал хөрснөөс ус чийг, агаар мандлаас нүүрстөрөгч, нарнаас дулааныг авдаг нь хүнээр бол ус, агаар, хоолноос өөрцгүй. Үүнийгээ эргээд хүчилтөрөгч болгон гаргаж хүн үүгээр нь амьсгалаад нүүрстөрөгч болгон ялгаруулдаг. Уг нь бол төгс зохицол байгаа биз, бас хаягдалгүй. Чухамдаа нүүрстөрөгч нь агаарт орших биш мөнхийн эргэлдэж байх учиртай. Гэтэл хүн төрөлхтөн бид нүүрстөрөгчийн гол шингээгч гэгдэх ургамал болон ой моддын аймгийг хайр гамгүй ашиглаж, сүйдэлсээр өдгөө шингээгчгүй шахам болж байна. </p><p class="txt-block1">Болоогүй, хязгаар үгүй хэрэгцээгээ хангах гэж үйлдвэрлэл, газар тариалан, мал аж ахуйг хэт их хөгжүүлж нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтаа нэмсээр л. Ингээд ирэхээр тэнцвэр нь алдагдаж хүлэмжийн хийн шингээлт нь нийлүүлэлт буюу ялгаруулалтаа гүйцэхээ больж, агаар мандал хааяагүй болсон хийгээр дүүрчээ. Энэ л дэлхийн дулаарлын шалтгаан байх нь.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/890300c316a4e4d7ec8b2b336b6a6c36.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,365.73333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/890300c316a4e4d7ec8b2b336b6a6c36.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Нүүрстөрөгч хөрсөнд агуулагддаг гэсэн дээ? Гэхдээ хөрс бүрт адилгүй, хүлэрт намагт маш ихээр агуулагдах бол цөлөрхөг газар хавьгүй бага гэх мэт. Уг нь бол нүүрстөрөгчийн нөөц ихдээ сайны шинж боловч агаарт биш харин хөрсөндөө байх учиртай. Хөрс элэгдэх тусам нүүрстөрөгч их хэмжээгээр агаарт дэгддэг. Өөрөөр хэлбэл, зүлэг ногоо зүгээр ч нэг нүдний баясгалан, малын тэжээл биш басхүү хөрсний нүүрстөрөгчийг тодорхой хэмжээнд “битүүмжлэх” үүрэгтэй. Тэгэхээр, хүн төрөлхтөн бид мод, зүлэг, цэцэг, навчнаас эхлээд ургамлын бүх л төрлийг хайрлан хамгаалах гарцаагүй үүргийг хүлээж байна.</p><p class="txt-block1">Дэлхийн хуурай газрын ердөө 3%-ийг эзлэх хэр нь хөрсний органик нүүрстөрөгчийн 1/3-ыг агуулах хүлэрт намаг гэж юу вэ? Энэ нь гүний ус гадарга руу түрсээр үхсэн ургамлыг бүрэн задалж, ялзруулалгүй хадгалдаг чамин экосистем юм. Доороо ихэвчлэн мөнх цэвдэгтэй учир хоолыг муудахаас хамгаалдаг хөргөгчтэй зүйрлэхэд нэг их холдохгүй аж. Үхсэн ургамлын ялзмагтай чийглэг энэхүү хар хөрсийг хамгийн шимтэй, ховор ургамлууд таалан ургадаг. Ийм ч болохоор хүлэрт намаг мал амьтны хувьд идээний дээж болдог гэнэ.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/43f4cdd3f2e2be503707229eeaa920e0.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.76666666667" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/43f4cdd3f2e2be503707229eeaa920e0.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Гэм нь малын бэлчээрлэлтийн эрчим тэнд хэтэрч, Монгол орны бусад төрлийн бэлчээртэй</p><p>Шалтгаан нь гэвэл хүлэрт намгийг балчиг шавар, машин техник байтугай морьтой ч явж болдоггүй гэж нүд үзүүрлэхээс биш хайрлан хамгаалдаг нь ховор байна. Зөвхөн Монголд биш, олон улсад ч ялгаагүй. Тиймээс нэн тэргүүнд хүлэрт намгийн ач холбогдол, уур амьсгалын өөрчлөлт болон биологийн олон янз байдалд үзүүлэх үр нөлөөг олон нийтэд сурталчлах чухал юм.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/2b65ee0a9677e869eb4b281dc27e30ec.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.06666666667" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/2b65ee0a9677e869eb4b281dc27e30ec.