Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<meta name="keywords"
content="эх хэлний өдөр, хэлний дархлаа, ц.өнөрбаян" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 31, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag&text=Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong>-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж байна гэдэг бол эх хэлнийхээ төлөө санаа зовнидог, сэтгэл зүрхээ өгч явдаг хүмүүсийн л үг . Тэдний ч буруу биш л дээ. Энэ бол эх хэлнийхээ төлөө зовнидог хүн бүхний сэтгэлийн дуудлага юм. Д<span class="twittersharelink">элхийн хэлний дархлааг судалдаг судлаачдын үзэж буй орчин цагийн монгол хэлийг мөхөх хэлний тоонд оруулаагүй.</span> Харин Монгол хэлнээс салбарласан харийн хүрээлэлд байгаа цөөн тоот Монгол үндэстнүүдийн хэл мөхөх аюулд орсон. Тухайлбал Халимаг, Өвөрмонгол, Буриад, Киргэзэд байгаа Монголчуудын хэл гадны хэлний нөлөөгөөр хэрэглээ нь хумигдаж байна. Аливаа хэлний дархлааг хадгалагч нь хэрэглэгч. Хэрэглэгч нь цөөрчихөөр хэл өөрөө устгаж үгүй болдог. Харин манай монгол хэлний хувьд хэрэглэгч нь тийм олон биш ч бичгийн хэлээр баталгаажсан. Үүнээс гадна олон хэл, аялгууны өнгө төрхтэй хэл учраас мөхөх аюулаас хол гэж болно.</p><blockquote><p style="margin: 0px !important; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;">Хүн ба хэл судлаачдын тэмдэглэснээс үзвэл XX дугаар зууны эхэнд 6000 гаруй хэл байсан бол энэ зууны эхээр 3000 орчим амьд хэл үлджээ Үүнээс үзэхэд өнгөрсөн зуунд маш олон хэл мөхөж үгүй болж. 2100 он гэхэд 2500 орчим хэл үлдэнэ гэсэн тооцоо бий</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та Монголчууд бидний өдөр тутмын хэрэглээний үгсийн баялаг хэр байна гэж хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Өдөр тутамдаа ариун тансаг, уран зохиолын хэлээр яриад байгаа нь багасч л байна. Гэхдээ үүгээр эх хэлний ариун сан, баялгийг цөөн байна, дундарсан гэж дүгнэж болохгүй. Сонин мэдээллийн хэрэгслийн хэл гэхэд тодорхой тооны үгийн хүрээнд л эргэлддэг. Дэлхийн хэлний судалгаанаас үзэхэд 2000-4000орчим үгээр мэдээлэл хүрч байна. Монгол хэл ч ялгаагүй энэ түвшинд л байгаа болов уу. </p><p style="text-align: justify;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/8ac4ce945f7cf8415e6168a33050a24b.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1500,1000" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/8ac4ce945f7cf8415e6168a33050a24b.jpg" style="vertical-align: top; max-width: 100%; height: auto; box-sizing: border-box; border: 0px; position: relative; cursor: pointer; margin: 5px auto; display: block; float: none;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эх хэлний ариун тансаг байдалд сөргөөр нөлөөлдөг зүйл юу байна?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Сөргөөр нөлөөлдөг зүйл олон байна. Ялангуяа <span class="twittersharelink">харь хэлний дархлаа ихсэх нь эх хэлийн мөхөлд ойртуулах сөрөг хандлагатай. </span>Сүүлийн үед харь хэлийг шүтэх хандлага ихэссэн, ялангуяа даяаршиж буй хэлийг шүтээд эх хэлээ сурч судлах хандлага харьцангуй багасч байгаа нь ажиглагддаг. Үүний эсрэг төр засгийн түвшинд бодлого явуулж л байна. <span class="twittersharelink">Гэхдээ орчин цагийн монгол хэлний түвшинд мөхөөхөд тулчихсан аюул алга.</span> Бас нэг хэлэх зүйл бол уран зохиолын суурь аялгууг хэт шүтэж, аман аялгууг уусгах гэж туйлширч болохгүй. <span class="twittersharelink">Хэл доторх олон аялгуу тухайн хэлний дархлааг хамгаалдаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Харь хэлийг яаж тусгах ёстой юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Харь хэлний үггүй цэвэр онгон хэл гэж огт байхгүй</span>. Харин үүнийг журамлах журамлах хэм хэмжээ гэж бий. Харь хэлний нөлөөг хамгийн түрүүнд тусгадаг, мэдрэмтгий салбар нь хэлний үгсийн сан байдаг. Үүнийг дагаад л хэлний унаган төрх алдагдаж, дархлаа нь сулардаг учраас төр засгаас эхлээд хувь хүн бүр үүнд санаа зовж хайрлаж хамгаалдаг байх ёстой.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Танд шүүмжилдэг, хэлмээр санагддаг зүйл юу байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Эх хэлнийхээ ариун тансаг байдлыг хадгалах, баялаг чанарыг хадгалж үлдмээр байна. Үүний тулд л аман ба бичгийн хэлээр хадгалагдаж ирсэн уран сайхны эхийг унших, ном уншиж гүнд нь нэвтрээсэй гэж хүсдэг. Зарим хэл найруулгыг харж байхад<span class="twittersharelink"> үг нь Монгол боловч өгүүлбэрийн бүтэц нь харь хэлний нөлөөнд байгаа тал анзаарагддаг.</span> Энд их хөгжиж буй шинжлэх ухаан, мэдээлэл технологийн дэвшилтийн нөлөө их бий.</p><p style="text-align: justify;">Төрийн хэлний хууль ч төдийлэн хэрэгжихгүй байна. Ядаж л Улаанбаатараар явахад албан ёсны монгол, крилл бичгээрээ хаяг рекламаа түгээдэг газар цөөрчээ. Бараг л Монголд явж байна уу, өөр газар явж байна уу гэдгээ мэдэхэд тун төвөгтэй болсон шүү дээ. Энэ мэтээр хэрэглээний түвшинд сөрөг зүйл их байна.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ер нь хэлийг юутай зүйрлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Хэл бол бусад адгууснаас ялгадаг хамгийн чухал, гайхамшигтай зүйл</span>. Холын жишээ биш Л.Түдэв гуайгаас иш татахад “Хүнийг адгууснаас ялгадаг гол зүйл бол хэл яриа. Өөр хоорондоо үг сольдог болсноос хойшл хүн хэнд ч юунд ч дийлдэхгүй амьтан болсон.<span class="twittersharelink"> Хүнээс үг хэлийг нь хасчихвал ердөө хойт хоёр хэл дээрээ босоо зогсдог тарваганаас ялгагдахгүй</span> амьтан байж байх сан биз ээ” гэсэн байдаг.</p><p style="text-align: justify;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5c0f0c42cc218171fb6aba3808d7a73b.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1500,1000" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5c0f0c42cc218171fb6aba3808d7a73b.jpg" style="vertical-align: top; max-width: 100%; height: auto; box-sizing: border-box; border: 0px; position: relative; cursor: pointer; margin: 5px auto; display: block; float: none;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Үг үсгийн алдаатай бичдэг хүн цөөхөн боллоо гэдэг. Ер нь аль дүрмээр бичих ёстой юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">-Бид өнөөг хүртэл 1983 онд гаргасан толийг л мөрдөж байгаа.</span> Үг үсгийн алдаа бол одоо хэрэглэж байгаа бичиг үсгийнхээ дүрмийн толийг журамлаагүйтэй холбоотой. Журамлаагүй учраас аль нь зөв бэ гэдэг дээр маргаан гардаг. Төрийн хэлний бодлогын зөвлөлөөс Ц.Дамдинсүрэн гуайн зохиосон үсгийн дүрмийг боловсруулж журамлаад түүнд тохирсон зөв бичгийн толь хийж байгаа. Энэ толь гарчихаар зөв бичих соёл тогтох болов уу. Яагаад гэвэл зөв бичнэ гэдэг хэлний хэрэглээний өнгөн талын асуудал боловч үнэлэмжид нөлөөтэй. Хэрэв журамлачихвал эх хэлний асуудал цэгцрэх байх. Хүн нийгмийн харилцааны ямар ч орчинд эх хэлээрээ зөв сайхан ярьдаг, уншдаг, бичдэг байх чадвартай байх ёстой. Ерөнхий боловсролын сургууль үүний суурийг нь тавьж өгч байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эх хэлний боловсролоо яаж дээшлүүлэх ёстой вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Монголчууд бол нүүдэлчдийн дотроос хамгийн олон бичиг үсэг хэрэглэсэн дорнын номт гурван улсын нэг.</span> Эх хэлний төгс боловсролыг хүн насан туршдаа эзэмшдэг. Тийм учраас олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл, ялангуяа уран зохиол, сонгодог дээжсээс хүн бүхэн уншиж мэдэрдэг, үндэснийхээ сэтгэлгээг ухаарч ойлгодог зүйлийг хийх хэрэгтэй байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Хэлний дархлаа нь, хамгаалагч нь юу юм бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэлний дархлаанд хамгийн их нөлөөлдөг зүйл бол бичиг үсэг. <span class="twittersharelink">Бичиг үсэг хэлний хөгжлийн хурдыг сааруулж, дархлааг нь бэхжүүлдэг. </span>Тийм ч учраас бичиг үсгээр баталгаажсан хэл мөхөх аюулаас хол.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Өнөөдөр эх хэлний өдөр, бас Б.Ренчин гуайн “Монгол хэл” шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ой тохиож байна.Таны сүүлд гаргасан номыг сонирхвол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Сүүлийн хэдэн жил их дээд сургуулийн монгол хэл, уран зохиолын багшийн ангид заахдаа “Монгол хэлний үнэ цэнэ үнэлэмж” гэсэн сэдэв заахын тулд монгол хэлний талаар бичсэн зохиолч яруу найрагчийн бичсэн шүлэг яруу найраг, ярилцлага сэлтийг цуглууллаа.</p><p style="text-align: justify;">Эдгээр шүлэг ярилцлагыг XX зууны Монголын нэрт эрдэмтэн, академич Б.Ринчений “Монгол хэл” хэмээх шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ойд зориулж эмхэтгэл хэлбэрээр гаргасан.<span class="twittersharelink"> Ри багш энэ шүлгээ Өвөр монголын нийслэл Хөх хотноо 1957 оны IX сарын 17-нд монгол хэлээр, маргааш нь орос хэлээр бичсэн байдаг.</span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эх хэлний өдөр" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эх хэлний өдөр</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/хэлний дархлаа" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хэлний дархлаа</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/ц.өнөрбаян" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ц.өнөрбаян</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag&text=Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(3) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780946668.2293"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="7ec375e5-1cc7-4970-a3b9-7ce4b8cd0652">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [66.181.161.69] ・ 2021.10.08</span>
<a onclick="addReply('7ec375e5-1cc7-4970-a3b9-7ce4b8cd0652')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Улс үндэстэнд л орших байхдаа</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '6308';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/aziin-ipotekiin-khoyordogch-zakh-zeeliin-kholboonii-gishuud-mongold-chuulna">
Азийн ипотекийн хоёрдогч зах зээлийн холбооны гишүүд Монголд чуулна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/khuukhdiin-khusel-sonirkhol-tuwshind-ni-tokhirson-arga-barilaar-khicheellekhldl">
Хүүхдийн хүсэл сонирхол, түвшинд нь тохирсон арга барилаар хичээллэх боломжийг олгох “Google for Education Mongolia” төсөл </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/nnarangerel">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7695006a4bc071df628f2a4f930aab21.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7695006a4bc071df628f2a4f930aab21.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/nnarangerel">
Н.Нарангэрэл: 53.3 хувь нь монгол бичгээр төрийн хэргийг хөтлөхөд бэлэн гэж хариулсан </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Батсуурийн Туул </a> ・
06 сарын 08, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/ekhkhel">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3999a3734331ebb8434d0977e4a6e73.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3999a3734331ebb8434d0977e4a6e73.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/ekhkhel">
Зөнөглөх өвчин эх хэлээрээ хэлд ороогүйтэй холбоотойг эрдэмтэд баталчихаад байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
08 сарын 29, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khelnii-durmiin-margaand-tseg-tawisan-buteel">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a89e754f0dbfd7226783ef1c69221ae4_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a89e754f0dbfd7226783ef1c69221ae4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khelnii-durmiin-margaand-tseg-tawisan-buteel">
Монгол хэлний дүрмийн маргаанд цэг тавьсан бүтээл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