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Яг энэ зорилгоор Дэ Нэйче Консерванси байгууллагын “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг 2021 оноос хойш ажиллажээ. Тэд Монгол Улсын хэмжээнд хүлэрт намгийн тархалт, шинж чанарын талаарх судалгааг хийж, зураглалыг шинэчилж байгаа нь хамгаалахад чиглэсэн суурь ажил гэнэ. Уг<strong><em> төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D)</em></strong> “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл төслийн хүрээнд бид Шижлэх ухааны академийн Газарзүй, Геоэкологийн хүрээлэн, болон олон улсын эрдэмтэн судлаачидтай хамтран гурван жилийн хугацаанд нийт 600 гаруй цэгт судалгаа шинжилгээг хийлээ. Ингэснээр хүлэрт намгийн төлөв байдал, доройтол, түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тогтоож, цаашид шаардлагатай хамгааллын ажиллагааг авч хэрэгжүүлэх суурь бүрдэх юм аа. </p><p class="txt-block1">Үүний эхлэл болгож хүлэрт намаг ихтэйд тооцогдох Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сумын иргэдэд хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг сурталчлан таниулах, хамгааллын ажилд татан оролцуулахаар шат дараалсан уулзалт, сургалтыг зохион байгуулж байна” хэмээв. Төслийн багийнхан Дэлхийн усны өдрийг тохиолдуулан 2024 оны 3-р сарын 22-нд сумын ерөнхий боловсролын сургуулийн ахлах ангийн 200 гаруй сурагчдад сургалт мэдээлэл өгч, давхардсан тоогоор 100 гаруй малчинд төслийн явц, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөө, сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах талаар танилцуулжээ.</p><p>Энэ үеэр малчид өөрсдийн амьдрал ахуйд хэрхэн нөлөөлж байгаа талаар хуваалцав. </p><p>“Намайг хүүхэд байхад хүлэрт намаг маш их, сумын 60-70 орчим хувийг эзэлдэг байсан, одоо харин 14% болж буурсан гэж төслийн багш сая хэллээ. Бас хөрсний цөмрөлт манай суманд элбэг болсон нь цэвдгийг хамгаалдаг хүлэрт намаг ширгэж хатсанаас болдог гэнэ. </p><p>Манай <span class="twittersharelink">Баянзүрхэд бэлчээрийн даац хэдийнэ 3.5 дахин хэтэрсэн учир хөгжлийн бодлогодоо зайлшгүй тусгаж, малын тоо толгойг зохистой хэмжээнд барьж хүлэрт намгаа хамгаалах нь гарцаагүй шаардлагатай болжээ</span>” хэмээн Эмт 1-р багийн оршин суугч, сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга Л.Доржпүрэв хэллээ. Энэ мэтчилэн хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг танин мэдсэн нутгийн иргэдэд хамгаалах сэдэл төрснөө хуваалцсан юм.</p><p>Малчид нүүдэлчин ахуйг тэжээн тэтгэх эх сурвалж болсон байгаль, биологийн олон янз байдал, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөөллийн талаар шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, ойлголт, мэдээлэл авч мэдлэгтэй болсноор хамгаалах үйлсэд өөрсдийн сэдлээр манлайлан оролцож эхэлбэл төсөл үр дүндээ хүрнэ гэдгийг төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D) хэллээ. Зураглалын ажил нь зардал мөнгө, хүн хүч шаардсан ажил тул Монгол орны хэмжээнд сүүлийн жилүүдэд шинэчлэгдээгүй байсан бөгөөд “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг тархалтын зураглалыг шинэчлэх, баталгаажуулах зорилгоор дрон, хиймэл дагуулын мэдээ, үүлэн тооцоолол гэх мэт шинэлэг арга аргачлалуудыг туршиж байгаа гэв.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/дэлхийн дулаарал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">дэлхийн дулаарал</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/хүлэрт намаг" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хүлэрт намаг</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tnc')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tnc&text=Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tnc')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tnc" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tnc"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1777068111.9796"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '44414';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiig-awrakhiin-tuld-ta-makhnaas-garakh-shaardlagagui">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/3b14ee35d6f80582a6d1aba237bd9b6a.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/3b14ee35d6f80582a6d1aba237bd9b6a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiig-awrakhiin-tuld-ta-makhnaas-garakh-shaardlagagui">
Дэлхийг аврахын тулд та махнаас гарах шаардлагагүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