06 сарын 19, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/bgalaarid-khari-kheliig-ekh-khelniikhee-deer-tawidag-undesten-baikhgui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a4aeb183eec3d2cb5ba57c74334db150.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a4aeb183eec3d2cb5ba57c74334db150.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/bgalaarid-khari-kheliig-ekh-khelniikhee-deer-tawidag-undesten-baikhgui">
Б.Галаарид: Англи хэл дэлхийн хэл, монгол хүн бүр сурах хэрэгтэй. Гэхдээ... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
05 сарын 05, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/sdulam-yag-unendee-bidend-oyuunii-zalkhuural-nuurleed-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ef66ff18e9ce399961f664ff2fca733b.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ef66ff18e9ce399961f664ff2fca733b.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/sdulam-yag-unendee-bidend-oyuunii-zalkhuural-nuurleed-baina">
С.Дулам: Яг үнэндээ бидэнд оюуны залхуурал нүүрлээд байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n4v8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<meta name="keywords"
content="эх хэлний өдөр, хэлний дархлаа, ц.өнөрбаян" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 31, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag&text=Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong>-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж байна гэдэг бол эх хэлнийхээ төлөө санаа зовнидог, сэтгэл зүрхээ өгч явдаг хүмүүсийн л үг . Тэдний ч буруу биш л дээ. Энэ бол эх хэлнийхээ төлөө зовнидог хүн бүхний сэтгэлийн дуудлага юм. Д<span class="twittersharelink">элхийн хэлний дархлааг судалдаг судлаачдын үзэж буй орчин цагийн монгол хэлийг мөхөх хэлний тоонд оруулаагүй.</span> Харин Монгол хэлнээс салбарласан харийн хүрээлэлд байгаа цөөн тоот Монгол үндэстнүүдийн хэл мөхөх аюулд орсон. Тухайлбал Халимаг, Өвөрмонгол, Буриад, Киргэзэд байгаа Монголчуудын хэл гадны хэлний нөлөөгөөр хэрэглээ нь хумигдаж байна. Аливаа хэлний дархлааг хадгалагч нь хэрэглэгч. Хэрэглэгч нь цөөрчихөөр хэл өөрөө устгаж үгүй болдог. Харин манай монгол хэлний хувьд хэрэглэгч нь тийм олон биш ч бичгийн хэлээр баталгаажсан. Үүнээс гадна олон хэл, аялгууны өнгө төрхтэй хэл учраас мөхөх аюулаас хол гэж болно.</p><blockquote><p style="margin: 0px !important; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;">Хүн ба хэл судлаачдын тэмдэглэснээс үзвэл XX дугаар зууны эхэнд 6000 гаруй хэл байсан бол энэ зууны эхээр 3000 орчим амьд хэл үлджээ Үүнээс үзэхэд өнгөрсөн зуунд маш олон хэл мөхөж үгүй болж. 2100 он гэхэд 2500 орчим хэл үлдэнэ гэсэн тооцоо бий</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та Монголчууд бидний өдөр тутмын хэрэглээний үгсийн баялаг хэр байна гэж хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Өдөр тутамдаа ариун тансаг, уран зохиолын хэлээр яриад байгаа нь багасч л байна. Гэхдээ үүгээр эх хэлний ариун сан, баялгийг цөөн байна, дундарсан гэж дүгнэж болохгүй. Сонин мэдээллийн хэрэгслийн хэл гэхэд тодорхой тооны үгийн хүрээнд л эргэлддэг. Дэлхийн хэлний судалгаанаас үзэхэд 2000-4000орчим үгээр мэдээлэл хүрч байна. Монгол хэл ч ялгаагүй энэ түвшинд л байгаа болов уу. </p><p style="text-align: justify;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/8ac4ce945f7cf8415e6168a33050a24b.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1500,1000" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/8ac4ce945f7cf8415e6168a33050a24b.jpg" style="vertical-align: top; max-width: 100%; height: auto; box-sizing: border-box; border: 0px; position: relative; cursor: pointer; margin: 5px auto; display: block; float: none;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эх хэлний ариун тансаг байдалд сөргөөр нөлөөлдөг зүйл юу байна?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Сөргөөр нөлөөлдөг зүйл олон байна. Ялангуяа <span class="twittersharelink">харь хэлний дархлаа ихсэх нь эх хэлийн мөхөлд ойртуулах сөрөг хандлагатай. </span>Сүүлийн үед харь хэлийг шүтэх хандлага ихэссэн, ялангуяа даяаршиж буй хэлийг шүтээд эх хэлээ сурч судлах хандлага харьцангуй багасч байгаа нь ажиглагддаг. Үүний эсрэг төр засгийн түвшинд бодлого явуулж л байна. <span class="twittersharelink">Гэхдээ орчин цагийн монгол хэлний түвшинд мөхөөхөд тулчихсан аюул алга.</span> Бас нэг хэлэх зүйл бол уран зохиолын суурь аялгууг хэт шүтэж, аман аялгууг уусгах гэж туйлширч болохгүй. <span class="twittersharelink">Хэл доторх олон аялгуу тухайн хэлний дархлааг хамгаалдаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Харь хэлийг яаж тусгах ёстой юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Харь хэлний үггүй цэвэр онгон хэл гэж огт байхгүй</span>. Харин үүнийг журамлах журамлах хэм хэмжээ гэж бий. Харь хэлний нөлөөг хамгийн түрүүнд тусгадаг, мэдрэмтгий салбар нь хэлний үгсийн сан байдаг. Үүнийг дагаад л хэлний унаган төрх алдагдаж, дархлаа нь сулардаг учраас төр засгаас эхлээд хувь хүн бүр үүнд санаа зовж хайрлаж хамгаалдаг байх ёстой.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Танд шүүмжилдэг, хэлмээр санагддаг зүйл юу байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Эх хэлнийхээ ариун тансаг байдлыг хадгалах, баялаг чанарыг хадгалж үлдмээр байна. Үүний тулд л аман ба бичгийн хэлээр хадгалагдаж ирсэн уран сайхны эхийг унших, ном уншиж гүнд нь нэвтрээсэй гэж хүсдэг. Зарим хэл найруулгыг харж байхад<span class="twittersharelink"> үг нь Монгол боловч өгүүлбэрийн бүтэц нь харь хэлний нөлөөнд байгаа тал анзаарагддаг.</span> Энд их хөгжиж буй шинжлэх ухаан, мэдээлэл технологийн дэвшилтийн нөлөө их бий.</p><p style="text-align: justify;">Төрийн хэлний хууль ч төдийлэн хэрэгжихгүй байна. Ядаж л Улаанбаатараар явахад албан ёсны монгол, крилл бичгээрээ хаяг рекламаа түгээдэг газар цөөрчээ. Бараг л Монголд явж байна уу, өөр газар явж байна уу гэдгээ мэдэхэд тун төвөгтэй болсон шүү дээ. Энэ мэтээр хэрэглээний түвшинд сөрөг зүйл их байна.