05 сарын 19, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiin-dulaarlaas-bolj-khoid-musun-dalai-khuldukhgui-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7f1a1f8c51051e3574a8c254afe09ec9.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7f1a1f8c51051e3574a8c254afe09ec9.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiin-dulaarlaas-bolj-khoid-musun-dalai-khuldukhgui-baina">
Дэлхийн дулаарлаас болж хойд мөсөн далай хөлдөхгүй байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 23, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/arktikiin-mus-sanasnaas-iluu-khurdan-khailj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/35fe4edf24579cc5a56c6129d13e78fc.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/35fe4edf24579cc5a56c6129d13e78fc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/arktikiin-mus-sanasnaas-iluu-khurdan-khailj-baina">
Ирэх 20 жилийн дотор Хойд мөсөн далайн мөс бүрмөсөн хайлах магадлалтай гэв </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 02, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khunii-baigalitaigaa-zokhitson-amidrakh-ukhaand-togtwortoi-khugjliin-zoriltuud-bagtsan-baidag">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e6e1e6e839d529f5981b537e8c666a77.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e6e1e6e839d529f5981b537e8c666a77.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khunii-baigalitaigaa-zokhitson-amidrakh-ukhaand-togtwortoi-khugjliin-zoriltuud-bagtsan-baidag">
Монгол хүний байгальтайгаа зохицон амьдрах ухаанд тогтвортой хөгжлийн зорилтууд багтсан байдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
01 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/agaarjuulagch-khulemjiin-khiig-khet-ikheer-yalgaruuldag">
<img src="https://peak.mn/files/9d2c45da-1d3b-4b66-af7a-0622a8627edd/1a13c579ed38fc9d2d94182403618b18.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/9d2c45da-1d3b-4b66-af7a-0622a8627edd/1a13c579ed38fc9d2d94182403618b18.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/technology">
Технологи </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/agaarjuulagch-khulemjiin-khiig-khet-ikheer-yalgaruuldag">
Агааржуулагч нь та бидний төсөөлснөөс ч илүү хор хөнөөлтэйг судлаачид тогтоожээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Э.Мөнхтуяа </a> ・
07 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ny9q";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<meta name="keywords"
content="дэлхийн дулаарал, хүлэрт намаг" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/uur-amisgaliin-uurchlultiin-ur-nuluug-bagasgakh">
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үр нөлөөг багасгах </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 14, 2024</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tnc')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tnc&text=Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tnc')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d9393ef257a4237f4a79d18401e5a99e.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p>Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний хувьд сурсан мэдсэнээ энгийнээр буулгахыг завдсан минь доорх болно.</p></blockquote><p>Хүлэмжийн хийг ийнхүү нэрлэхийн учир гэвэл хүлэмж өөрөө хөрсөнд ойсон нарны туяаг эргэж гаргалгүй барьчихдаг. Хүлэмжийн хий шилэн бүрхүүл шиг л “хөнжлөөр” дэлхийг хучсан байдаг. Тиймээс л агаар мандалд хүлэмжийн хий ихэдвэл өнөө нарны цацраг туяа, халуун илч хаашаа ч үгүй хурсаар халуун зунаар хурганы үстэй тэрлэг нөмөрсөн мэт л дэлхийг маань халууцуулж байгаа юм. Хүлэмжийн хий гэдэг нь гэхдээ ганц юм биш, дотроо олон янзын нэгдэлтэй. Голлон зонхилох нь озон, метан болон нүүрсхүчлийн хий. Харин өнөөдөр бид нүүрсхүчлийн хийн тухай ярина.