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ер нь хэлийг юутай зүйрлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Хэл бол бусад адгууснаас ялгадаг хамгийн чухал, гайхамшигтай зүйл</span>. Холын жишээ биш Л.Түдэв гуайгаас иш татахад “Хүнийг адгууснаас ялгадаг гол зүйл бол хэл яриа. Өөр хоорондоо үг сольдог болсноос хойшл хүн хэнд ч юунд ч дийлдэхгүй амьтан болсон.<span class="twittersharelink"> Хүнээс үг хэлийг нь хасчихвал ердөө хойт хоёр хэл дээрээ босоо зогсдог тарваганаас ялгагдахгүй</span> амьтан байж байх сан биз ээ” гэсэн байдаг.</p><p style="text-align: justify;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5c0f0c42cc218171fb6aba3808d7a73b.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1500,1000" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5c0f0c42cc218171fb6aba3808d7a73b.jpg" style="vertical-align: top; max-width: 100%; height: auto; box-sizing: border-box; border: 0px; position: relative; cursor: pointer; margin: 5px auto; display: block; float: none;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Үг үсгийн алдаатай бичдэг хүн цөөхөн боллоо гэдэг. Ер нь аль дүрмээр бичих ёстой юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">-Бид өнөөг хүртэл 1983 онд гаргасан толийг л мөрдөж байгаа.</span> Үг үсгийн алдаа бол одоо хэрэглэж байгаа бичиг үсгийнхээ дүрмийн толийг журамлаагүйтэй холбоотой. Журамлаагүй учраас аль нь зөв бэ гэдэг дээр маргаан гардаг. Төрийн хэлний бодлогын зөвлөлөөс Ц.Дамдинсүрэн гуайн зохиосон үсгийн дүрмийг боловсруулж журамлаад түүнд тохирсон зөв бичгийн толь хийж байгаа. Энэ толь гарчихаар зөв бичих соёл тогтох болов уу. Яагаад гэвэл зөв бичнэ гэдэг хэлний хэрэглээний өнгөн талын асуудал боловч үнэлэмжид нөлөөтэй. Хэрэв журамлачихвал эх хэлний асуудал цэгцрэх байх. Хүн нийгмийн харилцааны ямар ч орчинд эх хэлээрээ зөв сайхан ярьдаг, уншдаг, бичдэг байх чадвартай байх ёстой. Ерөнхий боловсролын сургууль үүний суурийг нь тавьж өгч байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эх хэлний боловсролоо яаж дээшлүүлэх ёстой вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Монголчууд бол нүүдэлчдийн дотроос хамгийн олон бичиг үсэг хэрэглэсэн дорнын номт гурван улсын нэг.</span> Эх хэлний төгс боловсролыг хүн насан туршдаа эзэмшдэг. Тийм учраас олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл, ялангуяа уран зохиол, сонгодог дээжсээс хүн бүхэн уншиж мэдэрдэг, үндэснийхээ сэтгэлгээг ухаарч ойлгодог зүйлийг хийх хэрэгтэй байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Хэлний дархлаа нь, хамгаалагч нь юу юм бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэлний дархлаанд хамгийн их нөлөөлдөг зүйл бол бичиг үсэг. <span class="twittersharelink">Бичиг үсэг хэлний хөгжлийн хурдыг сааруулж, дархлааг нь бэхжүүлдэг. </span>Тийм ч учраас бичиг үсгээр баталгаажсан хэл мөхөх аюулаас хол.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Өнөөдөр эх хэлний өдөр, бас Б.Ренчин гуайн “Монгол хэл” шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ой тохиож байна.Таны сүүлд гаргасан номыг сонирхвол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Сүүлийн хэдэн жил их дээд сургуулийн монгол хэл, уран зохиолын багшийн ангид заахдаа “Монгол хэлний үнэ цэнэ үнэлэмж” гэсэн сэдэв заахын тулд монгол хэлний талаар бичсэн зохиолч яруу найрагчийн бичсэн шүлэг яруу найраг, ярилцлага сэлтийг цуглууллаа.</p><p style="text-align: justify;">Эдгээр шүлэг ярилцлагыг XX зууны Монголын нэрт эрдэмтэн, академич Б.Ринчений “Монгол хэл” хэмээх шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ойд зориулж эмхэтгэл хэлбэрээр гаргасан.<span class="twittersharelink"> Ри багш энэ шүлгээ Өвөр монголын нийслэл Хөх хотноо 1957 оны IX сарын 17-нд монгол хэлээр, маргааш нь орос хэлээр бичсэн байдаг.</span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эх хэлний өдөр" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эх хэлний өдөр</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/хэлний дархлаа" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хэлний дархлаа</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/ц.өнөрбаян" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ц.өнөрбаян</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag&text=Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(3) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780946668.2293"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="7ec375e5-1cc7-4970-a3b9-7ce4b8cd0652">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [66.181.161.69] ・ 2021.10.08</span>
<a onclick="addReply('7ec375e5-1cc7-4970-a3b9-7ce4b8cd0652')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Улс үндэстэнд л орших байхдаа</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '6308';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/aziin-ipotekiin-khoyordogch-zakh-zeeliin-kholboonii-gishuud-mongold-chuulna">
Азийн ипотекийн хоёрдогч зах зээлийн холбооны гишүүд Монголд чуулна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/khuukhdiin-khusel-sonirkhol-tuwshind-ni-tokhirson-arga-barilaar-khicheellekhldl">
Хүүхдийн хүсэл сонирхол, түвшинд нь тохирсон арга барилаар хичээллэх боломжийг олгох “Google for Education Mongolia” төсөл </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/nnarangerel">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7695006a4bc071df628f2a4f930aab21.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7695006a4bc071df628f2a4f930aab21.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/nnarangerel">
Н.Нарангэрэл: 53.3 хувь нь монгол бичгээр төрийн хэргийг хөтлөхөд бэлэн гэж хариулсан </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Батсуурийн Туул </a> ・
06 сарын 08, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/ekhkhel">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3999a3734331ebb8434d0977e4a6e73.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3999a3734331ebb8434d0977e4a6e73.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/ekhkhel">
Зөнөглөх өвчин эх хэлээрээ хэлд ороогүйтэй холбоотойг эрдэмтэд баталчихаад байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
08 сарын 29, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khelnii-durmiin-margaand-tseg-tawisan-buteel">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a89e754f0dbfd7226783ef1c69221ae4_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a89e754f0dbfd7226783ef1c69221ae4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khelnii-durmiin-margaand-tseg-tawisan-buteel">
Монгол хэлний дүрмийн маргаанд цэг тавьсан бүтээл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
06 сарын 19, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/bgalaarid-khari-kheliig-ekh-khelniikhee-deer-tawidag-undesten-baikhgui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a4aeb183eec3d2cb5ba57c74334db150.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a4aeb183eec3d2cb5ba57c74334db150.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/bgalaarid-khari-kheliig-ekh-khelniikhee-deer-tawidag-undesten-baikhgui">
Б.Галаарид: Англи хэл дэлхийн хэл, монгол хүн бүр сурах хэрэгтэй. Гэхдээ... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
05 сарын 05, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/sdulam-yag-unendee-bidend-oyuunii-zalkhuural-nuurleed-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ef66ff18e9ce399961f664ff2fca733b.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ef66ff18e9ce399961f664ff2fca733b.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/sdulam-yag-unendee-bidend-oyuunii-zalkhuural-nuurleed-baina">
С.Дулам: Яг үнэндээ бидэнд оюуны залхуурал нүүрлээд байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n4v8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<meta name="keywords"
content="эх хэлний өдөр, хэлний дархлаа, ц.өнөрбаян" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 31, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag&text=Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/45925f5d395da69265634f18bb4a1af9.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong>-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж байна гэдэг бол эх хэлнийхээ төлөө санаа зовнидог, сэтгэл зүрхээ өгч явдаг хүмүүсийн л үг . Тэдний ч буруу биш л дээ. Энэ бол эх хэлнийхээ төлөө зовнидог хүн бүхний сэтгэлийн дуудлага юм. Д<span class="twittersharelink">элхийн хэлний дархлааг судалдаг судлаачдын үзэж буй орчин цагийн монгол хэлийг мөхөх хэлний тоонд оруулаагүй.</span> Харин Монгол хэлнээс салбарласан харийн хүрээлэлд байгаа цөөн тоот Монгол үндэстнүүдийн хэл мөхөх аюулд орсон. Тухайлбал Халимаг, Өвөрмонгол, Буриад, Киргэзэд байгаа Монголчуудын хэл гадны хэлний нөлөөгөөр хэрэглээ нь хумигдаж байна. Аливаа хэлний дархлааг хадгалагч нь хэрэглэгч. Хэрэглэгч нь цөөрчихөөр хэл өөрөө устгаж үгүй болдог. Харин манай монгол хэлний хувьд хэрэглэгч нь тийм олон биш ч бичгийн хэлээр баталгаажсан. Үүнээс гадна олон хэл, аялгууны өнгө төрхтэй хэл учраас мөхөх аюулаас хол гэж болно.</p><blockquote><p style="margin: 0px !important; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;">Хүн ба хэл судлаачдын тэмдэглэснээс үзвэл XX дугаар зууны эхэнд 6000 гаруй хэл байсан бол энэ зууны эхээр 3000 орчим амьд хэл үлджээ Үүнээс үзэхэд өнгөрсөн зуунд маш олон хэл мөхөж үгүй болж. 2100 он гэхэд 2500 орчим хэл үлдэнэ гэсэн тооцоо бий</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та Монголчууд бидний өдөр тутмын хэрэглээний үгсийн баялаг хэр байна гэж хэлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Өдөр тутамдаа ариун тансаг, уран зохиолын хэлээр яриад байгаа нь багасч л байна. Гэхдээ үүгээр эх хэлний ариун сан, баялгийг цөөн байна, дундарсан гэж дүгнэж болохгүй. Сонин мэдээллийн хэрэгслийн хэл гэхэд тодорхой тооны үгийн хүрээнд л эргэлддэг. Дэлхийн хэлний судалгаанаас үзэхэд 2000-4000орчим үгээр мэдээлэл хүрч байна. Монгол хэл ч ялгаагүй энэ түвшинд л байгаа болов уу. </p><p style="text-align: justify;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/8ac4ce945f7cf8415e6168a33050a24b.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1500,1000" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/8ac4ce945f7cf8415e6168a33050a24b.jpg" style="vertical-align: top; max-width: 100%; height: auto; box-sizing: border-box; border: 0px; position: relative; cursor: pointer; margin: 5px auto; display: block; float: none;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эх хэлний ариун тансаг байдалд сөргөөр нөлөөлдөг зүйл юу байна?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Сөргөөр нөлөөлдөг зүйл олон байна. Ялангуяа <span class="twittersharelink">харь хэлний дархлаа ихсэх нь эх хэлийн мөхөлд ойртуулах сөрөг хандлагатай. </span>Сүүлийн үед харь хэлийг шүтэх хандлага ихэссэн, ялангуяа даяаршиж буй хэлийг шүтээд эх хэлээ сурч судлах хандлага харьцангуй багасч байгаа нь ажиглагддаг. Үүний эсрэг төр засгийн түвшинд бодлого явуулж л байна. <span class="twittersharelink">Гэхдээ орчин цагийн монгол хэлний түвшинд мөхөөхөд тулчихсан аюул алга.</span> Бас нэг хэлэх зүйл бол уран зохиолын суурь аялгууг хэт шүтэж, аман аялгууг уусгах гэж туйлширч болохгүй. <span class="twittersharelink">Хэл доторх олон аялгуу тухайн хэлний дархлааг хамгаалдаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Харь хэлийг яаж тусгах ёстой юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Харь хэлний үггүй цэвэр онгон хэл гэж огт байхгүй</span>. Харин үүнийг журамлах журамлах хэм хэмжээ гэж бий. Харь хэлний нөлөөг хамгийн түрүүнд тусгадаг, мэдрэмтгий салбар нь хэлний үгсийн сан байдаг. Үүнийг дагаад л хэлний унаган төрх алдагдаж, дархлаа нь сулардаг учраас төр засгаас эхлээд хувь хүн бүр үүнд санаа зовж хайрлаж хамгаалдаг байх ёстой.