</p><p>Нүүрсхүчлийн хийн 99% нь дэлхийн хөрсөнд агуулагддаг. Үүгээр ургамал тэжээгддэг, бүр хооллодог ч гэж болно. Ургамал хөрснөөс ус чийг, агаар мандлаас нүүрстөрөгч, нарнаас дулааныг авдаг нь хүнээр бол ус, агаар, хоолноос өөрцгүй. Үүнийгээ эргээд хүчилтөрөгч болгон гаргаж хүн үүгээр нь амьсгалаад нүүрстөрөгч болгон ялгаруулдаг. Уг нь бол төгс зохицол байгаа биз, бас хаягдалгүй. Чухамдаа нүүрстөрөгч нь агаарт орших биш мөнхийн эргэлдэж байх учиртай. Гэтэл хүн төрөлхтөн бид нүүрстөрөгчийн гол шингээгч гэгдэх ургамал болон ой моддын аймгийг хайр гамгүй ашиглаж, сүйдэлсээр өдгөө шингээгчгүй шахам болж байна. </p><p class="txt-block1">Болоогүй, хязгаар үгүй хэрэгцээгээ хангах гэж үйлдвэрлэл, газар тариалан, мал аж ахуйг хэт их хөгжүүлж нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтаа нэмсээр л. Ингээд ирэхээр тэнцвэр нь алдагдаж хүлэмжийн хийн шингээлт нь нийлүүлэлт буюу ялгаруулалтаа гүйцэхээ больж, агаар мандал хааяагүй болсон хийгээр дүүрчээ. Энэ л дэлхийн дулаарлын шалтгаан байх нь.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/890300c316a4e4d7ec8b2b336b6a6c36.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,365.73333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/890300c316a4e4d7ec8b2b336b6a6c36.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Нүүрстөрөгч хөрсөнд агуулагддаг гэсэн дээ? Гэхдээ хөрс бүрт адилгүй, хүлэрт намагт маш ихээр агуулагдах бол цөлөрхөг газар хавьгүй бага гэх мэт. Уг нь бол нүүрстөрөгчийн нөөц ихдээ сайны шинж боловч агаарт биш харин хөрсөндөө байх учиртай. Хөрс элэгдэх тусам нүүрстөрөгч их хэмжээгээр агаарт дэгддэг. Өөрөөр хэлбэл, зүлэг ногоо зүгээр ч нэг нүдний баясгалан, малын тэжээл биш басхүү хөрсний нүүрстөрөгчийг тодорхой хэмжээнд “битүүмжлэх” үүрэгтэй. Тэгэхээр, хүн төрөлхтөн бид мод, зүлэг, цэцэг, навчнаас эхлээд ургамлын бүх л төрлийг хайрлан хамгаалах гарцаагүй үүргийг хүлээж байна.</p><p class="txt-block1">Дэлхийн хуурай газрын ердөө 3%-ийг эзлэх хэр нь хөрсний органик нүүрстөрөгчийн 1/3-ыг агуулах хүлэрт намаг гэж юу вэ? Энэ нь гүний ус гадарга руу түрсээр үхсэн ургамлыг бүрэн задалж, ялзруулалгүй хадгалдаг чамин экосистем юм. Доороо ихэвчлэн мөнх цэвдэгтэй учир хоолыг муудахаас хамгаалдаг хөргөгчтэй зүйрлэхэд нэг их холдохгүй аж. Үхсэн ургамлын ялзмагтай чийглэг энэхүү хар хөрсийг хамгийн шимтэй, ховор ургамлууд таалан ургадаг. Ийм ч болохоор хүлэрт намаг мал амьтны хувьд идээний дээж болдог гэнэ.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/43f4cdd3f2e2be503707229eeaa920e0.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.76666666667" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/43f4cdd3f2e2be503707229eeaa920e0.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Гэм нь малын бэлчээрлэлтийн эрчим тэнд хэтэрч, Монгол орны бусад төрлийн бэлчээртэй</p><p>Шалтгаан нь гэвэл хүлэрт намгийг балчиг шавар, машин техник байтугай морьтой ч явж болдоггүй гэж нүд үзүүрлэхээс биш хайрлан хамгаалдаг нь ховор байна. Зөвхөн Монголд биш, олон улсад ч ялгаагүй. Тиймээс нэн тэргүүнд хүлэрт намгийн ач холбогдол, уур амьсгалын өөрчлөлт болон биологийн олон янз байдалд үзүүлэх үр нөлөөг олон нийтэд сурталчлах чухал юм.</p><p><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/2b65ee0a9677e869eb4b281dc27e30ec.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.06666666667" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/2b65ee0a9677e869eb4b281dc27e30ec.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Яг энэ зорилгоор Дэ Нэйче Консерванси байгууллагын “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг 2021 оноос хойш ажиллажээ. Тэд Монгол Улсын хэмжээнд хүлэрт намгийн тархалт, шинж чанарын талаарх судалгааг хийж, зураглалыг шинэчилж байгаа нь хамгаалахад чиглэсэн суурь ажил гэнэ. Уг<strong><em> төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D)</em></strong> “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл төслийн хүрээнд бид Шижлэх ухааны академийн Газарзүй, Геоэкологийн хүрээлэн, болон олон улсын эрдэмтэн судлаачидтай хамтран гурван жилийн хугацаанд нийт 600 гаруй цэгт судалгаа шинжилгээг хийлээ. Ингэснээр хүлэрт намгийн төлөв байдал, доройтол, түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тогтоож, цаашид шаардлагатай хамгааллын ажиллагааг авч хэрэгжүүлэх суурь бүрдэх юм аа. </p><p class="txt-block1">Үүний эхлэл болгож хүлэрт намаг ихтэйд тооцогдох Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сумын иргэдэд хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг сурталчлан таниулах, хамгааллын ажилд татан оролцуулахаар шат дараалсан уулзалт, сургалтыг зохион байгуулж байна” хэмээв. Төслийн багийнхан Дэлхийн усны өдрийг тохиолдуулан 2024 оны 3-р сарын 22-нд сумын ерөнхий боловсролын сургуулийн ахлах ангийн 200 гаруй сурагчдад сургалт мэдээлэл өгч, давхардсан тоогоор 100 гаруй малчинд төслийн явц, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөө, сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах талаар танилцуулжээ.</p><p>Энэ үеэр малчид өөрсдийн амьдрал ахуйд хэрхэн нөлөөлж байгаа талаар хуваалцав. </p><p>“Намайг хүүхэд байхад хүлэрт намаг маш их, сумын 60-70 орчим хувийг эзэлдэг байсан, одоо харин 14% болж буурсан гэж төслийн багш сая хэллээ. Бас хөрсний цөмрөлт манай суманд элбэг болсон нь цэвдгийг хамгаалдаг хүлэрт намаг ширгэж хатсанаас болдог гэнэ. </p><p>Манай <span class="twittersharelink">Баянзүрхэд бэлчээрийн даац хэдийнэ 3.5 дахин хэтэрсэн учир хөгжлийн бодлогодоо зайлшгүй тусгаж, малын тоо толгойг зохистой хэмжээнд барьж хүлэрт намгаа хамгаалах нь гарцаагүй шаардлагатай болжээ</span>” хэмээн Эмт 1-р багийн оршин суугч, сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга Л.Доржпүрэв хэллээ. Энэ мэтчилэн хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг танин мэдсэн нутгийн иргэдэд хамгаалах сэдэл төрснөө хуваалцсан юм.</p><p>Малчид нүүдэлчин ахуйг тэжээн тэтгэх эх сурвалж болсон байгаль, биологийн олон янз байдал, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөөллийн талаар шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, ойлголт, мэдээлэл авч мэдлэгтэй болсноор хамгаалах үйлсэд өөрсдийн сэдлээр манлайлан оролцож эхэлбэл төсөл үр дүндээ хүрнэ гэдгийг төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D) хэллээ. Зураглалын ажил нь зардал мөнгө, хүн хүч шаардсан ажил тул Монгол орны хэмжээнд сүүлийн жилүүдэд шинэчлэгдээгүй байсан бөгөөд “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг тархалтын зураглалыг шинэчлэх, баталгаажуулах зорилгоор дрон, хиймэл дагуулын мэдээ, үүлэн тооцоолол гэх мэт шинэлэг арга аргачлалуудыг туршиж байгаа гэв.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/дэлхийн дулаарал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">дэлхийн дулаарал</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/хүлэрт намаг" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хүлэрт намаг</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tnc')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tnc&text=Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tnc')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tnc" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tnc"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1777068111.9796"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '44414';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiig-awrakhiin-tuld-ta-makhnaas-garakh-shaardlagagui">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/3b14ee35d6f80582a6d1aba237bd9b6a.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/3b14ee35d6f80582a6d1aba237bd9b6a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiig-awrakhiin-tuld-ta-makhnaas-garakh-shaardlagagui">
Дэлхийг аврахын тулд та махнаас гарах шаардлагагүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