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Танд шүүмжилдэг, хэлмээр санагддаг зүйл юу байна вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Эх хэлнийхээ ариун тансаг байдлыг хадгалах, баялаг чанарыг хадгалж үлдмээр байна. Үүний тулд л аман ба бичгийн хэлээр хадгалагдаж ирсэн уран сайхны эхийг унших, ном уншиж гүнд нь нэвтрээсэй гэж хүсдэг. Зарим хэл найруулгыг харж байхад<span class="twittersharelink"> үг нь Монгол боловч өгүүлбэрийн бүтэц нь харь хэлний нөлөөнд байгаа тал анзаарагддаг.</span> Энд их хөгжиж буй шинжлэх ухаан, мэдээлэл технологийн дэвшилтийн нөлөө их бий.</p><p style="text-align: justify;">Төрийн хэлний хууль ч төдийлэн хэрэгжихгүй байна. Ядаж л Улаанбаатараар явахад албан ёсны монгол, крилл бичгээрээ хаяг рекламаа түгээдэг газар цөөрчээ. Бараг л Монголд явж байна уу, өөр газар явж байна уу гэдгээ мэдэхэд тун төвөгтэй болсон шүү дээ. Энэ мэтээр хэрэглээний түвшинд сөрөг зүйл их байна.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ер нь хэлийг юутай зүйрлэх вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Хэл бол бусад адгууснаас ялгадаг хамгийн чухал, гайхамшигтай зүйл</span>. Холын жишээ биш Л.Түдэв гуайгаас иш татахад “Хүнийг адгууснаас ялгадаг гол зүйл бол хэл яриа. Өөр хоорондоо үг сольдог болсноос хойшл хүн хэнд ч юунд ч дийлдэхгүй амьтан болсон.<span class="twittersharelink"> Хүнээс үг хэлийг нь хасчихвал ердөө хойт хоёр хэл дээрээ босоо зогсдог тарваганаас ялгагдахгүй</span> амьтан байж байх сан биз ээ” гэсэн байдаг.</p><p style="text-align: justify;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5c0f0c42cc218171fb6aba3808d7a73b.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1500,1000" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5c0f0c42cc218171fb6aba3808d7a73b.jpg" style="vertical-align: top; max-width: 100%; height: auto; box-sizing: border-box; border: 0px; position: relative; cursor: pointer; margin: 5px auto; display: block; float: none;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Үг үсгийн алдаатай бичдэг хүн цөөхөн боллоо гэдэг. Ер нь аль дүрмээр бичих ёстой юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">-Бид өнөөг хүртэл 1983 онд гаргасан толийг л мөрдөж байгаа.</span> Үг үсгийн алдаа бол одоо хэрэглэж байгаа бичиг үсгийнхээ дүрмийн толийг журамлаагүйтэй холбоотой. Журамлаагүй учраас аль нь зөв бэ гэдэг дээр маргаан гардаг. Төрийн хэлний бодлогын зөвлөлөөс Ц.Дамдинсүрэн гуайн зохиосон үсгийн дүрмийг боловсруулж журамлаад түүнд тохирсон зөв бичгийн толь хийж байгаа. Энэ толь гарчихаар зөв бичих соёл тогтох болов уу. Яагаад гэвэл зөв бичнэ гэдэг хэлний хэрэглээний өнгөн талын асуудал боловч үнэлэмжид нөлөөтэй. Хэрэв журамлачихвал эх хэлний асуудал цэгцрэх байх. Хүн нийгмийн харилцааны ямар ч орчинд эх хэлээрээ зөв сайхан ярьдаг, уншдаг, бичдэг байх чадвартай байх ёстой. Ерөнхий боловсролын сургууль үүний суурийг нь тавьж өгч байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;"><strong>-Эх хэлний боловсролоо яаж дээшлүүлэх ёстой вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Монголчууд бол нүүдэлчдийн дотроос хамгийн олон бичиг үсэг хэрэглэсэн дорнын номт гурван улсын нэг.</span> Эх хэлний төгс боловсролыг хүн насан туршдаа эзэмшдэг. Тийм учраас олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл, ялангуяа уран зохиол, сонгодог дээжсээс хүн бүхэн уншиж мэдэрдэг, үндэснийхээ сэтгэлгээг ухаарч ойлгодог зүйлийг хийх хэрэгтэй байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Хэлний дархлаа нь, хамгаалагч нь юу юм бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэлний дархлаанд хамгийн их нөлөөлдөг зүйл бол бичиг үсэг. <span class="twittersharelink">Бичиг үсэг хэлний хөгжлийн хурдыг сааруулж, дархлааг нь бэхжүүлдэг. </span>Тийм ч учраас бичиг үсгээр баталгаажсан хэл мөхөх аюулаас хол.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Өнөөдөр эх хэлний өдөр, бас Б.Ренчин гуайн “Монгол хэл” шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ой тохиож байна.Таны сүүлд гаргасан номыг сонирхвол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Сүүлийн хэдэн жил их дээд сургуулийн монгол хэл, уран зохиолын багшийн ангид заахдаа “Монгол хэлний үнэ цэнэ үнэлэмж” гэсэн сэдэв заахын тулд монгол хэлний талаар бичсэн зохиолч яруу найрагчийн бичсэн шүлэг яруу найраг, ярилцлага сэлтийг цуглууллаа.</p><p style="text-align: justify;">Эдгээр шүлэг ярилцлагыг XX зууны Монголын нэрт эрдэмтэн, академич Б.Ринчений “Монгол хэл” хэмээх шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ойд зориулж эмхэтгэл хэлбэрээр гаргасан.<span class="twittersharelink"> Ри багш энэ шүлгээ Өвөр монголын нийслэл Хөх хотноо 1957 оны IX сарын 17-нд монгол хэлээр, маргааш нь орос хэлээр бичсэн байдаг.</span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/эх хэлний өдөр" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эх хэлний өдөр</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/хэлний дархлаа" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хэлний дархлаа</a>
<a href="https://www.test.peak.mn/tag/ц.өнөрбаян" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ц.өнөрбаян</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag&text=Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://www.test.peak.mn/news/tsunurbayan-khari-khelnii-darkhlaa-ikhsekh-tusam-ekh-kheliig-mukhuld-oirtuuldag"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(3) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780946668.2293"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="7ec375e5-1cc7-4970-a3b9-7ce4b8cd0652">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [66.181.161.69] ・ 2021.10.08</span>
<a onclick="addReply('7ec375e5-1cc7-4970-a3b9-7ce4b8cd0652')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Улс үндэстэнд л орших байхдаа</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '6308';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/aziin-ipotekiin-khoyordogch-zakh-zeeliin-kholboonii-gishuud-mongold-chuulna">