05 сарын 19, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiin-dulaarlaas-bolj-khoid-musun-dalai-khuldukhgui-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7f1a1f8c51051e3574a8c254afe09ec9.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7f1a1f8c51051e3574a8c254afe09ec9.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/delkhiin-dulaarlaas-bolj-khoid-musun-dalai-khuldukhgui-baina">
Дэлхийн дулаарлаас болж хойд мөсөн далай хөлдөхгүй байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 23, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/arktikiin-mus-sanasnaas-iluu-khurdan-khailj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/35fe4edf24579cc5a56c6129d13e78fc.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/35fe4edf24579cc5a56c6129d13e78fc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/arktikiin-mus-sanasnaas-iluu-khurdan-khailj-baina">
Ирэх 20 жилийн дотор Хойд мөсөн далайн мөс бүрмөсөн хайлах магадлалтай гэв </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 02, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khunii-baigalitaigaa-zokhitson-amidrakh-ukhaand-togtwortoi-khugjliin-zoriltuud-bagtsan-baidag">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e6e1e6e839d529f5981b537e8c666a77.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e6e1e6e839d529f5981b537e8c666a77.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khunii-baigalitaigaa-zokhitson-amidrakh-ukhaand-togtwortoi-khugjliin-zoriltuud-bagtsan-baidag">
Монгол хүний байгальтайгаа зохицон амьдрах ухаанд тогтвортой хөгжлийн зорилтууд багтсан байдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
01 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/agaarjuulagch-khulemjiin-khiig-khet-ikheer-yalgaruuldag">
<img src="https://peak.mn/files/9d2c45da-1d3b-4b66-af7a-0622a8627edd/1a13c579ed38fc9d2d94182403618b18.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/9d2c45da-1d3b-4b66-af7a-0622a8627edd/1a13c579ed38fc9d2d94182403618b18.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/technology">
Технологи </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/agaarjuulagch-khulemjiin-khiig-khet-ikheer-yalgaruuldag">
Агааржуулагч нь та бидний төсөөлснөөс ч илүү хор хөнөөлтэйг судлаачид тогтоожээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Э.Мөнхтуяа </a> ・
07 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ny9q";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.YmE3NTJkYmZjYTg5ZmJjODQzMGUyNTk1ZjUzMjc5YmYyYjc1NmNlNjE3ZDRlODY5NTI1YWUxNWZmOWU4OThlNEqe0bbw1dxuP5a50ZvHfO/DwvT5zjrgJ3P/hWgoHwyi',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1779660111',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.OTEwMjUzMzVlZDA5ZWUxNzkxNDllYTZmOWQ5OTQyYjlmMGExNzYzNDA2ZGUxZWM5YjBiODY4ZDcyMGVlZjJhNago8i3BoEQbH57VmyCyxSKfVxluiqrswQqKMSnBEitd+lSY2jjoH3EnVcrnEYXStAi2b416y+cZgYXxqAYbzTY=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1779660111',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '15ad890eb4a29addb3f6a18594fc058d838a77db4f636c84e86d0a486e7e945cea834a6405df454e6f28c70ba84448fdf304846ad1271c16468e90057026d5cd'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.YmE3NTJkYmZjYTg5ZmJjODQzMGUyNTk1ZjUzMjc5YmYyYjc1NmNlNjE3ZDRlODY5NTI1YWUxNWZmOWU4OThlNEqe0bbw1dxuP5a50ZvHfO/DwvT5zjrgJ3P/hWgoHwyi'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1779660111'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.OTEwMjUzMzVlZDA5ZWUxNzkxNDllYTZmOWQ5OTQyYjlmMGExNzYzNDA2ZGUxZWM5YjBiODY4ZDcyMGVlZjJhNago8i3BoEQbH57VmyCyxSKfVxluiqrswQqKMSnBEitd+lSY2jjoH3EnVcrnEYXStAi2b416y+cZgYXxqAYbzTY='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1779660111'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу? | Peak News
Хүлэрт намаг аврал авчрах уу, сүйрэл авчрах уу?