Азийн ипотекийн хоёрдогч зах зээлийн холбооны гишүүд Монголд чуулна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/khuukhdiin-khusel-sonirkhol-tuwshind-ni-tokhirson-arga-barilaar-khicheellekhldl">
Хүүхдийн хүсэл сонирхол, түвшинд нь тохирсон арга барилаар хичээллэх боломжийг олгох “Google for Education Mongolia” төсөл </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://www.test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/nnarangerel">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7695006a4bc071df628f2a4f930aab21.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7695006a4bc071df628f2a4f930aab21.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/nnarangerel">
Н.Нарангэрэл: 53.3 хувь нь монгол бичгээр төрийн хэргийг хөтлөхөд бэлэн гэж хариулсан </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Батсуурийн Туул </a> ・
06 сарын 08, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/ekhkhel">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3999a3734331ebb8434d0977e4a6e73.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3999a3734331ebb8434d0977e4a6e73.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/ekhkhel">
Зөнөглөх өвчин эх хэлээрээ хэлд ороогүйтэй холбоотойг эрдэмтэд баталчихаад байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
08 сарын 29, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khelnii-durmiin-margaand-tseg-tawisan-buteel">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a89e754f0dbfd7226783ef1c69221ae4_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a89e754f0dbfd7226783ef1c69221ae4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/mongol-khelnii-durmiin-margaand-tseg-tawisan-buteel">
Монгол хэлний дүрмийн маргаанд цэг тавьсан бүтээл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
06 сарын 19, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/bgalaarid-khari-kheliig-ekh-khelniikhee-deer-tawidag-undesten-baikhgui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a4aeb183eec3d2cb5ba57c74334db150.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a4aeb183eec3d2cb5ba57c74334db150.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/bgalaarid-khari-kheliig-ekh-khelniikhee-deer-tawidag-undesten-baikhgui">
Б.Галаарид: Англи хэл дэлхийн хэл, монгол хүн бүр сурах хэрэгтэй. Гэхдээ... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
05 сарын 05, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://www.test.peak.mn/news/sdulam-yag-unendee-bidend-oyuunii-zalkhuural-nuurleed-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ef66ff18e9ce399961f664ff2fca733b.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ef66ff18e9ce399961f664ff2fca733b.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://www.test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://www.test.peak.mn/news/sdulam-yag-unendee-bidend-oyuunii-zalkhuural-nuurleed-baina">
С.Дулам: Яг үнэндээ бидэнд оюуны залхуурал нүүрлээд байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n4v8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZWNiZDE5NmNhNjU2Yzg4ODE1YmNkZjBhMDU3MjhkZjQyMTUyNWNmMzU4Y2MzZTE0YmIxYjU3N2EwMjY2OTg0YkRY4EmJu6kG1Wx2Wyez4pRVISm2qEbW8y7lNiXAs+tb',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1783538668',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.NjU0NGZmMTg3NDg3Zjg5M2Q4ZjcwNjIzZjhiNzA3YjIwNGQ4MThhNWYwYjNlZWYwZWU4N2MzNzIxM2FiMDQyOe1DrinWB/Eqbd2e9gs3keyfaGgss/q50ZCthqpvmmwolPhSk8mYJNl4iHMX08veNVxac6/6ejIlEUvNBBkIAFE=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1783538668',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'ece2b87e476b57c8e2e99bd554291dab7c4bbf72c3080d727d34704e7f5b1815316b4f02925a62e19dc6d298b4145eafa29889db296f478aa864b175f6153f84'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.ZWNiZDE5NmNhNjU2Yzg4ODE1YmNkZjBhMDU3MjhkZjQyMTUyNWNmMzU4Y2MzZTE0YmIxYjU3N2EwMjY2OTg0YkRY4EmJu6kG1Wx2Wyez4pRVISm2qEbW8y7lNiXAs+tb'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1783538668'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.NjU0NGZmMTg3NDg3Zjg5M2Q4ZjcwNjIzZjhiNzA3YjIwNGQ4MThhNWYwYjNlZWYwZWU4N2MzNzIxM2FiMDQyOe1DrinWB/Eqbd2e9gs3keyfaGgss/q50ZCthqpvmmwolPhSk8mYJNl4iHMX08veNVxac6/6ejIlEUvNBBkIAFE='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1783538668'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг | Peak News
Ц.Өнөрбаян: Харь хэлний дархлаа ихсэх тусам эх хэлийг мөхөлд ойртуулдаг
МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч, гавьяат багш доктор, профессор Ц.Өнөрбаянтай ярилцлаа.
-Сүүлийн үед эх хэлний баялаг багаслаа гэж ярьдаг хүмүүс цөөнгүй болсон. Ер нь Монгол хэлний дархлаа ямар түвшинд байна вэ?
-Монгол хэл мөхөх хэлэнд орж байна гэдэг бол эх хэлнийхээ төлөө санаа зовнидог, сэтгэл зүрхээ өгч явдаг хүмүүсийн л үг . Тэдний ч буруу биш л дээ. Энэ бол эх хэлнийхээ төлөө зовнидог хүн бүхний сэтгэлийн дуудлага юм. Д Харин Монгол хэлнээс салбарласан харийн хүрээлэлд байгаа цөөн тоот Монгол үндэстнүүдийн хэл мөхөх аюулд орсон. Тухайлбал Халимаг, Өвөрмонгол, Буриад, Киргэзэд байгаа Монголчуудын хэл гадны хэлний нөлөөгөөр хэрэглээ нь хумигдаж байна. Аливаа хэлний дархлааг хадгалагч нь хэрэглэгч. Хэрэглэгч нь цөөрчихөөр хэл өөрөө устгаж үгүй болдог. Харин манай монгол хэлний хувьд хэрэглэгч нь тийм олон биш ч бичгийн хэлээр баталгаажсан. Үүнээс гадна олон хэл, аялгууны өнгө төрхтэй хэл учраас мөхөх аюулаас хол гэж болно.
Хүн ба хэл судлаачдын тэмдэглэснээс үзвэл XX дугаар зууны эхэнд 6000 гаруй хэл байсан бол энэ зууны эхээр 3000 орчим амьд хэл үлджээ Үүнээс үзэхэд өнгөрсөн зуунд маш олон хэл мөхөж үгүй болж. 2100 он гэхэд 2500 орчим хэл үлдэнэ гэсэн тооцоо бий
-Та Монголчууд бидний өдөр тутмын хэрэглээний үгсийн баялаг хэр байна гэж хэлэх вэ?