Дэлхийн дулаарал гэдэг үг чихэнд хадаж, үе үе томоохон хурал, чуулган боллоо гэж дуулдаад 10 гаруй жил болж байгаа ч яг юу нь болохоо байсан болоод дэлхий дулаараад байгааг саяхныг хүртэл гадарлах төдий л явж ирлээ. Энэ салбарын мэдлэггүй хүний хувьд сурсан мэдсэнээ энгийнээр буулгахыг завдсан минь доорх болно.
Хүлэмжийн хийг ийнхүү нэрлэхийн учир гэвэл хүлэмж өөрөө хөрсөнд ойсон нарны туяаг эргэж гаргалгүй барьчихдаг. Хүлэмжийн хий шилэн бүрхүүл шиг л “хөнжлөөр” дэлхийг хучсан байдаг. Тиймээс л агаар мандалд хүлэмжийн хий ихэдвэл өнөө нарны цацраг туяа, халуун илч хаашаа ч үгүй хурсаар халуун зунаар хурганы үстэй тэрлэг нөмөрсөн мэт л дэлхийг маань халууцуулж байгаа юм. Хүлэмжийн хий гэдэг нь гэхдээ ганц юм биш, дотроо олон янзын нэгдэлтэй. Голлон зонхилох нь озон, метан болон нүүрсхүчлийн хий. Харин өнөөдөр бид нүүрсхүчлийн хийн тухай ярина.
Нүүрсхүчлийн хийн 99% нь дэлхийн хөрсөнд агуулагддаг. Үүгээр ургамал тэжээгддэг, бүр хооллодог ч гэж болно. Ургамал хөрснөөс ус чийг, агаар мандлаас нүүрстөрөгч, нарнаас дулааныг авдаг нь хүнээр бол ус, агаар, хоолноос өөрцгүй. Үүнийгээ эргээд хүчилтөрөгч болгон гаргаж хүн үүгээр нь амьсгалаад нүүрстөрөгч болгон ялгаруулдаг. Уг нь бол төгс зохицол байгаа биз, бас хаягдалгүй. Чухамдаа нүүрстөрөгч нь агаарт орших биш мөнхийн эргэлдэж байх учиртай. Гэтэл хүн төрөлхтөн бид нүүрстөрөгчийн гол шингээгч гэгдэх ургамал болон ой моддын аймгийг хайр гамгүй ашиглаж, сүйдэлсээр өдгөө шингээгчгүй шахам болж байна.
Болоогүй, хязгаар үгүй хэрэгцээгээ хангах гэж үйлдвэрлэл, газар тариалан, мал аж ахуйг хэт их хөгжүүлж нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтаа нэмсээр л. Ингээд ирэхээр тэнцвэр нь алдагдаж хүлэмжийн хийн шингээлт нь нийлүүлэлт буюу ялгаруулалтаа гүйцэхээ больж, агаар мандал хааяагүй болсон хийгээр дүүрчээ. Энэ л дэлхийн дулаарлын шалтгаан байх нь.
Нүүрстөрөгч хөрсөнд агуулагддаг гэсэн дээ? Гэхдээ хөрс бүрт адилгүй, хүлэрт намагт маш ихээр агуулагдах бол цөлөрхөг газар хавьгүй бага гэх мэт. Уг нь бол нүүрстөрөгчийн нөөц ихдээ сайны шинж боловч агаарт биш харин хөрсөндөө байх учиртай. Хөрс элэгдэх тусам нүүрстөрөгч их хэмжээгээр агаарт дэгддэг. Өөрөөр хэлбэл, зүлэг ногоо зүгээр ч нэг нүдний баясгалан, малын тэжээл биш басхүү хөрсний нүүрстөрөгчийг тодорхой хэмжээнд “битүүмжлэх” үүрэгтэй. Тэгэхээр, хүн төрөлхтөн бид мод, зүлэг, цэцэг, навчнаас эхлээд ургамлын бүх л төрлийг хайрлан хамгаалах гарцаагүй үүргийг хүлээж байна.
Дэлхийн хуурай газрын ердөө 3%-ийг эзлэх хэр нь хөрсний органик нүүрстөрөгчийн 1/3-ыг агуулах хүлэрт намаг гэж юу вэ? Энэ нь гүний ус гадарга руу түрсээр үхсэн ургамлыг бүрэн задалж, ялзруулалгүй хадгалдаг чамин экосистем юм. Доороо ихэвчлэн мөнх цэвдэгтэй учир хоолыг муудахаас хамгаалдаг хөргөгчтэй зүйрлэхэд нэг их холдохгүй аж. Үхсэн ургамлын ялзмагтай чийглэг энэхүү хар хөрсийг хамгийн шимтэй, ховор ургамлууд таалан ургадаг. Ийм ч болохоор хүлэрт намаг мал амьтны хувьд идээний дээж болдог гэнэ.
Гэм нь малын бэлчээрлэлтийн эрчим тэнд хэтэрч, Монгол орны бусад төрлийн бэлчээртэй
Шалтгаан нь гэвэл хүлэрт намгийг балчиг шавар, машин техник байтугай морьтой ч явж болдоггүй гэж нүд үзүүрлэхээс биш хайрлан хамгаалдаг нь ховор байна. Зөвхөн Монголд биш, олон улсад ч ялгаагүй. Тиймээс нэн тэргүүнд хүлэрт намгийн ач холбогдол, уур амьсгалын өөрчлөлт болон биологийн олон янз байдалд үзүүлэх үр нөлөөг олон нийтэд сурталчлах чухал юм.
Яг энэ зорилгоор Дэ Нэйче Консерванси байгууллагын “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг 2021 оноос хойш ажиллажээ. Тэд Монгол Улсын хэмжээнд хүлэрт намгийн тархалт, шинж чанарын талаарх судалгааг хийж, зураглалыг шинэчилж байгаа нь хамгаалахад чиглэсэн суурь ажил гэнэ. Уг төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D)
Үүний эхлэл болгож хүлэрт намаг ихтэйд тооцогдох Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сумын иргэдэд хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг сурталчлан таниулах, хамгааллын ажилд татан оролцуулахаар шат дараалсан уулзалт, сургалтыг зохион байгуулж байна” хэмээв. Төслийн багийнхан Дэлхийн усны өдрийг тохиолдуулан 2024 оны 3-р сарын 22-нд сумын ерөнхий боловсролын сургуулийн ахлах ангийн 200 гаруй сурагчдад сургалт мэдээлэл өгч, давхардсан тоогоор 100 гаруй малчинд төслийн явц, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөө, сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах талаар танилцуулжээ.
Энэ үеэр малчид өөрсдийн амьдрал ахуйд хэрхэн нөлөөлж байгаа талаар хуваалцав.
“Намайг хүүхэд байхад хүлэрт намаг маш их, сумын 60-70 орчим хувийг эзэлдэг байсан, одоо харин 14% болж буурсан гэж төслийн багш сая хэллээ. Бас хөрсний цөмрөлт манай суманд элбэг болсон нь цэвдгийг хамгаалдаг хүлэрт намаг ширгэж хатсанаас болдог гэнэ.
Манай ” хэмээн Эмт 1-р багийн оршин суугч, сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга Л.Доржпүрэв хэллээ. Энэ мэтчилэн хүлэрт намгийн үүрэг, ач холбогдлыг танин мэдсэн нутгийн иргэдэд хамгаалах сэдэл төрснөө хуваалцсан юм.
Малчид нүүдэлчин ахуйг тэжээн тэтгэх эх сурвалж болсон байгаль, биологийн олон янз байдал, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөөллийн талаар шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, ойлголт, мэдээлэл авч мэдлэгтэй болсноор хамгаалах үйлсэд өөрсдийн сэдлээр манлайлан оролцож эхэлбэл төсөл үр дүндээ хүрнэ гэдгийг төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэчимэг (Ph.D) хэллээ. Зураглалын ажил нь зардал мөнгө, хүн хүч шаардсан ажил тул Монгол орны хэмжээнд сүүлийн жилүүдэд шинэчлэгдээгүй байсан бөгөөд “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг бууруулах байгальд суурилсан шийдэл” төслийн баг тархалтын зураглалыг шинэчлэх, баталгаажуулах зорилгоор дрон, хиймэл дагуулын мэдээ, үүлэн тооцоолол гэх мэт шинэлэг арга аргачлалуудыг туршиж байгаа гэв.
Peak.mn
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.