-Өдөр тутамдаа ариун тансаг, уран зохиолын хэлээр яриад байгаа нь багасч л байна. Гэхдээ үүгээр эх хэлний ариун сан, баялгийг цөөн байна, дундарсан гэж дүгнэж болохгүй. Сонин мэдээллийн хэрэгслийн хэл гэхэд тодорхой тооны үгийн хүрээнд л эргэлддэг. Дэлхийн хэлний судалгаанаас үзэхэд 2000-4000орчим үгээр мэдээлэл хүрч байна. Монгол хэл ч ялгаагүй энэ түвшинд л байгаа болов уу.
-Эх хэлний ариун тансаг байдалд сөргөөр нөлөөлдөг зүйл юу байна?
-Сөргөөр нөлөөлдөг зүйл олон байна. Ялангуяа Сүүлийн үед харь хэлийг шүтэх хандлага ихэссэн, ялангуяа даяаршиж буй хэлийг шүтээд эх хэлээ сурч судлах хандлага харьцангуй багасч байгаа нь ажиглагддаг. Үүний эсрэг төр засгийн түвшинд бодлого явуулж л байна. Бас нэг хэлэх зүйл бол уран зохиолын суурь аялгууг хэт шүтэж, аман аялгууг уусгах гэж туйлширч болохгүй.
-Харь хэлийг яаж тусгах ёстой юм бэ?
-. Харин үүнийг журамлах журамлах хэм хэмжээ гэж бий. Харь хэлний нөлөөг хамгийн түрүүнд тусгадаг, мэдрэмтгий салбар нь хэлний үгсийн сан байдаг. Үүнийг дагаад л хэлний унаган төрх алдагдаж, дархлаа нь сулардаг учраас төр засгаас эхлээд хувь хүн бүр үүнд санаа зовж хайрлаж хамгаалдаг байх ёстой.
-Танд шүүмжилдэг, хэлмээр санагддаг зүйл юу байна вэ?
-Эх хэлнийхээ ариун тансаг байдлыг хадгалах, баялаг чанарыг хадгалж үлдмээр байна. Үүний тулд л аман ба бичгийн хэлээр хадгалагдаж ирсэн уран сайхны эхийг унших, ном уншиж гүнд нь нэвтрээсэй гэж хүсдэг. Зарим хэл найруулгыг харж байхад Энд их хөгжиж буй шинжлэх ухаан, мэдээлэл технологийн дэвшилтийн нөлөө их бий.
Төрийн хэлний хууль ч төдийлэн хэрэгжихгүй байна. Ядаж л Улаанбаатараар явахад албан ёсны монгол, крилл бичгээрээ хаяг рекламаа түгээдэг газар цөөрчээ. Бараг л Монголд явж байна уу, өөр газар явж байна уу гэдгээ мэдэхэд тун төвөгтэй болсон шүү дээ. Энэ мэтээр хэрэглээний түвшинд сөрөг зүйл их байна.
-Ер нь хэлийг юутай зүйрлэх вэ?
-. Холын жишээ биш Л.Түдэв гуайгаас иш татахад “Хүнийг адгууснаас ялгадаг гол зүйл бол хэл яриа. Өөр хоорондоо үг сольдог болсноос хойшл хүн хэнд ч юунд ч дийлдэхгүй амьтан болсон. амьтан байж байх сан биз ээ” гэсэн байдаг.
-Үг үсгийн алдаатай бичдэг хүн цөөхөн боллоо гэдэг. Ер нь аль дүрмээр бичих ёстой юм бэ?
Үг үсгийн алдаа бол одоо хэрэглэж байгаа бичиг үсгийнхээ дүрмийн толийг журамлаагүйтэй холбоотой. Журамлаагүй учраас аль нь зөв бэ гэдэг дээр маргаан гардаг. Төрийн хэлний бодлогын зөвлөлөөс Ц.Дамдинсүрэн гуайн зохиосон үсгийн дүрмийг боловсруулж журамлаад түүнд тохирсон зөв бичгийн толь хийж байгаа. Энэ толь гарчихаар зөв бичих соёл тогтох болов уу. Яагаад гэвэл зөв бичнэ гэдэг хэлний хэрэглээний өнгөн талын асуудал боловч үнэлэмжид нөлөөтэй. Хэрэв журамлачихвал эх хэлний асуудал цэгцрэх байх. Хүн нийгмийн харилцааны ямар ч орчинд эх хэлээрээ зөв сайхан ярьдаг, уншдаг, бичдэг байх чадвартай байх ёстой. Ерөнхий боловсролын сургууль үүний суурийг нь тавьж өгч байгаа юм.
-Эх хэлний боловсролоо яаж дээшлүүлэх ёстой вэ?
- Эх хэлний төгс боловсролыг хүн насан туршдаа эзэмшдэг. Тийм учраас олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл, ялангуяа уран зохиол, сонгодог дээжсээс хүн бүхэн уншиж мэдэрдэг, үндэснийхээ сэтгэлгээг ухаарч ойлгодог зүйлийг хийх хэрэгтэй байна.
-Хэлний дархлаа нь, хамгаалагч нь юу юм бол?
-Хэлний дархлаанд хамгийн их нөлөөлдөг зүйл бол бичиг үсэг. Тийм ч учраас бичиг үсгээр баталгаажсан хэл мөхөх аюулаас хол.
-Өнөөдөр эх хэлний өдөр, бас Б.Ренчин гуайн “Монгол хэл” шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ой тохиож байна.Таны сүүлд гаргасан номыг сонирхвол?
-Сүүлийн хэдэн жил их дээд сургуулийн монгол хэл, уран зохиолын багшийн ангид заахдаа “Монгол хэлний үнэ цэнэ үнэлэмж” гэсэн сэдэв заахын тулд монгол хэлний талаар бичсэн зохиолч яруу найрагчийн бичсэн шүлэг яруу найраг, ярилцлага сэлтийг цуглууллаа.
Эдгээр шүлэг ярилцлагыг XX зууны Монголын нэрт эрдэмтэн, академич Б.Ринчений “Монгол хэл” хэмээх шүлэг зохиогдсоны 60 жилийн ойд зориулж эмхэтгэл хэлбэрээр гаргасан.
Цэдэнбалын Цэрэндолгор
Сэтгэгдэл бичих (3)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.
Зочин [66.181.161.69] ・ 2021.10.08 Хариулах
Улс үндэстэнд л орших байхдаа